sakkokiy, gadoiy, atoiy, lutfiy va hofiz xorazmiylar ijodi

DOC 79.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662583110.doc sakkokiy, gadoiy, atoiy, lutfiy va hofiz xorazmiylar ijodi sakkokiy, gadoiy, atoiy, lutfiy va hofiz xorazmiylar ijodi reja: 1. sakkokiy -qasidanavis shoir. 2. gadoiy ijodidagi asosiy g`oyalar. 3. atoiy g`azallarining mavzu ko`lami. 4. turkiy she`riyatning rivojlanishi va taraqqiy topishida mavlono lutfiy xizmatlari. 5. hofiz xorazmiy ijodi. o`zbek adabiyoti xiv asrdan boshlab yangi taraqqiyot yo`llariga kirganligi ma`lum. bunda haydar xorazmiy, sakkokiy, atoiy, lutfiy, gadoiy va hofiz xorazmiylarning xizmatlari samarali bo`lgan edi. bu san`atkorlar inson va jamiyat ma`naviy ehtiyojlari bilan bog`liq fikru tuyg`ularni she`riyatning markaziy masalalari sifatida tahlil qilishga intildilar. sakkokiy xiv asr ikkinchi yarmi, to`g`rirog`i oxirgi choragida tug`ilgan va xv asrning birinchi yarmida ulug`bek hukmronligida yashab, ijodiy kamolotga erishgan shoirdir. a.navoiyning “majolisun nafois”, “muhokamat ul-lug`atayn” asarlarida sakkokiy va u yashagan davr, uning adabiy faoliyati hamda xv asr adabiyotida tutgan o`rni haqida qimmatli ma`lumotlarni keltiradi. sakkokiydan bizgacha to`liq bo`lmagan kichik bir devon qo`lyozmasi yetib kelgan. o`zbek adabiyotida g`azal va qasida janri rivojiga …

lar tarixiy manbalarda nihoyatda kam saqlanib qolgan. a.navoiyning “majolis un-nafois” tazkirasidagi qaydlar bu jihatdan juda qimmatlidir. navoiy yozadi: “mavlono gadoiy-turkiygo`ydir, balki mashohirdindir. bobur mirzo zamonida she`ri shuhrat tutibdur. bir nav`i aytur va aning matla`laridan biri budurkim: ohkim devona ko`nglim mubtalo bo`ldi yana, bu ko`ngulning ilkidin jong`a balo bo`ldi yana”. zamondosh shoirlar ijodida bo`lganidek, gadoiy ham g`azal janrida barakali ijod qilgan. shoir g`azallarining bosh mundarijasi-ishq, hayotga otashin muhabbat. shuning uchun ham shoir dunyo voqea-hodisalarini oshiq yuragi bilan qabul qiladi. gadoiy lirik qahramonining ideali quyidagi baytda o`z aksini topgan deyish mumkin: ishq dardi zarrai gar kam bo`lur, jonim chiqar, yo ilohiy, to qiyomat bo`lmasin kam dardi yor. bu dardning zamirida vafo va sadoqat, go`zallikni qadrlashdek pokiza fikru hislar yotadi. shoir g`azallarida yangilikka intilish hayotga mumkin qadar yaqinlik yorqin ko`rinadi. ayniqsa, tabiat fasllari, hirot shahri, uning “jannat havo” bog`lari, go`zal xiyobonlari madh etilgan g`azallar bu jihatdan e`tiborlidir. gadoiy g`azallari sodda va ravon tilda …

im, suv qirog`inda paridek o`lturur, g`oyati nozukligidin suv bila yutsa bo`lur”, baytini keltirib, qofiyasida aybg`inasi bor. ammo mavlono ko`p turkona aytur erdi. qofiya ehtiyotig`a muqayyad ermas erdi”, deydi. atoiy devoni asosan mustaqil baytlardan tuzilgan g`azallardan tashkil topgan. g`azallar mavzusi quyidagicha: a) oshiqona; b) diniy-tasavvufiy; v) peyzaj xarakteridagi g`azallar. sharq lirikasida ishqu muhabbatni kuylash asosiy mavzulardan bo`lib kelgan. atoiy g`azallarining ham bosh g`oyasi va asosiy ohanglarini shu va u bilan bog`liq fikru tuyg`ular tashkil etadi. ishq bilan bog`liq har qanday holat mushkul ishlardanda mushkulroq: zinhor ishq ishini o`sal tutma, ey kungul, osoni mushkul erur aning mushkulottin. shoir lirikadagi ishqiy g`azallarda insoniy muhabbat, hayotning, umrning g`animatligi, shirinligi bilan birga majoz, so`fiyona obrazlar orqali ilohiy ishq tarannum etilgan. atoiyning g`azallarida diniy-tasavvufiy tushunchalar turli ramz va majozlar vositasida ifoda etilgan. atoiy devoni shunday bayt bilan boshlangan: eyki xo`blar ko`zgusinda o`zin izhor aylagan. ham o`zi ko`zguga boqib meni zor aylagan. ushbu baytdagi “xo`blar ko`zgusi” istioraviy …

