sezgi psixofizikasi

PDF 9 pages 182.7 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 182.7 KB

File type PDF

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

eksprimental psixologiya 5-mavzu sezgi psixofizikasi 1. sezgi pog‘onalari va analizatorlarning sezgirligi. 2. absolyut differensial sezgirlik. 3. absolyut sezgirlikni o‘lchash. sifat - mazkur sezgining asosiy xususiyati bo‘lib, uni boshqa sezgi turlaridan farqlaydi va ayni shu sezgi turi doirasida o‘zgarib turadi. masalan, eshitish sezgisi past-balandligi, mayinligi, zo‘rligi bilan farq qiladi va hokazo. sezgining jadalligi uning miqdorini ifoda etadigan xususiyat bo‘lib, ta'sir kelayotgan qo‘zg‘atuvchining kuchi va reseptorning funksional holati bilan belgilanadi. sezgining davomiyligi uning vaqtinchalik xususiyati hisoblanadi. u ham sezgi a'zosining funksional holati bilan lekin asosan qo‘zg‘atuvchining ta'sir qilish vaqti va ta'sirning jadalligi bilan belgilanadi. qo‘zg‘atuvchi sezgi a'zosiga ta'sir qilishi bilanoq sezgi hosil bo‘lmaydi, balki bir oz vaqt o‘tgach hosil bo‘ladi. bu sezgining latent (yashirin) davri deb ataladi. latent davri har xil sezgi turi uchun turlicha, masalan, taktil sezgilari uchun 130 millisekund bo‘lsa, og‘riq sezgisi uchun 370 millisekundan iborat. bilinar - bilinmas sezgi hosil qiluvchi qo‘zg‘atuvchining minimal kuchi sezgirlikning quyi chegarasi deyiladi. sezgilarning …

2 / 9

10000000 barovar zid quvvat talab qilinadi. analizatorning mutlaq sezuvchanligi sezgining faqat quyi emas, balki yuqori chegarasi bilan kifoyalanadi. sezgining mutlaqo yuqori sezuvchanligi deb qo‘zg‘atuvchining kuch bilan ta'sir qilishiga aytiladi. bunda ta'sir ko‘rsatayotgan qo‘zg‘atuvchiga aynan o‘xshaydigan sezgi hosil bo‘ladi. bizning reseptorlarimizga ta'sir qilayotgan qo‘zg‘atuvchilar kuchining yana ham oshishi og‘riq sezgisini hosil qiladi. nemis fiziologi e.veber (1795-1878) kishining o‘ng va chap qo‘llarida ko‘tarib turgan ikkita narsaning qaysi biri og‘irroq ekanligini aniqlay bilish qobiliyatini tekshirar ekan, farq ajratish sezgirligi mutloq emas, balki nisbiyligini qayd etgan edi. bundan qo‘shimcha qo‘zg‘atuvchining asosiy qo‘zg‘atuvchiga nisbatan doimiy o‘lcham bo‘lishi kerak, degan ma'no kelib chiqadi. jumladan, qo‘lda 100 gramm og‘irlikdagi yuk turgan bo‘lsa yukning bilinar-bilinmas og‘irligini payqash uchun og‘irlik 3.4 gramm atrofida oshirilishi kerak. yukning og‘irligi 1000 gramm bo‘lgan taqdirda esa sezgi hosil qilishida salgina farq sezishi uchun og‘irlik 33.3 gramm chamasi oshirilishi kerak. shunday qilib, ilk qo‘zg‘atuvchining o‘lchami qanchalik katta bo‘lsa, unga qo‘shimcha ham shunchalik katta bo‘lishi …

3 / 9

ning zamonaviy uslublaridan biri r.shepardning ko`p o`lchovli shkalalashtirish metodikasidir. uning yordami bilan sezgirlikning eng muhim va o`ziga xos tomonlari o`rganiladi. bunday tadqiqotlar nafaqat sezgirlik psixofizikasida, balki hissiyot psixologiyasida, psixodiagnostika va psixosemantikada ham keng qo`llaniladi. psixofizik muammo keng ma`noda birinchidan, psixikaning tabiatdagi o`rni, tor ma`noda esa psixologik va fiziologik jarayonlarning o`zaro nisbatidir. ikkinchidan, psixofizika muammosini psixofiziologik muammo, deb atash mumkin. psixofizik muammolar - xvii asrda r.dekart jonli organizmlarning xulq-atvorini mexanik o`zaro ta`sir sifatida qarash kerakligi haqidagi g`oyani ilgari surgandan so`ng, ayniqsa, dolzarb bo`lib qoldi. bu g`oyaga ko`ra ongning tushuntirish qiyin bo`lgan aktlari jismsiz fazoviy bo`lmagan substantsiyaga kiritilgan. bu substantsiyaning ―tana mashinasi ishiga munosabati r.dekartni psixofizik o`zaro ta`sir kontseptsiyasini ilgari surishga undadi, ya`ni tana faqat harakat qiladi, jon faqat fikrlaydi, ular miyaning muayyan qismida bir-biriga ta`sir etadi. t.gobbs va b.spinoza bu g`oyaga qarshi chiqib, o`z qarashlarini ilgari surishgan. gobbs, sezgini moddiy jarayonlarning yordamchi predmeti, deb qarasa, spinoza g`oyalar tartibi, xuddi buyumlar tartibiga …

4 / 9

ashkil topgan materiyaning xossasi, ya`ni jonli mavjudot bilan tashqi dunyoning o`ziga xos ta`siri natijasi sifatida qarash orqali tushuntiriladi. psixofiziologiya va u bilan bog`liq ko`pgina fanlarning tarmoqlarida psixik aktlar va ularning fiziologik substratlarining bog`liqligi haqida boy ma`lumotlar to`plandi. tashqi olam haqidagi bilimlar asosi sezgilardir. sezgi tashqi olamdagi predmetlarning sezgi a`zolariga bevosita ta`sir etish bilan ularning xossalarini inson miyasida aks ettirilishidir. sezgi qo`zg`atuvchining maxsus energiyasiga aylantirilishi natijasidir. afferent tizim organizmning umumiy holatini ma`lum darajada aks ettirish imkoniyatiga ega. eksperimental yo`l bilan bilinar-bilinmas sezgirlikni vujudga keltiradigan qo`zg`atuvchining minimal kuchini aniqlash mumkin. bu minimal intensivlikni psixofizika asoschisi g.t.fexner sezgi a`zolari sezgirligining absolyut chegarasi bilan sezgi a`zolari sezgirligi o`rtasida teskari proportsional aloqa mavjud: chegara qanchalik kichik bo`lsa, sezgirlik shuncha yuqori bo`ladi, deb ta`riflaydi. buni quyidagi, formula bilan izohlanadi; bu erda e - sezgirlik, rl - sezgirlikning absolyut chegarasi. inson sezgi a`zolari yordamida qo`zg`atuvchilar o`rtasidagi farqni ham ajrata oladi, qo`zg`atuvchining ikkita kuchi o`rtasidagi bilinadigan farq sezgirlikning …

5 / 9

ifodalaydi. sezgirlik kuchi qo`zg`atuvchining absolyut qiymatiga emas, balki qo`zg`atuvchi kuchining logarifmiga proportsionaldir. g.fexner absolyut va farq qilish chegaralarini o`lchashning bir necha metodlarini taklif qildi. bunday metodlardan biri minimal o`zgaruvchilar yoki chegara metodi deb yuritiladi. bu metodning mohiyati uning nomidan ko`rinib turibdiki, oldindan tayyorlangan qo`zg`atuvchilar shunday berib boriladiki, ular bir-biridan minimal darajada farq qilishini aniqlash mumkin bo`ladi. qo`zg`atuvchi goh ortib, goh kamayib boruvchi tartibda beriladi. har bir turkum qo`zg`atuvchilar tartibi javoblarning o`zgarishi bilan belgilanadi. («ha», «yo`q», «ko`ryapman», «ko`rmayapman»). odatda sezgirlikni o`lchash kamayib boruvchi qo`zg`atuvchilar berib borishdan boshlanadi. qo`zg`atuvchining ta`siri sezilmay qolguncha davom ettiriladi. ortib boruvchi qator uchun ham shunday tartibda o`tkaziladi. tajribaning har bir qismi 6 martadan 15 tagacha takrorlanadi. sezgirlikning absolyut chegarasi sifatida ularning o`rtacha arifmetik qiymati (m) olinadi. bu yerda rl - o`rtacha sezgirlikning absolyut chegarasi, l - har bir o`suvchi va kamayuvchi qo`zg`atuvchilar qatorining chegara qiymati, n - qo`zg`atuvchilar qatorining umumiy soni. tekshiriluvchilar javoblarining variativligi o`rtacha kvadratik chetlanish( …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgi psixofizikasi"

eksprimental psixologiya 5-mavzu sezgi psixofizikasi 1. sezgi pog‘onalari va analizatorlarning sezgirligi. 2. absolyut differensial sezgirlik. 3. absolyut sezgirlikni o‘lchash. sifat - mazkur sezgining asosiy xususiyati bo‘lib, uni boshqa sezgi turlaridan farqlaydi va ayni shu sezgi turi doirasida o‘zgarib turadi. masalan, eshitish sezgisi past-balandligi, mayinligi, zo‘rligi bilan farq qiladi va hokazo. sezgining jadalligi uning miqdorini ifoda etadigan xususiyat bo‘lib, ta'sir kelayotgan qo‘zg‘atuvchining kuchi va reseptorning funksional holati bilan belgilanadi. sezgining davomiyligi uning vaqtinchalik xususiyati hisoblanadi. u ham sezgi a'zosining funksional holati bilan lekin asosan qo‘zg‘atuvchining ta'sir qilish vaqti va ta'sirning jadalligi bilan belgilanadi. qo‘zg‘atuvchi sezgi a'...

This file contains 9 pages in PDF format (182.7 KB). To download "sezgi psixofizikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgi psixofizikasi PDF 9 pages Free download Telegram