eksperimental psixologiya 3- mavzu sensor deprivatsiyasi

DOCX 9 стр. 93,3 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 93,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

eksprimental psixologiya 3- mavzu sensor deprivatsiyasi. 1. sensor deprivatsiya tushunchasi. 2. sensor deprivatsiya mazmuni. 3. sensor deprivatsiyasining namoyon bo‘lish shart-sharoitlari. ma'lumki bizni o‘rab turgan tashqi olamdagi narsa va hodisalarning juda ko‘p belgi va xususiyatlari mavjud. masalan, narsalarning rangi, ta'mi, hidi, qattiq yoki yumshoqligi, g‘adir-budur yoki tekisligi, harorat va boshqalar. ana shu narsa va hodisalarning turli xil belgi, xususiyatlarini biz ham turlicha sezgi a'zolarimiz orqali ongimizda aks ettiramiz. tevarak-atrofimizdagi narsa va hodisalarning turli xil belgi hamda xususiyatlari har doim ham bizning sezgi a'zolarimizga ta'sir etib turadi. natijada bizda turli sezgilar hosil bo‘ladi. chunonchi, nurlarning ko‘zimizga ta'sir qilishi natijasida ko‘rish sezgisi, har xil tezlik va kuchlanishdagi havo to‘lqinlarining qulog‘imizga ta'sir etishi natijasida eshitish sezgisi, nafas olish paytida havo bilan birga burun bo‘shlig‘iga kirgan har turli modda zarrachalarining ta'siri natijasida hid sezgisi, biror narsani qo‘limiz yoki badanimizga tegib ta'sir etish natijasida teri (taktil - biror narsaning terimizga tegishi) yoki bosim sezgisi va shu …

2 / 9

odisaning bo‘lishi. · sezuvchi apparat, ya'ni analizatorning mavjud bo‘lishi. masalan, havoning sovuqligini, temirning qattiqligini, qorning yumshoqligi va boshqalarni sezamiz. sezgi idrok bilan bog‘liq bo‘ladi, lekin narsa va hodisani idrok qilishdan oldin uni sezish lozim, shu bois sezgilar materiyaning sezgi a'zolarimizga ta'siri natijasidir. sezgi axborotlarini qabul qilib, tanlab, to‘plab, har bir sekundda axborotlar oqimini qabul qilib va qayta ishlab miyaga yetkazib beradi. natijada tevarak - atrofdagi tashqi olamni va organizm o‘z ichki holatini adekvat "mos" aks ettirishi hosil bo‘ladi. sezgi a'zolari tashqi olamning inson ongiga olib kiradigan yo‘llaridan biridir. sezgilarning nerv - fiziologik asosini qo‘zg‘atuvchining o‘ziga aynan o‘xshaydigan analizatorga ta'siri natijasida hosil bo‘ladigan nerv jarayoni tashkil qiladi. shuningdek, sezgilarning nerv fiziologik asosini o‘rganishda i.p.pavlov ta'biri bilan aytganda analizator apparati tashkil etadi. analizator - tashqi va ichki muhitdan keladigan ta'sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo‘lgan qo‘zg‘alishni psixik jarayonga, ya'ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mexanizmlari tizimi. jahon psixologiyasi fanining so‘nggi yutuqlari hamda atamalariga …

3 / 9

ning asosiy xususiyati bo‘lib, uni boshqa sezgi turlaridan farqlaydi va ayni shu sezgi turi doirasida o‘zgarib turadi. masalan, eshitish sezgisi past-balandligi, mayinligi, zo‘rligi bilan farq qiladi va hokazo. sezgining jadalligi uning miqdorini ifoda etadigan xususiyat bo‘lib, ta'sir kelayotgan qo‘zg‘atuvchining kuchi va reseptorning funksional holati bilan belgilanadi. sezgining davomiyligi uning vaqtinchalik xususiyati hisoblanadi. u ham sezgi a'zosining funksional holati bilan lekin asosan qo‘zg‘atuvchining ta'sir qilish vaqti va ta'sirning jadalligi bilan belgilanadi. qo‘zg‘atuvchi sezgi a'zosiga ta'sir qilishi bilanoq sezgi hosil bo‘lmaydi, balki bir oz vaqt o‘tgach hosil bo‘ladi. bu sezgining latent (yashirin) davri deb ataladi. latent davri har xil sezgi turi uchun turlicha, masalan, taktil sezgilari uchun 130 millisekund bo‘lsa, og‘riq sezgisi uchun 370 millisekundan iborat. bilinar - bilinmas sezgi hosil qiluvchi qo‘zg‘atuvchining minimal kuchi sezgirlikning quyi chegarasi deyiladi. sezgilarning quyi chegarasi analizatorning absolyut sezgirligi darajasini aniqlaydi. masalan, 1gramm qandni 1 piyola choydagi mazasi uncha sezilmaydi. 0.1 sm qog‘ozni qo‘l kaftiga qo‘yilsa, …

