furqat ijodi

DOC 52,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662586256.doc αζαρ furqat ijodi zokirjon xolmuxammad o‘g‘li furqat milliy madaniyatimiz tarixidagi yorqin siymolardan biri, ulkan ijodkor va qomusiy olimdir. uning dil o‘rtar lirik she’rlari, ajoyib nasri, publitsictikasi o‘zbek adabiyoti xazinasini boyitgan bo‘lsa, adabiyotshunos va tarixchi, etnograf (elshunos) va tarjimon, jurnalist va xattot, geograf va hakim sifatidagi serqirra faoliyati ham tahsinga sazovor. atigi 51 yillik umri (1859 - 1909) davomida furqat madaniyatimiz taraqqiyotiga ulkan ulush qo‘shganiga uning boy ilmiy-adabiy merosi dalil bo‘la oladi. furqat shoir va olimlar shahri xo‘qandi latifda tavallud topdi. shoirning otasi xolmuhammad garchi savdo ishi bilan mashg‘ul esa-da, o‘qimishli, ilm – ma’rifatni qadrlovchi insonlardan bo‘lgan. zokirjon bolalik va o‘smirligida 10 yil ilm tahsili bilan band bo‘ldi – dastlab maktabda, so‘ng madrasada ta’lim oldi. shu yillar uning ilm –ma’rifatli inson sifatidagi shakllanish yillari bo‘ldi desak, yanglishmagan bo‘lamiz. u 9 yoshidan boshlab she’riy ijod bilan shug‘ullanadi, hatto tushida hazrat mir alisher navoiy duosiga sazovor bo‘ladi. o‘n yoshida xattotlikni o‘rganadi. o‘n …

y, nisbat, muhayyir, xojajon rojiy, umidiy–havoiy, roiq, ishoqxon ibrat, nodim namongoniy, yoriy, zoriy, nusrat kabi shoirlar qatorida tilga olinadi. she’rlari qo‘lyozma bayozlardan o‘rin olib, muxlislar orasida tarqala boshlaydi. mug‘anniylar furqatning go‘zal g‘azallari, muxammas va musaddaslariga kuy bastalaydilar, hofizlar ularni sevib ijro etadilar. biroq taqdirning beshafqat hukmi uni ona–shahridan chiqib ketishga majbur qiladi. 30 yoshida qo‘qondan sayohat bahona bo‘lib ketib qolgan furqat ona–shahriga boshqa qaytmadi. u dastlab xo‘jandda 3-4 oy, so‘ng toshkentda qariyb 2 yil istiqomat qiladi. yangi–yangi do‘stlar orttiradi. zero, furqat kabi dilbar insonlarning, fozil va shoirlarning har yerda muxlislari ko‘p bo‘ladi. muxlislik shoirning xushmuomalasi tufayli do‘stlikka aylangan bo‘lsa ajabmas. furqat do‘st–oshnolarining yordamida toshkentda ham e’zozda bo‘ldi. ularning ko‘magida toshkentda yevropa madaniyati bilan tanishdi va bu voqea uning hayotida ulkan burilish yasadi. hassos shoirga yevropa ta’lim tizimi, san’ati, ilm–fani yutuqlari, teatri, texnikasi juda katta ta’sir ko‘rsatdi. tolibi ilmlarning gimnaziyada dunyoviy fanlarni zavq–shavq bilan o‘rganayotganlari uni lol qoldirdi. gimnaziya direktori va …

hind diyori sari tushadi. 6 oy mobaynida (1892 yil sentabr - 1993 yil mart) bombey shahrida istiqomat qilib, hindiston va uning xalqi hayoti bilan yaqindan tanishadi. so‘ng kashmirga boradi, undan xo‘tan vodiysi orqali 1993 yilning oktabrida yorkent shahriga keladi va shu yerda umrining oxiri (1909 yil sentabr)gacha qoladi. furqat yorkentda uylanadi, farzandlar ko‘radi, tirikchilikni o‘tkazish uchun tabiblik bilan shug‘ullanadi, xattotlik qiladi. u ona-vatani, vatandoshlari, do‘st-og‘aynilari bilan aloqani uzmaydi, ular bilan xat yozishib turadi. qadrdon “turkiston viloyati gazeti”ga ham 1906 yilgacha maqolalar, she’rlar yozib yuborib turadi. shoirning qabri yorkentda mavjud bo‘lib, 1991 yili uning ustiga muhtasham maqbara - yodgorlik bunyod etildi. furqatning avlodlari hozir ham yorkentda yashab kelmoqdalar. zokirjon furqatning nomini abadiyotga daxldor qilgan, shubhasiz, uning ilmiy-adabiy merosidir. uning go‘zal lirikasi, nasri va ilmiy asarlari, publitsistikasi, maktuboti hanuzgacha o‘z ahamiyatini yo‘qotmay kelmoqda. ayniqsa, shoirning lirik merosi – g‘azallar, muxammas, musaddas, masnaviy, tarji’band, qasida, qit’a, fardlari mumtoz she’riyatimizda o‘ziga xos o‘ringa ega. …

