гистология ва унинг вазифалари

DOCX 15 pages 42.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 42.5 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

ўқув материаллари маърузалар маъруза мавзуси: гистология фани ва унинг вазифалари. ҳужайра ҳақида таълимот маъруза режаси : 1. гистология фанига кириш 2. гистология фанининг тарихи 3. тадқиқот усуллари 4. цитология: - цитология ҳақида тушунча - хужайра мембранаси (элементар биологик мембрана) - ҳужайра қобиғи ва унинг ҳосилалари - мембранали ва мембранасиз органеллалар - ядро 5. ҳужайранинг бўлиниши маърузанинг таянч сўзлари ва иборалар: · ёруғлик микроскопи, · электрон микроскоп, · ҳужайра қобиғи, · мембранали мембранасиз органеллалар, маъруза матни гистология фанига кириш гистология (юнон. histos — тўқима, logos — таълимот, фан) фани ҳужайра, тўқима ва аъзо (орган)ларнинг тараққиёти, тузилиши ҳамда уларнинг ҳаёт фаолиятларини ўрганувчи таълимотдир. у бошқа фанларнинг сўнгги ютуқларидан фойдаланиб, ўта тез ривожланиб бормокда. гистология анатомия, физиология, биохимия, патологик анатомия каби тиббиёт фанлари ва биологиянинг турли соҳалари билан узвий боғланган. ҳозирги пайтда гистология цитология, эмбриология, умумий ва хусусий гистологияни ўз ичига олади.гистология, цитология ва эмбриология фани, анатомия, физиология ва биокимё фанлари билан бир …

2 / 15

гален (эр. ав. iii аср), а б у а л и ибн с и н о (x аср) ва бошқа кўпгина олнмлар уриниб кўрганлар. лекин тўқималарнинг нисбатан тўла классификацияси француз анатоми ксавье биш асарларида келтирилган. биш 1801 йили 21 хил микроскопик тўқималарни тафовут қилган ва ҳайвон аъзолари ана шу ҳар хил тўқималарнинг мураккаб уйғунлигидан ҳосил бўлади деб ҳисоблаган. шундай қилиб, гистология фани микроскоп кашф этилмасдан анча илгарн бунёдга келган ва ички аъзолар, тўқималар ва ҳужайралар тузилишини ўрганиб ривожланган. «гистология» термини эса фанга к- б и ш н и н г шогирди қ м а и е р томонидан 1819 йили киритилган. гистологиянинг фан сифатида ривожланишига микроскопнинг яратилиши ва унинг органлар тузилишини ўрганишда қўлланилиши муҳим роль ўйнайди. фақат микроскоп ту-зилишининг такомиллашиши туфайлигина гистология фани ривожланиши мумкин. г. г а л и ле и томониданxvii аср бошларида телескоп (кўриш найи) яратилди. 1609 йилда эса у содда хилда бўлса ҳам микроскоп конструкциясини яратади. …

3 / 15

икроскопда кўриш учун тайёрланган препаратлар кварцдан қилинган буюм ойналарига олинади ва кварцдан тайёрланган ёпқич ойна билан ёпилади. бу микроскоп биологик тузилмаларнинг тузилишини чуқурроқ ўрганишга шароит яратади. люминесцент ёки флюоресцент микроскопия. объектнинг нурланишига люминесценция дейилади. ёруғлик манбаи бўлиб ультрабинафша нурлар ёки узунлик тўлқини 0,27—0,4 мкм бўлган спектрнинг кўк қисми ҳисобланади. бу нурларнинг таъсири вақтида нурлар энергияси ҳисобига препарат нурланади — флюоресценция қилади. бирламчи ва иккиламчи флюоресценция фарқ килинади. бирламчи флюоресценция деб, баъзи бир моддаларнинг нур таъсирида нурланишига айтилади. бу моддаларга витамин а ва в2, пигментлар, липоидлар ва бошқалар киради. иккиламчи флюоресценция препаратларни махсус нурланувчи моддалар (флюорохром) билан ишланганда ҳосил бўлади. бу моддаларга тўқ сариқ акридин, флюоресцин, родамин ва бошқалар киради. (anthony l. mescher, junqueira’sbasic histology: text and atlas, 13-th ed.-2013). препаратларнитўқсариқ акридинбиланишлангандаҳужайрадагиднкяшилрангда, рнкэсақизилрангданурланади.шундайқилиб, турлитурдагинурланишларниўргаништузилмаларнингхимиявийтаркибинибилишимизгаёрдамберади. электрон микроскопларнинг ихтиро қилиниши микроскопда кўриш техникасининг ривожланишида алоҳида ўрин тутади. бу микроскопда электронларнинг тўлқинли хусусиятларидан ва магнит майдонида электрон нурларини фокуслаш мумкинлигидан фойдаланилади (2-расм). замонавий электрон …

