ўзбекистон ўсимликлар ва ҳайвонот дунёсини мухофаза қилиш

DOC 96,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1523029571_70768.doc ўзбекистон ўсимликлар ва ҳайвонот дунёсини мухофаза қилиш режа: 1. ўзбекистоннинг табиат зоналарида ўсимликлар дунѐсининг тарқалиши. 2. махсус муҳофазага олинган ўсимликлар. 3. ўзбекистон ҳайвонот дунѐсини муҳофаза қилиш масалалари ўзбекистон ўсимликлар дунѐси хилма-хил бўлиб, халқ хўжалигида муҳим аҳамиятга эга. сўнгги йилларда ўзбекистон фа ботаника инситути («ботаника» илмий иўлаб чиқариш маркази)да олиб борилган тадқиқотлар натижаларига кўра, ўлкада 166 оилага мансуб 4500 га яқин юксак ўсимлик турлари борлиги маьлум бўлди. буларнинг аксарият қисмини қоқиўтдошлар (260га яқин тур), карамдошлар, ялпиздошлар, лабгулдошлар, шўрадошлар, лоладошлар, чиннигулдошлар, ѐронгулдошлар, говзабондошлар, раьнодошлар каби йирик оилаларнинг вакиллари ташкил этади. ўзбекистон флораси пайдо бўлиши, тарқалиши, тур, туркум ва оилаларнинг умумий ўхшашлиги жиҳатидан марказий осиѐдаги бошқа мамлакатлар, хусусан, эрон, афғонистон ўсимликлар дунѐсига жуда яқин туради. ўзбекистон флораси узоқ тарихга эга. палеоботаник тадқиқотлар республика ҳудудида қуруқликдаги юксак ўсимликларнинг (ксилофитлардан тортиб) барча эволюцион даврларига оид ўсимлик қолдиклари борлигини кўрсатди. ҳатто ҳозирги қизилқум чўлларидан бир вақтлар бу ерларда ўсган хурмо, чинор, терак каби дарахт ва …

уюмларида дарахт ѐки йирик буталардан оқ саксовул, жузғун (қандим), черкез; буталардан оқбоялич, қуѐнсуяк, қнзилча каби ўсимликлар ўсади. жузғун илдизлари ѐн томонга 20 м гача ўсиб, қумларни маьлум даражала ушлаб туради. қумларни мустаҳкамлашда кўп йиллик ўтлардан селен алоҳюа ахамиятга эга. у тарқоқ илдизлари ҳамда ер устки қисмларн (поялари) билан қумларнинг кўчишига тўсқинлик қилади ва бошқа ўсимликлар (жузғун, саксовул ва б.) уруғини тутиб қолиб, ўсишига шароит яратади. шунингдек, қумда ривожланишга мослашган кўп йиллик эфемер ўсимлик илоқ илдиз пояси орқали ҳам кўпаяди. у қисқагина баҳор ойларида тез ўсиб, гуллаб, мева беришга улгуради. гипсли чўлга устюрт, жануби-ғарбий ва шимоли-ғарбий қизилқумда жойлашган айрим ҳудудлар (массивлар) киради. гипсли чўл флораси турларга унча бой эмас. ўсимликлар формацияси (жамоаси)ни шакллантиришда, асосан, шўрадошларга мансуб турлар иштирок этади. жумладан, ярим бута ва буталардан буюрғун, боялич ҳамда бир йиллик шўралар (балиқкўз), шувоқ туркумига мансуб оқ жусан каби турлар ва эфемерларни кўплаб учратиш мумкин. адирлар ўсимлик турларига жуда бой. унда қўнғирбош, қўзиқулоқ, …

, тоғ ѐн бағирларини эрозиядан саклашда ишончли омилдир. арчалар жуда узоқ 300-700, ҳатто 1000 йиллар мобайнида ўсиб ривожланали. кенг баргли дарахтлардан заранг, олма, нок, олча, дўлана, қатронғи, писта, бодом, ѐнғоқ, оқ қайин, тол, терак, шумтол ва камхастаклар кўп тарқалган. улар кўпинча мустақил гурухларни ташкил қилади. тоғлардаги мевали дарахтлар мевасидан одамлар ва ҳайвонлар озиқ-овқат сифатида фойдаланади. яйловлар баланд бўйли дарахтларнинг ўсмаслиги, қоялар ва баланд кияликлар (плато)нинг кўплиги ҳам торон, бетага, шувоқ, сутлама, исорак, ѐронгулларга бойлиги билан ўз хос манзара ҳосил қилади. шунидек, ѐстиқ ҳосил қилиб ўсувчи кирпиут, зиракўтлар хам кенг тарқалган. табиатда ўсимликлар якка-якка ҳам ѐки тўп-тўп бўлиб (фан тили билан атганда ассоциация, формация ҳосил қилиб) ўсади. ўзбекистон фа ботаника институтининг ходимлари яратган жилдли «ўзбекистоннинг ўсимлик қоплами» (рус тилида) монографиясида республикадаги 1196 ассоциация қамраган 170 формация келтирилган. ўзбекистон флорасига оид маьлумотларни ботаника институти томонидан тақдим этилган «ўзбекистон флораси» (6 а, ли) ва «ўрта осиѐ ўсимликлари аниқлагичи» дан (10 жилдли; ўзму билан …

