geobotanika fanining rivojlanish tarixi va uning o`simliklar qoplamini o`rganishdagi roli

DOC 49,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363782743_42583.doc gyeobotanika fanining rivojlanis’h tarixi va uning o’simliklar qoplamini o’rganis’hdagi roli www.arxiv.uz geobotanika fanining rivojlanish tarixi va uning o`simliklar qoplamini o`rganishdagi roli geobotanika-(geootanisa grekcha geo-er, botanike o`simlik) yer yuzidagi o`simliklar jamoasi haqidagi fan. geobotanika deganda fitotsenologiyaning sinonimi yoki fitotsenologiya bilan botanik geografiyaning majmuasi yoki fitotsenologiya, botanik geografiya va o`simliklar geografiyasi kabi bo`limlarning umumiy majmuasi tushuniladi. fitotsenologiya termini 1918 yilda daniyalik olim gams tomonidan taklif etilgan. shundan buyon bu so`z geobotanika so`zining sinonimi sifatida ishlatilib kelinmoqda. u botanika va geografiya fanlarining ajralmas bir qismi bo`lib, o`simliklarning yer yuzida tarqalishi va joylashish qonuniyatlarini o`rganadi. boshqacha qilib aytganda, yer sharida tarqalgan o`simliklar jamoasi va undagi qavmlar (fitotsenozlar) ning tuzilishi, tarkibi va taraqqiyotini tuproq, iqlim, geologik omillarga bog`lab o`rganuvchi fan tushuniladi va u alohida o`simlik yoki florani emas, o`simliklar guruhini, qoplamini, uyushmasini dunyo floristik oblastlari bo`yicha o`rganadi. bu fan umumbiologik fanlar toifasiga kirib, bevosita o`simliklar morfologiyasi, sistematikasi, fiziologiyasi, geografiyasi, ekologiyasi bilan chambarchas bog`liq. ma`lumki …

mliklar bioximiyasi. 8. o`simliklar ekologiyasi. 9. paleobotanika. 10. o`simliklar geografiyasi. odatda fitologik fanlarni bilmasdan, floraning o`ziga xos jihatlarini yaxshi o`rganmasdan geobotanik bo`lish mumkin emas. sababi shuki har qanday fitotsenoz va o`simliklar qoplami o`simlik turlaridan tashkil topgan bo`ladi. gebotanikaning bu fanlar bilan aloqasi o`simliklar qoplamini bir-biridan ajratish, nomlash, jamoaning ekologik, biologik rivojlanishi, geografik joylashuvi, kelib chiqish tarixi sistematik tarkibini bilish uchun zarurdir. geobotanikaning o`ziga xosligi shundaki u o`simliklar qoplamini va unga ta`sir etadigan omillar majmuasini (iqlim, edafik, orografik, biotik, antropogen, tarixiy geologik) har tomonlama o`rganadi va ular orqali yuzaga keladigan o`zgarishlarning sabablarini ko`rsatib beradi. shuningdek, o`simliklar qoplamining hosil bo`lish va kelib chiqish qonuniyatlarini o`rganadi. geobotanika fanining asosiy maqsadi tabiiy holda tarqalgan o`simlik guruhlari qaerlarda qanday ekologik sharoitda uchrashi, ishlab chiqarishda qanday maqsadlarda poydalanishi, sanoatda ishlatilishi va ulardan qanday usullar bilan oqilona foydalanish xususidagi savollarga javob berishdir. geobotanikaning o`ziga xos vazifalari mavjud bo`lib, o`simliklar qoplamini tabiatning asosiy resursi ilmiy o`rganish va tahlil …

mliklardan foydalanish maqsadida yig`ib olish uchun uning zahirasini aniqlash va chorvachilik sohasi uchun yem-xashak tayyorlashda ham asosiy manba bo`lib xizmat qiladi. shuningdek, tabiiy holda mavjud bo`lgan, inson xo`jalik faoliyati natijasida yaratilgan agrofitotsenozlarni tekshirish va har bir fitotsenozdagi fitotsenologik turlar tarkibini aniklash, floristik tarkibini o`rganish hamda fitotsenozlar xilma xilligini, tuzilishini, taqsimlanishini, iqlim va geografik sharoitini, muhitga ekologik omilning ta`sirini o`rganish, geobotanik haritalash ishlarini tashkil etish, fitotsenozning bevosita va bilvosita ta`sirlari natijasida o`rganish, undan oqilona foydalanish yo`llarini ishlab chiqishni tashkil etish muammolari bilan shug`ullanadi. o`simliklar jamoasida biror bir tur o`z holicha, alohida, boshqa turlarga yoki mikroorganizmlarga bog`lanmasdan yashay olmaydi. har bir o`simlik jamoasida o`nlab, yuzlab turlar birga yashaydi. bular orasida tuban organizmlar ham, yuksak o`simliklar ham mavjud bo`lib, bular ham o`z navbatida har xil anatomik, morfologik, sistematik, fiziologik xusisiyatga ega bo`ladi. shuning uchun ham tabiatdagi mavjud bo`lgan har bir jamoa o`ziga xos ko`rini shdagi manzara hosil qiladi. o`rmon, yaylov, dasht, cho`l, adirlarda …