ir she`riyatidan ko`plab keltirish mumkin. umuman, atoiy diniy va tasavvufiy aqidalarni tasvirlash bilan birga insonning insonga bo`lgan muhabbatini, visol va hijronni, insonning yashashga bo`lgan ehtiyoji va ruhiy hayoti bilan bog`liq turli xil muammolarni qalamga oladi. atoiy g`oyaviy-badiiy niyati, falsafiy mushohadalari va ishqiy kechinmalarini tabiat tasviri, undagi ashyolarning sirru sinoati, rivojlanish bosqichi, ayniqsa, bahor va uning go`zalligi, jozibakorligi bilan bog`lab tasvirlaydi. uning ko`p g`azallarida tabiat bilan bog`liq ruhiy kechinmalari, mushohadalar va samimiy shoirona tasvirlarni uchratamiz. “soqiyo, keltur qadahkim, bo`ldi vaqti gul latif” yoki “kel, ey dilbar, ki bo`ston vaqti bo`ldi”- “bahor o`ldi, kel ey gulruh, gulistonlar sari keza” misralari bilan boshlanuvchi g`azallarida oshiqona ruhiy holatlardan ko`ra tabiat tasviri, bahor tarovati kishi diqqatini ko`proq jalb etadi. atoiyning bir qancha alohida baytlarida tabiat bilan bog`liq kechinmalarning muqoyasaviy, yonma-yon tasvirlari uchraydi. bunday tasvirlar orqali shoir yangi mazmun, esda qoladigan obrazli lavhalar yaratadi: yig`lab yuzingizdin olayin zulf niqobin, gul yaxshi ochilmas, kechalar yog`masa yomg`ur. yoki …

gi oshiq-sadoqat timsoli. u o`z ishqiga mahbubning to`la ishonishini istaydi: sensan sevarim, xoh inon, xoh inonma, qondur jigarim, xoh inon, xoh inonma. lutfiy g`azallarida radif ko`p qo`llanilgan bo`lib, yuqoridagi g`azalda bir gapga teng bo`lib kelmoqda. lutfiychalik radifga bu darajada ko`p yuk yuklay olish san`atini hali hech kim uddalay olmagan edi. shoir g`azallarida inson ma`naviy olamining o`ziga xos go`zalliklari, go`zal tabiat tarovatining takrorlanmasligi ham ohorli misralarda tasvirlanadi: yoz bo`ldi, kerak ul buti ayyor topilsa, barchasi topilur, bizga kerak yor topilsa. lutfiy ishqiy g`azallarga ham ijtimoiy ohanglarni singdirish ustalaridandir. “tortadur” radifli g`azal aslida ishqiy bo`lishiga qaramay, oxirgi baytda guyo davr ta`rifi beriladi: yo`qturur yolg`iz bu lutfiy jonig`a javri raqib, qayda bir dono durur, ul javri nodon tortadur. hofiz xorazmiy xv asrning birinchi choragida yashab ijod etgan. asli xorazmdan bo`lib, umrining ko`p qismini sherozda o`tkazgan. o`zining mashhur katta zamondoshi hofiz sheroziy dahosida tarbiyalanib, uni o`z piri-murabbiysi sifatida e`tirof etadi. shuningdek, o`zbek tili, adabiyoti …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sakkokiy, gadoiy, atoiy, lutfiy va hofiz xorazmiylar ijodi"

1662583110.doc sakkokiy, gadoiy, atoiy, lutfiy va hofiz xorazmiylar ijodi sakkokiy, gadoiy, atoiy, lutfiy va hofiz xorazmiylar ijodi reja: 1. sakkokiy -qasidanavis shoir. 2. gadoiy ijodidagi asosiy g`oyalar. 3. atoiy g`azallarining mavzu ko`lami. 4. turkiy she`riyatning rivojlanishi va taraqqiy topishida mavlono lutfiy xizmatlari. 5. hofiz xorazmiy ijodi. o`zbek adabiyoti xiv asrdan boshlab yangi taraqqiyot yo`llariga kirganligi ma`lum. bunda haydar xorazmiy, sakkokiy, atoiy, lutfiy, gadoiy va hofiz xorazmiylarning xizmatlari samarali bo`lgan edi. bu san`atkorlar inson va jamiyat ma`naviy ehtiyojlari bilan bog`liq fikru tuyg`ularni she`riyatning markaziy masalalari sifatida tahlil qilishga intildilar. sakkokiy xiv asr ikkinchi yarmi, to`g`rirog`i oxirgi choragida tug`ilgan va xv asrning bi...

DOC format, 79.5 KB. To download "sakkokiy, gadoiy, atoiy, lutfiy va hofiz xorazmiylar ijodi", click the Telegram button on the left.

Tags: sakkokiy, gadoiy, atoiy, lutfiy… DOC Free download Telegram