maktabda furqat ijodini o`rganish

DOC 2,0 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1662755772.doc αζαρ maktabda furqat ijodini o`rganish adabiy ta`limda furqat ijodi doimiy ravishda o`rganib kelingan. sho`ro davrida ham adib asarlari darsliklardan muqim joy olgan edi. u davr adabiyotshunosligidagi cheklangan jihatlar shoir ijodini o`rganishda ham aynan aks etgan edi. ijtimoiy voqelik, tuzum talabiga ko`ra shoirning dasturga kiritilgan asarlari asosan ijtimoiy va mafkuraviy nuqtai nazardan talqin qilingan. mustaqillikdan keyingi davrda furqat ijodi kengroq ko`lam va o`zgacha nigoh bilan o`rganila boshladi. oldingi uchta dasturga ko`ra adib qalamiga mansub bitiklar umumta`lim maktablarining 6-, 8- va 10-sinflarida o`rganildi. endi bu asarlarni o`qitishda didaktik va estetik yondashuv yetakchilik qilmoqda. shuningdek, ular bag`rida jo bo`lgan irfoniy mazmunga ham e`tibor qaratilmoqda. oxirgi qabul qilingan dasturda ko`ra furqat ijodi 9-sinfda o`rganilishi belgilangan. biz bu maqolada so`nggi dasturga ko`ra darslikka kiritilgan shoir lirikasi namunalarini o`rganish yuzasidan mulohazalarimizni bayon etamiz. furqat umrbayoniga oid ma`lumotlar darslikda yetarlicha berilgan. o`qituvchi mazkur biografik dalillarni kengroq sharhlab, qo`shimcha izohlar bilan bayon etib berishi kerak. ushbu soatda …

hi darslikka qo`shimcha ma`lumot sifatida shu ruhdagi she`rlardan namunalar keltirishi, ayrimlarini sharhlab o`tishi lozim bo`ladi. ma`rifatparvarlik she`rlarning barchasi masnaviy yo`lida yozilgan bo`lib, ularda maorifni isloh qilish, ilmga da`vat, fan va madaniyat yangiliklarini targ`ib etish g`oyalari surilganligiga tarbiyalanuvchilar diqqati tortiladi. mashg`ulot so`ngida darslikdagi savol va topshiriqlar hamda o`qituvchining o`zi tuzgan qo`shimcha savollari asosida suhbat o`tkazish mumkin. darslikda berilishiga ko`ra tahlilga tortilishi kerak bo`lgan furqatning „fasli navbahor o`ldi, ketibon zimistonlar“ g`azali tabiat lirikasining namunasi. unda ko`klam kelishi bilan tabiatda ro`y berayotgan go`zal o`zgarishlarni g`oyat sinchiklab kuzatgan shoirning qalb kechinmalari aks etgan. fasli navbahor o`ldi ketibon zimistonlar, do`stlar, g`animatdur, sayr eting gulistonlar. o`quvchilar diqqati bu she`rda ham xuddi muqimiyning „navbahor“ g`azalidagi singari yilning eng dilbar faslidagi go`zallikdan do`stlarni bahramand qilish istagi ifodalanganligiga qaratiladi. mumtoz adabiyotda uzoq intiq kutib, orzuga yetgan damlardan oldingi intizorlik davrini qorong`ulik sifatida tasvirlash an`ana ekanligini aytib, talabalardan o`tilgan mavzular bo`yicha mazkur fikrga misollar (misralar yoki baytlar) eslashni so`rash o`rinli …

: subhiy shabnamlardan ko`m-ko`k maysalarning yashnab turishi, bahor buluti onda-sonda tashlab turgan tomchilar va yaratganning san`atiga lolu qoyil oshufta ko`ngil... o`zbek tilining ifoda imkoniyatlaridan mahorat bilan foydalangan shoir o`quvchiga axborot berib qolmay, unda kuchli his-tuyg`u uyg`otishga erishganligini bolalarga tuydirish lozim: subhidam tushib shabnam, bo`ldi sabzalar xurram, gul uza tomib kam-kam, yog`di abri naysonlar. furqat ko`klam manzarasini o`z holicha tasvirlamaydi, uni jonlantiradi. u atrofdagi har bir unsurni – masalan, nastarin, yosuman va nargis gullarini dilga yaqin kishiga munosabati nuqtayi nazaridan tasvirlaydi. ularda „yoronlar“, ya`ni yor-jo`ralarga intizorlik, intiqlik ko`radi. kishi ko`zini quvontirayotgan bahoriy ko`katlar shunchaki go`zal emas, balki yaqinlarni kutib olishga hozirlik ko`rayotganligi sabab go`zaldir: nastarin yuvib yuzni, yosuman tuzib o`zni, nargis ochibon ko`zni intizori yoronlar. ko`klamning eng sara chechaklari sara odamlar — yoronlarni kutib olishga hozirlik ko`rishadi. furqat tabiatni tinimsiz harakatda ko`rsatadi. ko`klam manzarasi dinamikasini jonli tasvirlaydi: bir sahar edim uyg`oq: o`t tutashdi olamga, tog`lar chekibon larza, titradi biyobonlar. bu satrlar …