mini geografik yo`nalishda o`rganish ishlari boshlandi. akademik frants ivanovich ruprext (1833-1878) va uning hamkasbi kiev universiteti professori ilya grigorevich borshov (1814-1870) 1857-1858 yillarda orol dengizi qirg`oqlariga va sirdaryo havzasiga ekspeditsiya tashkil qiladi. ushbu ekspeditsiyadan maqsad orol bo`yi o`simliklari qoplamini o`rganish bo`lgan. ushbu ekspeditsiyaning tashkilotchisi ruprext edi. borshov ushbu ekspeditsiyada yig`ilgan materiallar asosida 1865 yil “material dlya botanicheskoy geografii aralo-kaspeyskogo kraya” nomli yirik asarini nashr etirdi. ushbu asar geobotanika yo`nalishdagi dastlabki ishlardan bo`lsada, ammo bunda geobotanika, o`simliklar qoplami, o`simliklar jamoasi, o`simliklar formatsiyasi kabi so`zlar qayd etilmagan edi. 1866 yilda ruprext «geobotanicheskie issledovaniya o chernozeme» nomli yirik asarini nashr ettirdi. ruprext birinchi marta ushbu asarida g ye o b o t a n i k a terminini ishlatdi. mazkur ikkita yirik asar rossiyada geobotanika fanining rivojlanishiga va tadqiqot ishlarining jonlanishiga asos bo`lib xizmat qildi. 1849 yilda shved botanigi turman flora va o`simliklar qoplamida har xil flora hamda har xil turdagi o`simliklarni ko`rish …

birga (tuproqshunos, geobotanik, meteriolog) dasht cho`l mintaqasining tuprog`ini kompleks o`rgandi. xix asrning so`nggi yillarida geobotanik tadqiqotlar keng miqyosda olib borildi. iosif kondratevich pachoskiy “stadii razvitiya flor” (1891) asarida hozirgi geobotanika termini o`rniga «florologiya» terminini qo`lladi. 1896 yilda pachoskiy o`zining «fitosotsiologiya» terminini kiritdi. bu so`z ham fanda uzoq turmasdan daniyalik olim gams (1918) taklifi bilan «fitotsenologiya» terminiga aylantirildi. bu so`z hozirgi kunda geobotanikaning sinonimi sifatida keng qo`llanilib kelinmoqda. v. n. sukachev o`zining 1904, 1908 - yillarda nashr ettirgan geobotanik yo`nalishdagi ishlarida, geobotanika yangi yo`nalish bo`lib, yangi bilim berishga asoslangandir,- deb ta`kidladi. fitotsenologiyaning alohida fan bo`lib shakllanishida rus olimi v. n. sukachevning “rastiteln soobshestva” (1913) kitobi katta rol o`ynadi. geobotanika sohasiga bag`ishlangan dastlabki, ilk o`quv qo`llanmasini 1902 yilda a. flerov va b. fedchenkolar yaratdi. bu darslik uzoq vaqt geobotanikadan asosiy manba bo`lib xizmat qildi. 1934 yilda moskvada fanlar akademiyasining botanika instutida «chto takoe fitotsenoz» - degan mavzuda keng ko`lamli munozara bo`lib o`tadi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geobotanika fanining rivojlanish tarixi va uning o`simliklar qoplamini o`rganishdagi roli"

1363782743_42583.doc gyeobotanika fanining rivojlanis’h tarixi va uning o’simliklar qoplamini o’rganis’hdagi roli www.arxiv.uz geobotanika fanining rivojlanish tarixi va uning o`simliklar qoplamini o`rganishdagi roli geobotanika-(geootanisa grekcha geo-er, botanike o`simlik) yer yuzidagi o`simliklar jamoasi haqidagi fan. geobotanika deganda fitotsenologiyaning sinonimi yoki fitotsenologiya bilan botanik geografiyaning majmuasi yoki fitotsenologiya, botanik geografiya va o`simliklar geografiyasi kabi bo`limlarning umumiy majmuasi tushuniladi. fitotsenologiya termini 1918 yilda daniyalik olim gams tomonidan taklif etilgan. shundan buyon bu so`z geobotanika so`zining sinonimi sifatida ishlatilib kelinmoqda. u botanika va geografiya fanlarining ajralmas bir qismi bo`lib, o`simliklarning yer yu...

Формат DOC, 49,0 КБ. Чтобы скачать "geobotanika fanining rivojlanish tarixi va uning o`simliklar qoplamini o`rganishdagi roli", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geobotanika fanining rivojlanis… DOC Бесплатная загрузка Telegram