макроспорогенез ва оналик гаметофитининг ривожланиши

DOC 4.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1682924172.doc макроспорогенез ва оналик гаметофитининг ривожланиши режа: 1. планцета типлари 2. уруғкуртак тузилиши 3. макроспорани шаклланиши 4. уруғчи гаметофитнинг ривожланиши 5. муртак халталарнинг классификация типлари оналик гаметофитнинг тузилиши ҳақидаги дастлабки маълумотлар xix асрнинг ўрталарида гофмейстр (1849) тадқиқотларидан кейин пайдо бўлган. у биринчи марта ёпиқ уруғли ўсимликлардаги уруғкуртакнинг тузилишини тавсифлаб берган. уруғкуртакнинг морфологияси, эволюцияси, шаклланиши ва келиб чиқишига бағишланган кўплаб асарлар мавжуд (я.с.модилевский,1963; и.д.романов 1971; е.н.герасимова-навашин 1971; в.а.поддубная –арнольди 1973; м.и.савченко 1973; ва бошқ). бу асарларда ҳам оналик гаметофитининг ривожланиш типлари ҳақида кўплаб ҳар хил тассавурлар айтилган. хх асрнинг ўрталарига келиб уруғчи гаметофитини ўрганишда электрон микроскопик (в.rodkiewicz, 1973; j.godineau 1971; w.jonsen 1972; а.чеботарь 1972 ва бошқ.), гистокимёвий (н.цингер,1958; н.цингер, в.а.поддубная арнольди,1959 ва бошқ.) ва цитокимёвий (в.и.фурсов, 1964; в.п.банникова, о.а.хведынич, о.в.овсянникова, 1978 ва бошқ.) усуллардан фойдаланган ҳолда тадқиқотлар олиб борилди. бу тадқиқотларда уруғкуртакнинг асосий элементларини нозик тузилиши, вазифалари ҳақида батафсил маълумотлар келтирилган. уруғкуртак ўзининг ривожланишида бир қатор мураккаб тузилишдаги морфологик ва цитокимёвий …
2
сонда уруғкуртаклар ҳосил бўлади ва ривожланади, уларнинг ҳар бирини ичида муртак халта, бошқача айтганда оналик гаметофити табақалашиб юзага келиши рўй беради. уруғкуртаклар тугунча деворига бириккан жой плацента деб аталади. планцеталар классифакцияси а.л.тахтаджиян (1948) томонидан батафсил ёритилган бўлиб, у плаценталарни иккита юза ва четки плаценталарга ажратади. а. юза ёки ламинал планцета i. юза-ён планцета: уруғкуртаклар мевабаргчанинг бўйлама юзасининг ён қисмида жойлашади. ii. юза-ўрта плацента: уруғкуртаклар мевабаргчанинг орқа қисмида жойлашгади. б. чок бўйлаб плацента iii. бурчакли плацента: уруғкуртаклар мевабаргчанинг қорин чокининг қирралари бўйлаб жойлашади. iv. девор ёки париетал плацента: уруғкуртаклар мевабаргчанинг ички деворида чок бўйлаб узунасига жойлашади. v. эркин ёки устунчали плацента: уруғкуртаклар мевабаргчалардан ажралган марказий устунча атрофи бўйлаб жойлашади. а.л.тахтаджян фикрича юза-ён планцета плаценталарнинг энг содда примитив типи ҳисобланди. а.л.тахтаджян планцета ва уруғчининг эволюциясига доир янги классификациясига кўра уруғчининг тузилишида мевабаргчалар сонига қараб гинецейларни икки типга ажратилади. апокарп гинецей-уруғчи ҳосил бўлишида битта мевабаргча иштрок этади ва энг содда примитив тип деб …
3
ралари билан туташади. уруғкуртаклар эса деворнинг шу қиррали қисмида жойлашади. бу хилдаги гинецей кўкнори, қовоқ, бодринг, қовун ўсимликларида учрайди. лизокарп гинецей-уруғчи ҳосил бўлишида қатнашган мевабаргчаларниг ён томонлари қўшилиб ўсган синкарп гинецейдан ён деворларининг эриб кетиши ҳисобига юзага келади. бу генецейда уруғкуртаклар гинецей устинсимон ҳолда жойлашади. бу типдаги гинецей семизакдошлар ва чиннигулдошларда учрайди. расмда гинецей типларининг келиб келиб чиқиш йўллари схемаси тасвирланган. уруғчи ва планцетанинг ўзаро муносабатини а.л.тахтаджян қуйидагича изоҳлайди. уруғчи типи плацента типи апокарп-i ва ii юзали ва бурчакли синкарп – iii бурчакли деворли паракарп – iv эркин, марказий лизокарп –v (устунчали) расм генеций ва плаценталарнинг асосий типлари (тахтаджян 1945) уруғкуртак тузилиши гулдаги уруғчи тугунчасининг ривожланишини муайян босқичида унда бўртиқлар кўринишида уруғкуртакни юзага келиши билан бошланади. уруғчининг тугунчасида бўртма пайдо бўлиши биланоқ дарҳол, унинг ҳужайралари орасида табақалашув бошланади. плацентада аввало уруғкуртакнинг марказий, ўрта қисми ҳосил бўлади, уни нуцеллус дейилади. нуцеллус юпқа целлюлоза пўстли паренхима ҳужайраларидан иборат. турли систематик гуруҳларга мансуб …
