zokirjon xolmuhammad o‘g‘li furqat 9 -sinf (2-variant)

PPT 629,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1632468248.ppt презентация powerpoint 9-sinf adabiyot fani darsligi asosida 9-mavzu zokirjon xolmuhammad o‘g‘li furqat (1859—1909) zokirjon xolmuhammad o‘g‘li furqat o‘zining lirik she’riyati bilan adabiyotimiz xazinasini boyitgan, ma’rifatchilik adabiyotining darg‘alaridan biri bo‘lgan hamda o‘zbek publitsistikasiga tamal toshlarini qo‘ygan zabardast ijodkordir. shoir 1859- yilda qo‘qonda sav dogar oilasida tug‘ilgan. otasi mulla xolmuhammad she’riyatga oshno, badiiy ijodga moyil kishi edi. bo‘lajak shoir dastlabki ta’limni mahallasidagi maktabda oladi. bir yilga yetmay “haftiyak” va “chor kitob”ni o‘qib tugatadi. sakkiz yoshida farididdin attorning “mantiq ut-tayr” dostonini yod oladi, sal o‘tib, navoiy mutolaasiga tutinadi. kichik yoshidan qalam tutib, she’r mashq qila boshlaydi. keyinchalik o‘zining eslashicha, husnixat ta’limini bolaligidanoq puxta egallagan zokirjon quyidagi baytni to‘qqiz yoshida yozgan ekan: “mening maktab aro buldur murodim, xatimdek chiqsa imlo-yu savodim”. favqulodda iste’dod egasi, tabiatan tirishqoq va izlanuvchan zokirjon o‘n to‘rt yoshida madrasa talabasi bo‘ladi. ruslar istilosi tufayli qo‘qon xonligi tugatilib, madrasalar yopiladi. o‘qishi nihoyasiga yetmay qolgan bo‘lajak shoir 1879- yilda yangi marg‘ilon …

e’tibor topganligidan darak beradi. furqat shu davrda “hammomi xa yol” nomli risola yozadi. sharqda mashhur bo‘lib kelgan “chor darvesh” asarini fors tilidan o‘zbek tiliga o‘giradi. shuningdek, “nuh manzar” nomli she’riy kitob yaratadi. biroq bu uch asar bizgacha yetib kelmagan. yigitlik shijoatini ijodga yo‘naltirgan shoir she’rlarini to‘plab devon tuzadi. furqat kabi ijodining dastlabki davrida, ya’ni 21—22 yoshida devon tartib bergan shoirni o‘zbek kitobxoni ko‘rgan emas edi. furqat 1890—1891- yillarda toshkentda yashaydi. bu yerda u toshkent erlar gimnaziyasi direktori, “turkiston viloyatining gazeti” muharriri nikolay ostroumov bilan tanishadi. bu tanishuvdan so‘ng furqat shu gazetaga tarjimon bo‘lib ishga kiradi va shundan uning jurnalistlik, publitsistlik faoliyati ham boshlanadi, deyish mumkin. 1891- yilning sentabrida furqat samarqandga yo‘l oladi. xat orqali tanishgan do‘sti savdogar va etnograf olim mirzo buxoriy huzurida bo‘ladi. iyul oyida buxoroga borib, kogondan poyezdga o‘tirib, marv, ashxabod, boku, botumi orqali istanbulga keladi. bu yerda bir muddat yashagan shoir butun vujudi bilan ijodga berilgandi. 1892- …

, maqolalari uning publitsistikasini tashkil etadi. 1891- yili “turkiston viloyatining gazeti”da bosilgan “xo‘qandlik shoir zokirjon furqatning ahvoloti. o‘zi yozg‘oni” deb nomlagan tarjimayi holi uni bizga jurnalist va nosir sifatida tanitadi. adabiyotshunoslikda bu esda liklar shartli ravishda “furqatnoma”, ba’zan “sarguzashtnoma” nomlari bilan yuritiladi. furqat ijodiy merosida to‘rt ilmiy asar uchraydi. ularning uchtasi etnografik xarakterda bo‘lib, “to‘y tavsifi”, “gap ta’rifida”, “aza tavsifi” deb ataladi. to‘rtinchisi “ilmi ash’orning qoidayi avzoni” (she’r ilmining o‘lchov qoidalari) atalib, adabiyot havaskorlari uchun qo‘llanma sifatida tuzilgan, unda aruz vaznining qoidalari bayon etilgan. furqatning mana shunday keng ko‘lamli ijodi bo‘lishiga qaramay, xalq uni, asosan, lirik shoir sifatida e’tirof etadi. lirikasi g‘azal, masnaviy, muxammas, musaddas, mustazod kabi janrlardan iborat. she’rlarining salmoqli qismi g‘azal ar bo‘lib, ularning soni 200 atrofida. shoirning yuksak badiiy mahorati, she’riyatining nafosati ham aynan g‘azallarida namoyon bo‘ladi. ayniqsa, oshiqona kechinmalar bayonida, ma’shuqa jamoli tasvirida yangi, o‘ziga xos tashbihlarni, ifo da vositalarini qo‘llaydi. tilining jozibadorligi, uslubning ravonligi, ifodaning …

