sakkokiy, gadoiy, atoiy, lutfiy va hofiz xorazmiylar ijodi

DOC 79,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662583110.doc sakkokiy, gadoiy, atoiy, lutfiy va hofiz xorazmiylar ijodi sakkokiy, gadoiy, atoiy, lutfiy va hofiz xorazmiylar ijodi reja: 1. sakkokiy -qasidanavis shoir. 2. gadoiy ijodidagi asosiy g`oyalar. 3. atoiy g`azallarining mavzu ko`lami. 4. turkiy she`riyatning rivojlanishi va taraqqiy topishida mavlono lutfiy xizmatlari. 5. hofiz xorazmiy ijodi. o`zbek adabiyoti xiv asrdan boshlab yangi taraqqiyot yo`llariga kirganligi ma`lum. bunda haydar xorazmiy, sakkokiy, atoiy, lutfiy, gadoiy va hofiz xorazmiylarning xizmatlari samarali bo`lgan edi. bu san`atkorlar inson va jamiyat ma`naviy ehtiyojlari bilan bog`liq fikru tuyg`ularni she`riyatning markaziy masalalari sifatida tahlil qilishga intildilar. sakkokiy xiv asr ikkinchi yarmi, to`g`rirog`i oxirgi choragida tug`ilgan va xv asrning birinchi yarmida ulug`bek hukmronligida yashab, ijodiy kamolotga erishgan shoirdir. a.navoiyning “majolisun nafois”, “muhokamat ul-lug`atayn” asarlarida sakkokiy va u yashagan davr, uning adabiy faoliyati hamda xv asr adabiyotida tutgan o`rni haqida qimmatli ma`lumotlarni keltiradi. sakkokiydan bizgacha to`liq bo`lmagan kichik bir devon qo`lyozmasi yetib kelgan. o`zbek adabiyotida g`azal va qasida janri rivojiga …

lar tarixiy manbalarda nihoyatda kam saqlanib qolgan. a.navoiyning “majolis un-nafois” tazkirasidagi qaydlar bu jihatdan juda qimmatlidir. navoiy yozadi: “mavlono gadoiy-turkiygo`ydir, balki mashohirdindir. bobur mirzo zamonida she`ri shuhrat tutibdur. bir nav`i aytur va aning matla`laridan biri budurkim: ohkim devona ko`nglim mubtalo bo`ldi yana, bu ko`ngulning ilkidin jong`a balo bo`ldi yana”. zamondosh shoirlar ijodida bo`lganidek, gadoiy ham g`azal janrida barakali ijod qilgan. shoir g`azallarining bosh mundarijasi-ishq, hayotga otashin muhabbat. shuning uchun ham shoir dunyo voqea-hodisalarini oshiq yuragi bilan qabul qiladi. gadoiy lirik qahramonining ideali quyidagi baytda o`z aksini topgan deyish mumkin: ishq dardi zarrai gar kam bo`lur, jonim chiqar, yo ilohiy, to qiyomat bo`lmasin kam dardi yor. bu dardning zamirida vafo va sadoqat, go`zallikni qadrlashdek pokiza fikru hislar yotadi. shoir g`azallarida yangilikka intilish hayotga mumkin qadar yaqinlik yorqin ko`rinadi. ayniqsa, tabiat fasllari, hirot shahri, uning “jannat havo” bog`lari, go`zal xiyobonlari madh etilgan g`azallar bu jihatdan e`tiborlidir. gadoiy g`azallari sodda va ravon tilda …

im, suv qirog`inda paridek o`lturur, g`oyati nozukligidin suv bila yutsa bo`lur”, baytini keltirib, qofiyasida aybg`inasi bor. ammo mavlono ko`p turkona aytur erdi. qofiya ehtiyotig`a muqayyad ermas erdi”, deydi. atoiy devoni asosan mustaqil baytlardan tuzilgan g`azallardan tashkil topgan. g`azallar mavzusi quyidagicha: a) oshiqona; b) diniy-tasavvufiy; v) peyzaj xarakteridagi g`azallar. sharq lirikasida ishqu muhabbatni kuylash asosiy mavzulardan bo`lib kelgan. atoiy g`azallarining ham bosh g`oyasi va asosiy ohanglarini shu va u bilan bog`liq fikru tuyg`ular tashkil etadi. ishq bilan bog`liq har qanday holat mushkul ishlardanda mushkulroq: zinhor ishq ishini o`sal tutma, ey kungul, osoni mushkul erur aning mushkulottin. shoir lirikadagi ishqiy g`azallarda insoniy muhabbat, hayotning, umrning g`animatligi, shirinligi bilan birga majoz, so`fiyona obrazlar orqali ilohiy ishq tarannum etilgan. atoiyning g`azallarida diniy-tasavvufiy tushunchalar turli ramz va majozlar vositasida ifoda etilgan. atoiy devoni shunday bayt bilan boshlangan: eyki xo`blar ko`zgusinda o`zin izhor aylagan. ham o`zi ko`zguga boqib meni zor aylagan. ushbu baytdagi “xo`blar ko`zgusi” istioraviy …