орлари ва каналлар қурилиши авж олиб, дарѐ ҳамда сой сувлари кескин камайиши, сизот сувлар сатҳи тобора камайиб, уларнинг минераллашуви ва шўрлиги ортиши натижасида бу тўқайларнинг катта қисми қуриди (айниқса, қуйи амударѐда). республика яйловларининг ҳозирги аҳволи ҳам анча ташвишлидир. буларнинг асосий сабаблари яйловлардан нотўғри фойдаланиш, тоғ одди ва чала чўл зонасидаги катта-катта майдонлар асоссиз равишда ҳайдалиб, экинлар экилганлиги, чўлларда -саксовул, тоғларда - арча каби қимматбаҳо дарахт ва бута ўсимликларининг кўплаб кесилиб кетганлиги, яйловда қуй боқиш меьѐрига амал қилмаслик, янги ерларнинг ўзлаштирилиши, чўл зонасида янги-янги шаҳар ва йўллар қурилиб янги конлар ишга туширилганлигидир. ўзбекистоншшг ўрмон фонди, асосан, тоғ ўрмонларидан иборат бўлиб, табиатни муҳофаза қилишда муҳим аҳамиятга эга. улар ажойиб табиий манзара, ўзига хос соғлом микроиқлим яратади, сувни сақлайди ва тупроқни эрозиядан асрайди, атроф-муҳитнинг санитария-гигиена ҳолатини яхшилайди. ўрмонлар республика майдонининг 15% ини ташкил этади. кейинги 30-35 й. мобайнида экологик вазиятнинг ѐмонлашуви сабабли ўзбекистон «қизил китоби»га 147 ўсимлик оиласи киритилди. буларнинг кўпи қимматбаҳо доривор …

ил китоби»га киритилган (2003 йил). ўзбекистонда қушларнинг 24 туркумга мансуб 410 га яқин тури бор, улардан 184 тури чумчуқсимонлар туркумига киради. қушларнинг 24 тури, жумладан, бирқозон, жингалакдор бирқозон, оқ лайлак, қора лайлак, қизил ғоз, вишилдоқ оққуш, кичик оққуш, мармар ўрдак, оқбош ўрдак, сувқийғир, узун думли сувбургут, оқдум сувбургут, кичик бургут, қирғий бургут, чўл бургути, қиронқора, болтаютар, қумой, илонхўр бургут, маллабошлочин, оқ турна, оддий тувалоқ, йўрға тувалоқ, қорабовур, торғоқ, осиѐ лойхўраги, қум чумчуқ ва б. «қизил китоб»га киритилган. судралиб юрувчиларнинг 58 тури мавжуд, жумладан тошбақаларнинг 2 тури (чўл тошбақаси) маьлум. тангачалилар туркумининг 58 (калтакесаклар - 38, илонлар - 20) тури учрайди. илонларнинг 5 тури: капча илон, қалқонтумшуқ илон, кўлворилон, чарх илон, чўл қора илони заҳарли ҳисобланади. судралиб юрувчиларнинг 16 тури, жумладан, хеитоғ қурбақабоши, штраух қурбақабоши, эчкемар, чипор калтакесак, кўлворилон республика «қизил китоби»га киритилган. сувда хамда қурукутикда яшовчиларнинг 3 тури: яшил қурбақа (турон қурбақаси ва осиѐ тоғлари қурбақаси кенжа турлари), кўл бақаси …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўзбекистон ўсимликлар ва ҳайвонот дунёсини мухофаза қилиш"

1523029571_70768.doc ўзбекистон ўсимликлар ва ҳайвонот дунёсини мухофаза қилиш режа: 1. ўзбекистоннинг табиат зоналарида ўсимликлар дунѐсининг тарқалиши. 2. махсус муҳофазага олинган ўсимликлар. 3. ўзбекистон ҳайвонот дунѐсини муҳофаза қилиш масалалари ўзбекистон ўсимликлар дунѐси хилма-хил бўлиб, халқ хўжалигида муҳим аҳамиятга эга. сўнгги йилларда ўзбекистон фа ботаника инситути («ботаника» илмий иўлаб чиқариш маркази)да олиб борилган тадқиқотлар натижаларига кўра, ўлкада 166 оилага мансуб 4500 га яқин юксак ўсимлик турлари борлиги маьлум бўлди. буларнинг аксарият қисмини қоқиўтдошлар (260га яқин тур), карамдошлар, ялпиздошлар, лабгулдошлар, шўрадошлар, лоладошлар, чиннигулдошлар, ѐронгулдошлар, говзабондошлар, раьнодошлар каби йирик оилаларнинг вакиллари ташкил этади. ўзбекистон флораси...

Формат DOC, 96,5 КБ. Чтобы скачать "ўзбекистон ўсимликлар ва ҳайвонот дунёсини мухофаза қилиш", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўзбекистон ўсимликлар ва ҳайвон… DOC Бесплатная загрузка Telegram