4 / 9

i. sezgining mutlaqo yuqori sezuvchanligi deb qo‘zg‘atuvchining kuch bilan ta'sir qilishiga aytiladi. bunda ta'sir ko‘rsatayotgan qo‘zg‘atuvchiga aynan o‘xshaydigan sezgi hosil bo‘ladi. bizning reseptorlarimizga ta'sir qilayotgan qo‘zg‘atuvchilar kuchining yana ham oshishi og‘riq sezgisini hosil qiladi. sezgi psixofizikasi. nemis fiziologi e.veber (1795-1878) kishining o‘ng va chap qo‘llarida ko‘tarib turgan ikkita narsaning qaysi biri og‘irroq ekanligini aniqlay bilish qobiliyatini tekshirar ekan, farq ajratish sezgirligi mutloq emas, balki nisbiyligini qayd etgan edi. bundan qo‘shimcha qo‘zg‘atuvchining asosiy qo‘zg‘atuvchiga nisbatan doimiy o‘lcham bo‘lishi kerak, degan ma'no kelib chiqadi. jumladan, qo‘lda 100 gramm og‘irlikdagi yuk turgan bo‘lsa yukning bilinar-bilinmas og‘irligini payqash uchun og‘irlik 3.4 gramm atrofida oshirilishi kerak. yukning og‘irligi 1000 gramm bo‘lgan taqdirda esa sezgi hosil qilishida salgina farq sezishi uchun og‘irlik 33.3 gramm chamasi oshirilishi kerak. shunday qilib, ilk qo‘zg‘atuvchining o‘lchami qanchalik katta bo‘lsa, unga qo‘shimcha ham shunchalik katta bo‘lishi lozim . farqlanishning boshlanishi mazkur analizator uchun doimiy bo‘lgan nisbiy o‘lchash bilan belgilanadi. ko‘rish analizatori …

5 / 9

oshqacha qilib aytganda, qo’zg’atuvchining kuchi geometrik progressiya yo’li bilan osha borgan taqdirda sezgilarning jadalligi arifmetik progressiya yo’li bilan oshadi. bu qonun veber - fexner qonuni ham deb ataladi. psixofizika umumiy psixologiyaning klassik bo`limlaridan biri bo`lib, uning asoschisi gustav teodor fexner (1801-1887) hisoblanadi. psixofizikaning o`ziga xos tomoni. ko‘zatilayotgan hatti-harakat va ruhiy holatlar eng avvalo ularni vujudga keltirgan turli fizik (tabiiy) sharoitlar orqali tushuntiriladi. ayniqsa, sensor va pertseptiv faoliyatini psixofizik o`rganilishi yaxshi rivojlangan bo`lib tadqiqotlar 2 xil yo`nalishda 1-sezgirlik chegaralarini o`rganish: 2-psixofizik shkalalar to‘zish; tarzida tashkil etiladi9 . tekshiruvchilar ish holatini yozib olishning zamonaviy vositalaridan foydalanish nafaqat sensor va pertseptiv jarayonlarni, balki ichki faollik va qaror qabul qilish kabi holatlarni ham o`rganish imkonini beradi. psixofizikaning zamonaviy uslublaridan biri r.shepardning ko`p o`lchovli shkalalashtirish metodikasidir. uning yordami bilan sezgirlikning eng muhim va o`ziga xos tomonlari o`rganiladi. bunday tadqiqotlar nafaqat sezgirlik psixofizikasida, balki hissiyot psixologiyasida, psixodiagnostika va psixosemantikada ham keng qo`llaniladi. psixofizik muammo keng ma`noda …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "eksperimental psixologiya 3- mavzu sensor deprivatsiyasi"

eksprimental psixologiya 3- mavzu sensor deprivatsiyasi. 1. sensor deprivatsiya tushunchasi. 2. sensor deprivatsiya mazmuni. 3. sensor deprivatsiyasining namoyon bo‘lish shart-sharoitlari. ma'lumki bizni o‘rab turgan tashqi olamdagi narsa va hodisalarning juda ko‘p belgi va xususiyatlari mavjud. masalan, narsalarning rangi, ta'mi, hidi, qattiq yoki yumshoqligi, g‘adir-budur yoki tekisligi, harorat va boshqalar. ana shu narsa va hodisalarning turli xil belgi, xususiyatlarini biz ham turlicha sezgi a'zolarimiz orqali ongimizda aks ettiramiz. tevarak-atrofimizdagi narsa va hodisalarning turli xil belgi hamda xususiyatlari har doim ham bizning sezgi a'zolarimizga ta'sir etib turadi. natijada bizda turli sezgilar hosil bo‘ladi. chunonchi, nurlarning ko‘zimizga ta'sir qilishi natijasida ko‘rish ...

Этот файл содержит 9 стр. в формате DOCX (93,3 КБ). Чтобы скачать "eksperimental psixologiya 3- mavzu sensor deprivatsiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: eksperimental psixologiya 3- ma… DOCX 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram