badiiy adabiyot san`at turi sifatida

DOC 2,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662756418.doc αζαρ badiiy adabiyot san`at turi sifatida reja: 1. san`at tushunchasi. 2. amaliy va badiiy san`atlar. 3. badiiy adabiyot - so`z san`ati. 4. badiiy adabiyotning san`at turlari orasidagi o`rni va o`ziga xosligi. 5. badiiy adabiyotning boshqa san`at turlari bilan aloqasi. o`z vaqtida abdurauf fitrat: "san`at lug`atda hunar demakdirkim, bir narsani yaxshi ishlab chiqarishdan iboratdir"- deb yozgan edi. bir qarashda fitrat "san`at" so`zining ma`nosini, san`atning mohiyatini jo`nlashtirayotgandek ko`rinishi mumkin. biroq e`tibor qilinsa, olim "yaxshi" so`ziga ayricha urg`u berayotgani, unga juda katta ma`no yuklayotgani anglashiladi. xo`sh, ko`chirmadagi "yaxshi" so`ziga qanday ma`nolar yuklangan? darhaqiqat, tilimizda ishlatiluvchi "san`at" so`zining ma`no qirralari ancha keng. masalan, "rassomlik san`ati", "kulollik san`atini egallamoq", "yuksak san`at bilan ishlangan" kabi birikmalarning har birida "san`at" so`zi turli ma`no qirralarini ifodalaydi. shunga qaramay, ularda "san`at" so`zi ifodalayotgan ma`no qirralarini birlashtiruvchi umumiy nuqtalar mavjudki, bu mazkur so`zning har uchala holda ham "go`zallik", "mahorat", "did" tushunchalari bilan bog`liqligidir. «san`at» so`zi jonli tilimizda nechog`li keng …

iz keng ma`nodagi "san`at" ichida amaliy va badiiy san`at turlarini ajratar ekanmiz, ularning umumlashtiruvchi va farqli jihatlari bo`lishi lozim. bu o`rinda umumlashtiruvchi jihat shuki, har ikkisi ham go`zallik qonunlari asosida did va mahorat bilan yaratiladi. farqli jihatlariga kelsak, ulardan eng muhimi shuki, amaliy san`at mahsuloti insonning moddiy ehtiyojlarini qondirishga xizmat qilsa, badiiy san`at namunalari insonning ma`naviy-ruhiy ehtiyojlarini qondirishga qaratilgandir. demak, amaliy san`at mahsuloti insonning kundalik turmushda foydalanishini ko`zda tutadi, ayni paytda unga zavq beradi. masalan, kulol ishlagan piyola qanchalik nafis va go`zal bo`lmasin, biz unda choy (umuman, ichimlik) ichamiz. mohiyat e`tibori bilan nafis ishlangan piyola ham, jo`n piyola ham amaliy foydaliligi jihatidan teng. biroq nafis ishlangan piyola kishining choy ichishiga vosita bo`lishidan tashqari unga zavq ham beradi, kayfiyatini ko`taradi. shunday bo`lsa-da, zavq bag`ishlashlik piyolaning ikkilamchi funksiyasi. demak, amaliy san`at mahsulotining qimmati birinchi navbatda foydaliligi bilan belgilanadi. endi qiyos uchun, masalan, qadim yunon haykaltaroshi yaratgan biror bir haykalni olaylik. haykalni yaratar …

ni, amaliy san`at ham, nafis san`at ham estetik faoliyat mahsuli. insonning go`zallik qonunlari asosida borliqni o`zlashtirish va o`zgartirishga qaratilgan faoliyati estetik faoliyat deb yuritiladi. estetik faoliyat inson hayotining barcha nuqtalarida o`zini namoyon qiladi: kundalik turmushda, mehnatda, istirohatda va h. aytaylik, hovlisiga gulu rayxon o`tqazayotgan ayol, o`ziga oro berayotgan qiz, daraxtlarga shakl berayotgan bog`bon, tabiat manzarasidan zavqlanayotgan sayyoh, o`sha manzarani chizayotgan rassom ... — bularning barida estetik faoliyat unsurlari u yoki bu darajada mavjud. biroq ular bir-biridan farqlanadi. aytaylik, agar piyola go`zallik qonunlari asosida kechgan mehnat faoliyati mahsuli bo`lsa, haykal go`zallik qonunlari asosida kechgan ijodiy-ruhiy faoliyat mahsuli. anglashiladiki, estetik faoliyat tushunchasi badiiy ijod, badiiylik tushunchalaridan keng ekan, zero, badiiy ijod estetik faoliyatning bir ko`rinishi sifatida mavjuddir. biz mutaxassis sifatida ko`proq tor ma`nodagi "san`at" tushunchasi bilan ish ko`ramiz. tor ma`noda qo`llanilgan "san`at" so`zi badiiy san`atlarni ko`zda tutadi. badiiy san`atlar deganda biz musiqa, raqs, rassomlik, haykaltaroshlik, badiiy adabiyot, teatr, kino kabi san`at turlarini …

