zokirjon xolmuhammad o’gli furqat

DOC 113,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1662843863.doc zokirjon xolmuhammad o’gli furqat (1858-1909) zokirjon xolmuhammad o’gli furqat reja: 1. furqat hayoti va ijodini o’rganish tarixidan 2. furqatning tarjimai holi 3. furqat lirik shoir 4. furqat publitsistikasi 5. furqat-ma’rifat va madaniyat tar¢ibotchisi 6. furqat ijodining badiiy xususiyatlari, shoir san’atkorligi 7. furqat dostonlari zokirjon mullo xolmuxammad o’gli furqat o’zbek demokratik adabiyotining etakchi namoyandalaridan biri bo’lib, yangi ma’rifatparvarlik oqimining shakllanishi va rivojlanishiga katta xissa qo’shgan shoirdir. furqat urta osiyoning rossiyaga qo’shib olinishi natijasida tugilgan yangi ijtimoiy ongning progressiv xarakterini adabiyotda targib qilgan ijodkorlardan biridir. shoir o’z bilimi va butun qobiliyatini xalq xizmatiga bagishlab, maorif, erkinlik va baxt kuyini kuylagan ma’rifatparvar demokrat shoirdir. furqat hayoti va ijodini o’rganish tarixidan furqat adabiy merosining katta qismini lirika tashkil etadi. u she’riyatimizning an’anaviy janri bo’lgan gazalga ko’p murojaat qilgan. ayni zamonda ko’plab muxammas, musaddas, musabba, tarjiband va mustazod kabi janrlarning xam ajoyib namunalarini yaratgan. bulardan tashqari shoirning ijtimoiy mazmundagi qator she’riy, nasriy maktublari xam …

“sarguzashtnoma” deb nomlaydi. undagi ma’lumotlarga qaraganda, shoir “nux manzar”, “chor darvesh” kabi asarlarni fors tilidan nazm va nasrda tarjima etgan. u yana “xammomi xayol” risolasini she’riy yozganini xam eslatadi. xuddi shu manba furqatning tarixnavis sifatida xam qalam tebratganini ko’rsatadi. u 1876 yilda qipchoq va qirgiz lashkarlarining andijon viloyatini egallashlari xamda qo’qonga bostirib kirishlari bilan bogliq tarixiy voqealarning “batafsil bayonini” maxsus kitob qilganini yozadi. shuningdek “qariyib 200 varaq, balki andin xam ziyodroq” xajmdagi chet ellar sayoxati taassurotlarini “bir sayoxatnoma kitob qilib” yozganligini furqat ta’kidlaydi. lekin afsuski uning na tarjimalari va na yuqoridagi asarlari xozircha topilmadi, yoxud. shoir lirikasining xam (xususan chet elda yaratgan) xammasi bizgacha etib kelgan deb bo’lmaydi. ayrim manbalar shoirning “farxat” taxallusini qabul qilib, ma’lum muddat shu taxallus bilan xam ijod qilganini ko’rsatadi. ammo shoirning bu taxallusdagi she’rlari xam xamon bedarak qolayotir. a) hozirgi kunda furqatshunoslik ixtiyorida shoirning 300 ga yaqin gazal, muxammas va boshqa janrda yozilgan asarlari; b) …

aridan namunalar, shuningdek, uning xayoti va ijodi to’grisida umumiy tushuncha beruvchi maqolalarni e’lon qildi. 1940 yilda “furqat she’rlari” nomi ostida, 1951 va 1953 yillarda shoirning yana bir tanlangan asarlarini, 1959 yilda esa furqat merosining asosiy qismini olgan “tanlangan asarlari”ni x.rasul nashriga tayyorlab, keng o’quvchi ommasiga taqdim etdi. furqat merosini to’plash, o’rganishning mantiqiy natijasi o’laroq, adabiyotshunoslikda qator ilmiy-ommabop tadqikotlar maydonga keldi. 40-yilda mo’minov va ¢.¢ulomning yirik ma’rifatparvar va xalqlar do’stligining kuychisi sifatida talqin etuvchi ishlari paydo bo’ldi. 50-yillar o’rtalariga kelib, x.rasulning “zokirjon furqat ijodi”, “furqat-ma’rifatparvar-demokrat shoir” kitoblari o’quvchilar qo’liga etdi. 1958-1959 yillarda shoirning tugilganiga 100 yil to’lishi munosabati bilan yozilgan ishlar furqatshunoslikning yangi etapini tashkil qiladi. yubiley arafasida v.zoxidov, i.mo’minov, ¢.¢ulom, m.shayxzoda, ¢.karimov, m.yunusov va boshqa olimlarning qator maqolalari yuzaga keldi. voxidov h. “furqat va muqimiyning ijtimoiy-siyosiy qarashlari. t. 1959. kollektiv. zokirjon furqat. maqola to’plami, 1959. 1977 yilda a.abdugofurovning “zokirjon furqat” manografiyasi nashr etildi. 1980 yilda guliston jurnalida sharif yusupovning “¢urbatda …