i ondinkim, dahon nozik, zabon nozik ki lab nozik, suxan nozik. baytdagi yor go‘zalligi belgilarining sanog‘i mazmunni bo‘rttiradi, ifodaga musiqiylik bag‘ishlaydi. bunday mubolag‘ali tasvir ostida shoirning har tomonlama mukammal — ham jismonan, ham ma’nan go‘zal insonni targ‘ib etish maqsadi yotadi. shuning uchun ham fuzuliy g‘azaliga nazira sifatida yaratilgan “surmadin ko‘zlar qaro” g‘azali yoki “muncha zolim bo‘lmish ul xunrez qaro ko‘zlaring” kabi ko‘plab g‘azallarida yor go‘zalligi, oshiqning unga sadoqati, cheksiz muhabbati avj pardalarda zavq bilan kuylanadi. furqat lirikasida g‘urbat va hasrat ohanglari salmoqli o‘rin egallaydi. bu uning hayot yo‘li bilan bevosita bog‘liq. 1892- yilda vatandan chiqib ketgan shoir umrining oxirigacha yurtga qayta olmadi. shuning uchun vatan ishtiyoqi va g‘urbat iztiroblari turli mavzudagi she’rlarda dardli va ta’sirchan ifoda etilgan. shoirning “fig‘onkim, ul buti siymin zaqandan ayrilib qoldim”, “hasrato, kel-kel beri, ul sho‘xi jonondin gapur” g‘azallarining maqtasida yuqorida eslatilgan “bir qamar siymoni” g‘azalida bo‘lgani kabi taqdirning unga bergan sinovi — yurt judoligi bayon …

on aylar”, “boshimda hushim yo‘q”, “yetim qo‘zi kabi nolonlig‘im”, “biyobon gardiman majnun kabi bir layli yodida” kabi misralar orqali holini sharh etgach, maqtada bu bayonlarni umumlashtirib, taxallusiga ham izoh berib o‘tadi. zamon g‘avg‘osidan adashish — bu dunyodan qo‘l yuvish, tariqat yo‘liga kirish, o‘zini allohga bag‘ishlash demakdir. bu yo‘lga kirganlar biladiki, inson bu dunyoda o‘zining haqiqiy vatani — ilohiy dargohdan uzoqda, haqiqiy yor — allohdan ayriliqda. demak, hayotning o‘zi furqat, ya’ni ayriliqdir. vatanga, yorga yetishish uchun esa riyozat chekish, poklanish zarur. buning yo‘li, aytilganidek, zamon oshubidan yiroq bo‘lishdir. oldin ko‘rilgan g‘azallarda furqat, g‘urbat tushunchalari yurtdan judolik mazmunida qo‘llangan bo‘lsa, shoir bu she’rida o‘zining taxal usini tasavvufiy ma’noda izohlamoqda.

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"zokirjon xolmuhammad o‘g‘li furqat 9 -sinf (2-variant)" haqida

1632468248.ppt презентация powerpoint 9-sinf adabiyot fani darsligi asosida 9-mavzu zokirjon xolmuhammad o‘g‘li furqat (1859—1909) zokirjon xolmuhammad o‘g‘li furqat o‘zining lirik she’riyati bilan adabiyotimiz xazinasini boyitgan, ma’rifatchilik adabiyotining darg‘alaridan biri bo‘lgan hamda o‘zbek publitsistikasiga tamal toshlarini qo‘ygan zabardast ijodkordir. shoir 1859- yilda qo‘qonda sav dogar oilasida tug‘ilgan. otasi mulla xolmuhammad she’riyatga oshno, badiiy ijodga moyil kishi edi. bo‘lajak shoir dastlabki ta’limni mahallasidagi maktabda oladi. bir yilga yetmay “haftiyak” va “chor kitob”ni o‘qib tugatadi. sakkiz yoshida farididdin attorning “mantiq ut-tayr” dostonini yod oladi, sal o‘tib, navoiy mutolaasiga tutinadi. kichik yoshidan qalam tutib, she’r mashq qila boshlaydi. keyinc...

PPT format, 629,0 KB. "zokirjon xolmuhammad o‘g‘li furqat 9 -sinf (2-variant)"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: zokirjon xolmuhammad o‘g‘li fur… PPT Bepul yuklash Telegram