4 / 15

яда оддий ёруғлик билан реакцияга киришишга ўхшайди. ёруғлик микроскопи ва трансмиссион микроскоп ёки авторадиография ноёб усуллари ёрдамида тўқималарда ўсиш (афторадиография усули ёрдамида) ёки ҳужайра макромолекулаларининг синтезланиши каби жараёнларни кузатиш мумкин(anthony l. mescher, junqueira’sbasic histology: text and atlas, 13-th ed.-2013). ферментлар гистокимёси гистокимёвий (ёки цитокимёвий) усул махсус ферментлар ёрдамида тўқималарда моддаларни аниқлашда ишлатилади. фиксация ва парафинга қуйиш жараёнларида кўпгина ферментлар денатурацияга учрайди, шунинг учун гистохимияда музлатилган тўқимадан фойдаланилади. ферментлар синфи қуйидагиларни ўз ичига олади: фосфатазалар, дегидрогеназалар ва пероксидазалар. пероксидазалардан иммуногистохимияда антителоларни аниқлашда фойдаланилади. махсус молекулаларни аниқлаш баъзи моддалар ҳужайралардаги махсус нишонланган бирикмалар билан бирикиш хусусиятига эга. иммуногистохимё антиген ва махсус флуоресценцияланувчи маркерланган антитело ўртасида бўладиган реакцияга асосланган. ёруғлик микроскопиясида флуоресценцияланувчи модда сифатида пероксидаза, электрон микроскопиясида эса олтин кукуни ишлатилади. агарда нишонланган бирламчи антитело антиген билан бевосита ўзи боғланса, бу жараён бевосита иммуногистохимия дейилади. билвосита иммуногистохимияда нишонланган бирламчи антитело ёрдамида антиген билан боғланган иккилиачи антитело аниқланади. геннинг ёки мрнк маълум кетма-кетлигини микроскопия …

5 / 15

тузилишининг тўқималарга мос равишда ўзгариш, цитоплазмада шу тўқима хужайраларига мос таркибий қисмларнинг пайдо бўлиш жараёнига айтилади. органелла деб эукариотик хужайрада мембранали ёки мембранасиз тузилмалар ёки комплексларга айтилади.(anthony l. mescher, junqueira’sbasic histology: text and atlas, 13-th ed.-2013). тиббий аҳамияти ❯❯титўқималар намуналари жарроҳлик амалиётларида ёки оддий тиббий муолажалар давомида биопсия усулида олинади. жарроҳлик хонасада ёки тиббиёт марказида олинган бўлакча намуналари формалинли идишчаларда фиксация қилиниб, сўнгра патология марказининг тажрибахонасида кейинги босқичлардан ўтказилиб, микроскопик текширувларга тайёрланади. агарда текширув натижалари даволаниш муолажалари тугамасидан олдин, масалан ўсманинг ҳавфли ёки ҳавфсизлигини билиш зарурияти бўлса, янада тезкор усул қўлланилиши мумкин. биопсик материал суюқ азотда зудлик билан музлатилади, бунда унинг барча таркибий қисми сақланиб қолади. шунда сўнг у қаттиқ ҳолатга келиб, кесиш жараёнига тайёр бўлади. музлатувчи микротом – криостат музлатилган тўқисмаларни кесишда фойдаланилади. олинган кесмалар тезкор равишда бўялиб, патологоанатом томонидан текширилади. тўқималарни музлатиш усули сезгир ферментлар ва майда молекулаларни ўрганишга қаратилган гистокимёвий тадқиқотлар ўтказишда жуда қўл келади, чунки музлатиш …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "гистология ва унинг вазифалари"

ўқув материаллари маърузалар маъруза мавзуси: гистология фани ва унинг вазифалари. ҳужайра ҳақида таълимот маъруза режаси : 1. гистология фанига кириш 2. гистология фанининг тарихи 3. тадқиқот усуллари 4. цитология: - цитология ҳақида тушунча - хужайра мембранаси (элементар биологик мембрана) - ҳужайра қобиғи ва унинг ҳосилалари - мембранали ва мембранасиз органеллалар - ядро 5. ҳужайранинг бўлиниши маърузанинг таянч сўзлари ва иборалар: · ёруғлик микроскопи, · электрон микроскоп, · ҳужайра қобиғи, · мембранали мембранасиз органеллалар, маъруза матни гистология фанига кириш гистология (юнон. histos — тўқима, logos — таълимот, фан) фани ҳужайра, тўқима ва аъзо (орган)ларнинг тараққиёти, тузилиши ҳамда уларнинг ҳаёт фаолиятларини ўрганувчи таълимотдир. у бошқа фанларнинг сўнгги ютуқларидан ф...

This file contains 15 pages in DOCX format (42.5 KB). To download "гистология ва унинг вазифалари", click the Telegram button on the left.

Tags: гистология ва унинг вазифалари DOCX 15 pages Free download Telegram