4
ди (расм). расм. polygonum corisrium уруғкуртагининг кундаланг кесмаси уруғкуртак плацентага уруғбанд (савченко, 1973): а-ташқи интегумент, б-ички интегумент, в-орқали бирикади. уруғбанд тугунчадан нуцеллус, г- муртак халта. озиқ моддаларни уруғкуртакка ўтказиш вазифасини ҳам бажаради. айрим ўсимликларда масалан, ғалладошларда уруғбанд плаценто-халаза деб номланган ҳосила билан алмашган. ёпиқуруғли ўсимликларнинг турли оилаларига мансуб туркумларни турларида уруғкуртакнинг шакли ва катталиклари ҳам бир хил эмас. у одатда юмалоқ, овал, чўзиқ каби кўринишларга эга. микропилени плацентага нисбатан жойланиш ҳолатига кўра нуцеллуснинг ривожланиши, ўтказувчи тўқиманинг тузилиши ва бошқа белгиларига кўра уруғкуртакни бир неча типларга бўлиб ўрганилади. м.и.савченко, (1973) уруғкуртакни асосий иккита типга ажратади: а) ортотроп; б) анатроп. бу типларда рўй берадиган айрим ўзгаришлар туфайли гемитроп, кампилотроп, ортокамилотроп, орто-цирцинотроп, ана-цирцинотроп деб номланадиган ҳолатлар кузатилади (расм). уруғкуртакнинг биз қайд этган ҳолатларни ўсимликларни тарихий тараққиётида уруғкуртакдаги ўзгаришлар деб ҳисобланади. бунда чанг донаси ҳосил қилган найнинг ўсишига ва уруғланишни оптимал даражада амалга ошишига йўналтирилган. тенуинуцелят уруғкуртакларда интигументнинг ички қаватини ташкил этган ҳужайраларидан кўп …
5
ухум ҳужайра ва марказий ҳужайра уруғланганидан кейин муртак ҳамда эндоспермни жадал равишда ривожланишида иштирок этади. расм уруғкуртак типлари. а – асосий (goebel, 1933); 1- ортротроп ёки атроп, 2анатроп, 3-гемитроп, 4-кампилотроп, 5-амфитроп; б-цирцинотроп уруғкуртакнинг кетма-кет ривожланиш босқичлари plumbago capensis (haupt, 1934); b-турли типдаги уруғкуртакларнинг схематик боғлиқлиги, (савченко, 1973); 1-5-а; расмнинг айнан ўзи; аорто кампилотроп; б-ана-кампилотроп; г-орто-амфитроп; 6-гипертроп; д-ана-амфитроп; еорто-цирцинотроп; ж-ана-цирцинотроп. археспорий. уруғкуртак ривожланишининг дастлабки босқичларида эпидермис остидаги нуцеллуснинг марказий қисмида унинг атрофидаги бошқа ҳужайралардан анча катталиги ва қуюқ цитоплазмага эгалиги билан фарқланадиган бир ёки бир нечта ҳужайра, бирламчи археспорий, соддароқ айтганда археспориал ҳужайралар ҳосил бўлади. расм уруғчи археспориясининг типлари (схемаси). археспорийлар бир, икки, ва кўп ҳужайрали бўлиши мумкин. археспориал ҳужайраларнинг сони ва уларнинг кейинги ривожланиб боришига кўра унинг олтита типи фарқланади (расм). i тип. археспориал ҳужайралар кўп миқдорда ҳосил бўлади. уларнинг ҳар бири иккига бўлиниб қопловчи-эпидермис томонга қараган, иккинчиси спороген-нуцеллусга қараган иккита ҳужайрани ҳосил қилади. қопловчи, ҳужайралар яна бир неча марта …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "макроспорогенез ва оналик гаметофитининг ривожланиши"

1682924172.doc макроспорогенез ва оналик гаметофитининг ривожланиши режа: 1. планцета типлари 2. уруғкуртак тузилиши 3. макроспорани шаклланиши 4. уруғчи гаметофитнинг ривожланиши 5. муртак халталарнинг классификация типлари оналик гаметофитнинг тузилиши ҳақидаги дастлабки маълумотлар xix асрнинг ўрталарида гофмейстр (1849) тадқиқотларидан кейин пайдо бўлган. у биринчи марта ёпиқ уруғли ўсимликлардаги уруғкуртакнинг тузилишини тавсифлаб берган. уруғкуртакнинг морфологияси, эволюцияси, шаклланиши ва келиб чиқишига бағишланган кўплаб асарлар мавжуд (я.с.модилевский,1963; и.д.романов 1971; е.н.герасимова-навашин 1971; в.а.поддубная –арнольди 1973; м.и.савченко 1973; ва бошқ). бу асарларда ҳам оналик гаметофитининг ривожланиш типлари ҳақида кўплаб ҳар хил тассавурлар айтилган. хх асрнинг ўртал...

DOC format, 4.0 MB. To download "макроспорогенез ва оналик гаметофитининг ривожланиши", click the Telegram button on the left.