ahli dunyo suhbati ichra sharobi nobdin, it yaloqi ichra ichgan qip – qizil qon yaxshiroq.. kuymasun bu savdodin ne uchun dimog‘imkim, ranju g‘ussada dono, kechsa shod nodonlar.. g‘aribi bu viloyat – xonumonidin adashganman, basoni murg‘i vahshiy oshyonidin adashganman... qaroyg‘on dilga bergil nuri pokingdin ziyo, yo rab, ketib zangi gunah oyinadek topsin jilo, yo rab... jahon basti kushodi ilm birla, nadur dilni murodi ilm birla. ko‘ngillarni(ng) sururi ilmdandir, ko‘rar ko‘zlarni(ng) nuri ilmdandir. menimcha, mazkur baytlarni izohlab o‘tirishning hojati yo‘q. ularning barchasi o‘quvchiga yaxshi tanish, qadrdon bo‘lib kelgan nazm injularidandir. ularda ifodalangan mazmun esa bugungi kundagi o‘quvchini ham hayajonga soladi, qalbiga quvvat–mador bag‘ishlaydi. nazm oshig‘i bo‘lgan kitobxon ulardagi abadiylik belgilari bo‘lmish ma’no tovlanishlaridan o‘ziga ham pand – o‘git, zavq va surur oladi. mumtoz she’riyatning siru sinoati ham shunda bo‘lsa kerak. furqatning rossiya mustamlakachilik siyosatidan faryod chekib yozgan “munojat-musaddas”i esa istilochilar zulmi ostida behad jabru jafolar ko‘rgan xalqning nolalariga hamohang edi: qoziyu mufti, …

j taassurotlari asosida yozgan “hajnoma” manzumasi ham adabiyotimiz tarixida, ma’naviyatimiz tarixida ardoqli asarlardan desak, yanglishmagan bo‘lamiz. sho‘rolar zamonida xalqdan yashirib kelingan bu asarda muborak haj ziyoratini amalga oshirish baxtiga musharraf bo‘lgan komil musulmon qalbidagi zavq–shavq, orifona tavba-tazarru go‘zal misralarda o‘z aksini topgan. adibning ijodiy merosida “xo‘qandlik shoir zokirjon furqatning ahvoloti, o‘zi yozg‘oni” nasriy asari ham bor. bu asar memuar – esdaliklar tarzida yozilgan. unda shoirning bolalikdan to 1991 yilgacha kechgan hayoti haqgo‘ylik va shirali til bilan bayon qilingan. asar shoir hayot yo‘lini va o‘sha davr adabiy – madaniy muhitini o‘rganishda muxim qiymatga ega. furqatning “qavoidi chin va umuroti siyosiy” asari esa xitoy davlati qonun-qoidalari ta’rifiga bag‘ishlangan va o‘sha davr matbuotida (1905 yil oxiri – 1906 yil boshlari) chop etilgan. garchi gazetada asarning oxirgi qismlari nima uchundir chop etilmagan bo‘lsa ham, uning mavjud qismlari furqat tafakkur olamining kengligiga, iqtidorining serqirraligiga dalil bo‘la oladi. furqatning aruz vazni qoidalariga bag‘shlangan “ilmi she’rning qoidai …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "furqat ijodi"

1662586256.doc αζαρ furqat ijodi zokirjon xolmuxammad o‘g‘li furqat milliy madaniyatimiz tarixidagi yorqin siymolardan biri, ulkan ijodkor va qomusiy olimdir. uning dil o‘rtar lirik she’rlari, ajoyib nasri, publitsictikasi o‘zbek adabiyoti xazinasini boyitgan bo‘lsa, adabiyotshunos va tarixchi, etnograf (elshunos) va tarjimon, jurnalist va xattot, geograf va hakim sifatidagi serqirra faoliyati ham tahsinga sazovor. atigi 51 yillik umri (1859 - 1909) davomida furqat madaniyatimiz taraqqiyotiga ulkan ulush qo‘shganiga uning boy ilmiy-adabiy merosi dalil bo‘la oladi. furqat shoir va olimlar shahri xo‘qandi latifda tavallud topdi. shoirning otasi xolmuhammad garchi savdo ishi bilan mashg‘ul esa-da, o‘qimishli, ilm – ma’rifatni qadrlovchi insonlardan bo‘lgan. zokirjon bolalik va o‘smirligida 10...

Формат DOC, 52,0 КБ. Чтобы скачать "furqat ijodi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: furqat ijodi DOC Бесплатная загрузка Telegram