uchun ham badiiy adabiyot boshqa san`at turlari orasida tasvir va ifoda imkoniyatlarining kengligi bilan alohida o`rin va mavqe kasb etadi. biz ko`pincha "rangtasvir tili", "kino tili" kabi tushunchalarga duch kelamiz. negaki, boshqa san`at turlarining tili badiiy adabiyot tiliga o`girilishi mumkin, boz ustiga, biz boshqa san`at turlariga mansub asarlarni-da so`z vositasida aqliy va hissiy mushohada qilamiz, "singiramiz". san`at turlarining ichida ifodaviy va tasviriy san`at turlarini farqlanadi. bir xil san`at turlari tasvirlasa, boshqalari ifodalaydi. aytaylik, musiqa - ifoda san`ati, kompozitor ohanglar orqali kechinmalarini ifodalaydi va shu ohanglar ruhiyatimizda muayyan bir kayfiyat hosil qiladi. musiqani tinglarkan, o`sha kayfiyat asosida har bir tinglovchi o`ziga xos bir manzarani, holatni ko`z oldiga keltiradi. ya`ni, kompozitor muayyan obraz ta`sirida tug`ilgan kechinmalarni ifodaladi — obrazning o`zini tasvirlamadi, tinglovchi esa kechinmalar asosida o`sha obrazni o`zi tasavvur etadi. rassomlik bilan haykaltaroshlik tasviriy san`at turlari sanaladiki, bunda o`zgacharoq holga duch kelamiz. bu jarayonni tubandagicha tasavvur qilishimiz mumkin: biror manzara, holat musavvir …

jni qabul qilishdagi farqni olaylik. rangtasvir asarini yaxlit holda ko`ramiz: ya`ni, uni avvaliga butunicha ko`ramiz, keyin butundan qismga (detallarga qarab) boramiz. badiiy adabiyotdagi peyzajni qabul qilishda esa, aksincha, qismdan butunga qarab boriladi: avvaliga detallar bilan tartibi bilan tanishamizda, oxirida ko`z oldimizda yaxlit manzara hosil bo`ladi. ayrim san`at turlariga mansub asarlarini retsipiyent bevosita qabul qilsa, boshqalarning qabul qilinishi uchun o`rtada vositachi — ijrochining bo`lishi talab etiladi. masalan, musiqa asarini olaylik. musiqa asarining yaratuvchisi (kompozitor), asarning o`zi(notalar bilan ifodalangan matn), ijrochisi va eshituvchi bor. ko`rinib turibdiki, kompozitor tinglovchi bilan bevosita muloqotga kirisha olmaydi, zero, ijro etilayotgan kuyda qisman ijrochining-da talqini qo`shilgan. bu jihatdan badiiy adabiyotning ustunligi shundaki, o`quvchi badiiy informatsiyani bevosita(asarning o`zi orqali) qabul qiladi, o`quvchining ruhiy faolligi yuqori darajada bo`ladi. turli san`at turlariga mansub asarlarning yaratilishi jarayoni bilan bog`liq farqlarga ham to`xtalish lozim. masalan, badiiy adabiyot yozuvchining individual ijodiy faoliyati mahsuli bo`lsa, kino kollektiv ijod mahsuli sifatida yaraladi. kino asarining yaratilishida …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "badiiy adabiyot san`at turi sifatida"

1662756418.doc αζαρ badiiy adabiyot san`at turi sifatida reja: 1. san`at tushunchasi. 2. amaliy va badiiy san`atlar. 3. badiiy adabiyot - so`z san`ati. 4. badiiy adabiyotning san`at turlari orasidagi o`rni va o`ziga xosligi. 5. badiiy adabiyotning boshqa san`at turlari bilan aloqasi. o`z vaqtida abdurauf fitrat: "san`at lug`atda hunar demakdirkim, bir narsani yaxshi ishlab chiqarishdan iboratdir"- deb yozgan edi. bir qarashda fitrat "san`at" so`zining ma`nosini, san`atning mohiyatini jo`nlashtirayotgandek ko`rinishi mumkin. biroq e`tibor qilinsa, olim "yaxshi" so`ziga ayricha urg`u berayotgani, unga juda katta ma`no yuklayotgani anglashiladi. xo`sh, ko`chirmadagi "yaxshi" so`ziga qanday ma`nolar yuklangan? darhaqiqat, tilimizda ishlatiluvchi "san`at" so`zining ma`no qirralari ancha keng. m...

Формат DOC, 2,0 МБ. Чтобы скачать "badiiy adabiyot san`at turi sifatida", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: badiiy adabiyot san`at turi sif… DOC Бесплатная загрузка Telegram