ir she`riyatidan ko`plab keltirish mumkin. umuman, atoiy diniy va tasavvufiy aqidalarni tasvirlash bilan birga insonning insonga bo`lgan muhabbatini, visol va hijronni, insonning yashashga bo`lgan ehtiyoji va ruhiy hayoti bilan bog`liq turli xil muammolarni qalamga oladi. atoiy g`oyaviy-badiiy niyati, falsafiy mushohadalari va ishqiy kechinmalarini tabiat tasviri, undagi ashyolarning sirru sinoati, rivojlanish bosqichi, ayniqsa, bahor va uning go`zalligi, jozibakorligi bilan bog`lab tasvirlaydi. uning ko`p g`azallarida tabiat bilan bog`liq ruhiy kechinmalari, mushohadalar va samimiy shoirona tasvirlarni uchratamiz. “soqiyo, keltur qadahkim, bo`ldi vaqti gul latif” yoki “kel, ey dilbar, ki bo`ston vaqti bo`ldi”- “bahor o`ldi, kel ey gulruh, gulistonlar sari keza” misralari bilan boshlanuvchi g`azallarida oshiqona ruhiy holatlardan ko`ra tabiat tasviri, bahor tarovati kishi diqqatini ko`proq jalb etadi. atoiyning bir qancha alohida baytlarida tabiat bilan bog`liq kechinmalarning muqoyasaviy, yonma-yon tasvirlari uchraydi. bunday tasvirlar orqali shoir yangi mazmun, esda qoladigan obrazli lavhalar yaratadi: yig`lab yuzingizdin olayin zulf niqobin, gul yaxshi ochilmas, kechalar yog`masa yomg`ur. yoki …

gi oshiq-sadoqat timsoli. u o`z ishqiga mahbubning to`la ishonishini istaydi: sensan sevarim, xoh inon, xoh inonma, qondur jigarim, xoh inon, xoh inonma. lutfiy g`azallarida radif ko`p qo`llanilgan bo`lib, yuqoridagi g`azalda bir gapga teng bo`lib kelmoqda. lutfiychalik radifga bu darajada ko`p yuk yuklay olish san`atini hali hech kim uddalay olmagan edi. shoir g`azallarida inson ma`naviy olamining o`ziga xos go`zalliklari, go`zal tabiat tarovatining takrorlanmasligi ham ohorli misralarda tasvirlanadi: yoz bo`ldi, kerak ul buti ayyor topilsa, barchasi topilur, bizga kerak yor topilsa. lutfiy ishqiy g`azallarga ham ijtimoiy ohanglarni singdirish ustalaridandir. “tortadur” radifli g`azal aslida ishqiy bo`lishiga qaramay, oxirgi baytda guyo davr ta`rifi beriladi: yo`qturur yolg`iz bu lutfiy jonig`a javri raqib, qayda bir dono durur, ul javri nodon tortadur. hofiz xorazmiy xv asrning birinchi choragida yashab ijod etgan. asli xorazmdan bo`lib, umrining ko`p qismini sherozda o`tkazgan. o`zining mashhur katta zamondoshi hofiz sheroziy dahosida tarbiyalanib, uni o`z piri-murabbiysi sifatida e`tirof etadi. shuningdek, o`zbek tili, adabiyoti …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sakkokiy, gadoiy, atoiy, lutfiy va hofiz xorazmiylar ijodi"

1662583110.doc sakkokiy, gadoiy, atoiy, lutfiy va hofiz xorazmiylar ijodi sakkokiy, gadoiy, atoiy, lutfiy va hofiz xorazmiylar ijodi reja: 1. sakkokiy -qasidanavis shoir. 2. gadoiy ijodidagi asosiy g`oyalar. 3. atoiy g`azallarining mavzu ko`lami. 4. turkiy she`riyatning rivojlanishi va taraqqiy topishida mavlono lutfiy xizmatlari. 5. hofiz xorazmiy ijodi. o`zbek adabiyoti xiv asrdan boshlab yangi taraqqiyot yo`llariga kirganligi ma`lum. bunda haydar xorazmiy, sakkokiy, atoiy, lutfiy, gadoiy va hofiz xorazmiylarning xizmatlari samarali bo`lgan edi. bu san`atkorlar inson va jamiyat ma`naviy ehtiyojlari bilan bog`liq fikru tuyg`ularni she`riyatning markaziy masalalari sifatida tahlil qilishga intildilar. sakkokiy xiv asr ikkinchi yarmi, to`g`rirog`i oxirgi choragida tug`ilgan va xv asrning bi...

Формат DOC, 79,5 КБ. Чтобы скачать "sakkokiy, gadoiy, atoiy, lutfiy va hofiz xorazmiylar ijodi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sakkokiy, gadoiy, atoiy, lutfiy… DOC Бесплатная загрузка Telegram