узбекистон хайвонот дунёси

DOC 96.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1350470546_15947.doc ҳайвонот дунёси ҳайвонот дунёси режа: 1. ўзбекистон ҳайвонот дунёсини муҳофаза қилиш 2. узбекистон хайвонот дунёси хилма – хиллиги 3. чул хайвонлари 4. тог хайвонлари ўзбекистон ҳайвонлари табиатнинг харакатчан унсури ҳисобланиб, географик мухитнинг ажралмас бир қисми сифатида жумҳуриятимиз ландшафти таркибига киради. ўзбекистон ҳудудининг катталиги, табиати ҳамда ривожланиш тарихи унинг ҳамма қисмида бир хил эмаслиги, шунингдек, кишиларнинг хўжалик фаолияти ҳайвонларнинг таркиби ва географик тарқалишига таъсир этган. бунинг устига ўзбекистон ҳудудининг 71 % ни ташкил этган чўлли қисмида ҳайвонлар ёзнинг жазирама, давомли қуруқ кунларига, сувсизликка, кўчиб юрувчи қумларга мосдашган. ўзбекистон фаунасининг ўзига хос томони шундайки, унинг турлари кўп бўлиб, сутэмизувчиларнинг 97 тури, судралйб юрувчиларнинг 57 тури, қуйларнинг 410 тури мавжуд. ўзбекистон хайвонлари палеоарктика зоогеографик областнинг марказий осиё кичик областига киради. жумҳурият ҳайвонот дунёси жуда қадимийлиги билан ажралиб туради. баъзи хайвон турлари жумҳурият худудининг ўзида пайдо бўлса, баъзи турлари туркистоннинг бошқа жойларидан ўтган. ўзбекистон худудида пайдо бўлган ҳайвон турларига ингичка бармоқли юмронқозиқ, кўк …

ҳудудида яшовчи сиртлон, чиябўри, кобра (кўзойнакли илон) каби ҳайвон турлари ҳиндистондан кириб келса оқ сичқон ва қўнғир айиқ йевропанинг шимоли учун хосдир. ўзбекистон табиати хилмахил бўлиб, унинг чўл қисмида бир хил табиий муҳит мавжуд бўлса, тўкайларда иккинчи хил, адир ва тоғларда яна бошқача муҳит. вужудга келган. бинобарин, ўша табиий шароитга боғлиқ ҳолда чўлга, тўқайга, вохага, адирга, тоққа, яйловга мослашган ҳайвонлар яшайди. чўл ҳайвонлари. чўл ҳайвонлари узоқ давом этган қуруқ, жазирама ёзга, қумли, шўрхок, гилли, тошлоқ шароитга мослашган. шу сабабли баъзи ҳайвонлар узоқ давом этган қурғоқчил, ниҳоятда иссиққа, ёзга чидамли бўлиб, умрида сув истеъмол қилмай ўсимликлар таркибидаги намлик билан чекланса, (юмрочқозиқлар, қўшоёқлар, кўрсичқон) баъзилар, чунончи оққуйруқ, жайрон чопқир (соатига 50—60 км. тезликда чопади) бўлиб, узокдаги сувлоқдан фойдаланади. чўл ҳайвонларининг аксарияти шароитга шунчалик мослашиб кетганки, уларнинг ранги қум тусига (қўнғир, малла, сарғиш рангга) ўхшаб кетган. чўлда ёз фаслида кундузи тупроқ 70—80° гача қизиб кетганлиги сабабли кўпчилик ҳашарот, калтакесак, илон, айрим сутэмизувчи ва …

ор илон, ўқилон, чархилон, калтакесаклар, чўл тошбақа; қушлардан хўжасавдогар, тўрғай, тентаккуш, корабовур, йўрға дувалоқ, бойўғли, чўл мойқути, қум чумчури, чўл карғаси, сўфитўрғай кабилар яшайди. чўлда ҳашаротлардан қорақурт, чаён, фаланга, тарантул (бий), чигиртка кабилар мавжуд. булар ичида қорақурт, чаён, фаланга, бий заҳарли ўргимчаклар турига киради. чўп ҳайвонларидан эчкемар, жайрон, қум чархилони, туркистон кобраси (капча илон), қорақурт кабилар хакида қисқача маълумот берамиз. эчкемарлар оиласи ичида чўлда яшовчи энг катта тури— буз эчкемар ҳисобланади. унинг узунлиги 1,5 м га йетади. у қумяи чўлларда яшайди, кундузи фаол ҳаракат қилади. бўз эчкемар учун асосан чуқур ёриқлар, кемирувчиларнинг ини бошпана ҳисобланади, қисман эса ўзи ҳам ин қазийди. у хавфсиз, фойдали ҳайвон бўлиб, ҳашаротлар, кемирувчилар, калтакесак, чаён, қоракурт, қушлар тухуми, ҳатто илонлар билан овқатланади) унинг урғочиси 10—12 та тухум қўйиб, тупроққа кўмиб қўяди. эчкемар душмандан сақланиш учун қўрқитиш ҳолатига кирганда, кучли шишади, учи икки айри тилини айлантириб, қаттиқ вишилдайди, узун думларини йерга қаттиқ уради, эркаклари эса бошини …