asari, shuningdek, uning nasriy va nazmiy maktublari, maqolalari, zamondoshlari merosida uchraydigan ma’lumotlar asosiy ishonchli manba bo’lib xizmat qiladi. zokirjon qo’qon shaxrida kichik savdogar mullo xolmuxammad oilasida 1859 yilda dunyoga kelgan. furqatning otasi bilan qiziqqan, xatto she’r ilmiga birmuncha iqtidori” xam bo’lgan. furqat olti yoshga etganda ota-ona uni maxallasidagi “mulla muxammad olim maktabdor”ga o’qishga beradilar. zokirjon maktabdan tashqari mustaqil mutolaa xam qiladi, sakkiz yoshida attorning “mantiqut-tayr” kabi juda murakkab falsafiy asari va to’qqiz yoshida esa navoiy devonlari bilan batafsil tanishadi. katta, sermaxsul ijodning ibtidosi xuddi shu yoshlarda boshlanadi. shoir “furqatnoma”da to’qqiz yoshida yozgan quyidagi baytini keltiradi. mening maktab aro buldur murodim, xatimdek chiqsa imloyu savodim. 1970 yilda zokirjon maktabni muvaffaqiyat bilan tugatgach, qo’qon madrasalaridan biriga o’qishga kirdi. zexnli va iste’dodli furqat madrasada o’qitiladigan bilimlarni tezlik va osonlik bilan o’zlashtirib bordi, arab grammatikasiga, mantiq (logika) vafalsafaga oid kitoblarni yaxshi o’rgandi. furqat madrasada o’qib yurgan vaqtlaridayoq hofiz, bedil, jomiy, fuzuliy va navoiy ijodlari …

shu erda tanishgan edi. manbalarda furqatning shu davrlarda togasining qistovi va bevosita ishtiroki bilan yangi margilonda uylanganligi xabar qilinsa xam, lekin yosh shoirning rafiqasi kim bo’lganligi ko’rsatilmaydi. furqat 80-yillarning boshlarida qo’qonga qaytadi va butunlay ijodiy ish bilan mashgul bo’ladi. oir, taxminan 80-yillarning o’rtalarida o’zining lirik she’rlarini yigib, to’plam tuzgan. bu xaqda u o’z “furqatnoma”sida “¢azal va muxammaslarim avroqini daftar sherozasiga boglab jam’ qildim”,-deb xabar qiladi. furqat adabiy merosida uchraydigan “bayoz” radifli she’r xam (muqimiyxujrasi-muzeyida saqlanmoqda) mazkur to’plamning tuzilganidan dalolat beradi: topdi oroyish gazallaridanki, xar bir misrai, qomati barjastai bir sho’xi siyminbar bayoz. har qachonkim, ochdi tab’im bogidin bir toza gul, bogladim guldasta, furqat, ayladim daftar bayoz. furqat xayotida qo’qonda tashkil topgan muqimiy boshshchiligidagi adabiy gurux katta rol’ o’ynaydi. shoirning 80-yillarning boshlaridan 1889 yillargacha bo’lgan qo’qondagi xayoti shoir dunyoqarashini shakllantirdi, ijodini kamol toptirdi. furqatning muqimiy, zavqiy, nisbat, muxayir kabi ilgor fikrli shoirlar bilan shaxsiy aloqada bo’lishi va ular bilan ijodiy xamkorlik …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"zokirjon xolmuhammad o’gli furqat" haqida

1662843863.doc zokirjon xolmuhammad o’gli furqat (1858-1909) zokirjon xolmuhammad o’gli furqat reja: 1. furqat hayoti va ijodini o’rganish tarixidan 2. furqatning tarjimai holi 3. furqat lirik shoir 4. furqat publitsistikasi 5. furqat-ma’rifat va madaniyat tar¢ibotchisi 6. furqat ijodining badiiy xususiyatlari, shoir san’atkorligi 7. furqat dostonlari zokirjon mullo xolmuxammad o’gli furqat o’zbek demokratik adabiyotining etakchi namoyandalaridan biri bo’lib, yangi ma’rifatparvarlik oqimining shakllanishi va rivojlanishiga katta xissa qo’shgan shoirdir. furqat urta osiyoning rossiyaga qo’shib olinishi natijasida tugilgan yangi ijtimoiy ongning progressiv xarakterini adabiyotda targib qilgan ijodkorlardan biridir. shoir o’z bilimi va butun qobiliyatini xalq xizmatiga bagishlab, maorif, erki...

DOC format, 113,5 KB. "zokirjon xolmuhammad o’gli furqat"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: zokirjon xolmuhammad o’gli furq… DOC Bepul yuklash Telegram