`azal musiqiyligini oshirgan, oldingi misralarni kuchaytirishga, yangi tafsilotlar bilan mustahkamlashga xizmat qilgan. unda jonli narsalar holati tilga olinadi. furqatdan oldin o`rganilgan siymo – ogahiyning ishqiy g`azallarida bo`lgan kabi sakkiz baytli mazkur she`rda ham oltinchi baytdan g`azalga ijtimoiy ma`no kirib keladi. to`g`ri, bu shunchaki an`anaviy ramzlar orqali ifodalangan, lekin yil boshidan o`quvchilarning mumtoz matnlar tagma`nosini anglash malakalari shakllanganligini unutmaslik kerak: bulbul o`qug`och yig`lab, subhidam xazon faslin, g`uncha qon yutub, yuz chok etti gul giribonlar. baytda g`unchaning gul bo`lib ochilishi jarayonini husni ta`lil san`ati vositasida o`ziga xos tarzda tasvirlanganligiga o`quvchilar diqqat qilishi lozim. ko`klamning shundoq farahli ertasida bulbul xazon faslini eslab nola qilgach, u qo`ngan gulning g`unchasi ham qon yutib, yoqasini yuz joyidan yirtib yuboradi. yoqasi yirtilgan g`uncha yozilib ketadi, ya`ni ochiladi. nima uchun bulbul subhidamda xazon faslini eslaydi? buning sababi yettinchi baytda ochiladi. chunki dunyodan vafo ahli kechganlar. xalqimizdagi azadorlarning ko`k kiyish udumidan shoir bu baytda unumli foydalangan. g`azalning maqta`sida shoirning …

lar lirik qahramonning tasvir obyektiga (bahor va ma`shuqaga) ideal yondashuvi bilan boshlanadi. ul qaro ko`z ko`zlariga surma bejo tortadur, balki andin dahr eli ortuqcha g`avg`o tortadur. shoir maqta`da tajnis va husni ta`lil badiiy tasvir vositalaridan mohirona foydalanadi. birinchi misradagi “tortadur” so`zi “qo`ymoq” ma`nosini bersa, ikkinchi qatordagi „tortadur“ so`zi „ko`taradi“ ma`nosida kelgan. bu – tajnis. dahr eli – dunyodagi odamlar orasidagi kelishmovchilik, davlatlararo nizo va urushlar, umuman barcha g`avg`olar, shoir izohicha, shu qaro ko`z tufayli, uni talashib yuz bermoqda. keyingi baytda qism butun orqali idrok etilganligi uchun ifodaning aniqligiga erishiladi: qoshlari ostida go`yo ikki fatton ko`zlari, ikki hindu bachchadurkim, yondashib yo tortadur. yorning kamon qoshlari ostidagi fitnakor ko`zlari go`yo yoy otayotgan ikki nafar hindu bolasiga o`xshaydi. o`qituvchi shu o`rinda nima uchun yor ko`zlari hindu bolasiga o`xshatilgan? nega ular “yondashib” deb tasvirlanayotibdi? ular tortayotgan yoy nima? o`qlari-chi? kabi yo`naltiruvchi savollar berib, tahlilni jonli va mukammal bo`lishiga erishishi mumkin. o`quvchilar ma`shuqaning ko`zlari qop-qoraligidan …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"maktabda furqat ijodini o`rganish" haqida

1662755772.doc αζαρ maktabda furqat ijodini o`rganish adabiy ta`limda furqat ijodi doimiy ravishda o`rganib kelingan. sho`ro davrida ham adib asarlari darsliklardan muqim joy olgan edi. u davr adabiyotshunosligidagi cheklangan jihatlar shoir ijodini o`rganishda ham aynan aks etgan edi. ijtimoiy voqelik, tuzum talabiga ko`ra shoirning dasturga kiritilgan asarlari asosan ijtimoiy va mafkuraviy nuqtai nazardan talqin qilingan. mustaqillikdan keyingi davrda furqat ijodi kengroq ko`lam va o`zgacha nigoh bilan o`rganila boshladi. oldingi uchta dasturga ko`ra adib qalamiga mansub bitiklar umumta`lim maktablarining 6-, 8- va 10-sinflarida o`rganildi. endi bu asarlarni o`qitishda didaktik va estetik yondashuv yetakchilik qilmoqda. shuningdek, ular bag`rida jo bo`lgan irfoniy mazmunga ham e`tibor qa...

DOC format, 2,0 MB. "maktabda furqat ijodini o`rganish"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: maktabda furqat ijodini o`rgani… DOC Bepul yuklash Telegram