аларда, лёссли текисликларда, бурган чакалакзорларда яшаб, ёриқларга, кемирувчиларинига кириб ҳам олади. у тирик туғади, кемирувчилар, калтакесаклар ва майда илонлар билан озиқланади. хавф пайдо бўлганда у чаммараксимон ўрадиб олиб, танасидаги тангачаларини ишқаланишидан чарх овозига ўхшаш овоз чиқаради, бу хусусият бошқа биронта илонда учрамайди. қум чархилони заҳарли бўлиб, чақса анча хавф вужудга келади, баъзан ўлимга олиб келади. ҳозир унинг заҳаридан илон чақишига қарши зардоб (сиворотка) олинмоқда. туркистон кобраси (капча илон)—туркистоннинг энг йирик заҳарли илони бўлиб, узунлиги 2 м. га йетади. у ўзбекистоннинг қизилқум ва қарши чўлларида, сурхондарё вилоятида, тоғ этакдаридаги, тоғ ёнбағирларидаги бутазорларда яшайди. баъзан эса хароба уйларга, ташландиқ молхоналарга кириб олади. унинг урғочиси 10—12 та туҳум қўяди. капча илон душманини кўрса қочишга ҳаракат қилади, лекин яширинишга улгурмаса, танасиии олдинги қисмини юқорига кўтариб, бўйнини шишириб, кенгайтиради. ҳамда тебраниб туради. у ўта заҳарли илон бўлиб, чақса одам ўлиши мумкин. ҳозир унинг заҳаридан қимматбаҳо дорилар тайёрланмоқда. қапча илон ҳозир жуда кам қолганлиги туфайли «қизил …

ир корақурт заҳаридан хар хил дорилар ва унинг чаққанига қарши зардоб (сиворотка) ишланмоқда. қорақуртнинг табиий душманларидан бири арилар хисобланади. арилар қорақуртларни ўлдириб ёки уларнинг тухумларини йўқ қилиб, табиий кўпайишига халақит беради. қорақуртларнинг бир неча турлари бор. жумҳуриятимизнинг сурхондарё, қашқадарё, бухоро ва жиззах вилоятларида оқ корақурт (урғочисининг узунлиги 10—12 мм, эркагининг узунлиги 5 мм бўлади, заҳари ўткир), қарши чўлида дала қорақурти (урғочисининг узунлиги 12—15 мм, эркагининг узунлиги 3—4 мм бўлйб, у кам ўрганилган), чўлларда эса нисбатан катта бўлган қора паук (эрезус нигер) қорақурти (уррочисининг узунлиги 3 см. гача боради) учрайди. лекин қора паукнинг биологияси яхши ўрганилмаганлиги туфайли унинг чақишига қарши зардоб йўк. тарантул — заҳарли ўргимчаклар оиласига киради. унинг кўриниши фалангга ўхшаш бўлиб, узунлиги 30—40 мм, фалангдан фарқи у захарли х.ашарот. тарантул ариқлар ёқасида, пахта ва бошқа экинлар ичида яшаб, кундузи пассив, кечаси фаол ҳаёт кечиради. у баъзан пойабзал ичига ёки инсон кийимига кириб олиб, чақади. тарантул чаққан жош шишиб. қаттиқ …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "узбекистон хайвонот дунёси"

1350470546_15947.doc ҳайвонот дунёси ҳайвонот дунёси режа: 1. ўзбекистон ҳайвонот дунёсини муҳофаза қилиш 2. узбекистон хайвонот дунёси хилма – хиллиги 3. чул хайвонлари 4. тог хайвонлари ўзбекистон ҳайвонлари табиатнинг харакатчан унсури ҳисобланиб, географик мухитнинг ажралмас бир қисми сифатида жумҳуриятимиз ландшафти таркибига киради. ўзбекистон ҳудудининг катталиги, табиати ҳамда ривожланиш тарихи унинг ҳамма қисмида бир хил эмаслиги, шунингдек, кишиларнинг хўжалик фаолияти ҳайвонларнинг таркиби ва географик тарқалишига таъсир этган. бунинг устига ўзбекистон ҳудудининг 71 % ни ташкил этган чўлли қисмида ҳайвонлар ёзнинг жазирама, давомли қуруқ кунларига, сувсизликка, кўчиб юрувчи қумларга мосдашган. ўзбекистон фаунасининг ўзига хос томони шундайки, унинг турлари кўп бўлиб, сутэмизувчи...

DOC format, 96.0 KB. To download "узбекистон хайвонот дунёси", click the Telegram button on the left.

Tags: узбекистон хайвонот дунёси DOC Free download Telegram