ўзбекистон табиатини муҳофаза қилиш, миллий боғлар ва қўриқхоналар

DOCX 19,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1669314230.docx ўзбекистон табиатини муҳофаза қилиш, миллий боғлар ва қўриқхоналар режа: 1. ўзбекистон табиати ва уни муҳофаза килиш зарурияти 2. ўзбекистоннинг қўриқхоналари ва миллий боғлари 1. ўзбекистон табиати ва уни муҳофаза килиш зарурияти ўзбекистон ўрта осиёнинг марказий қисмида, яъни амударё билан сирдарё оралиғида жойлашган мамлакат. ҳудудининг шимолий нуқтаси устюрт платосининг шимолий-шарқида, жанубий нуқтаси 450 31’ шимолий кенгликда термиз шаҳрида, ғарбий нуқтаси устюрт платоси бўйлаб, 500 шарқий узоқликда, энг шарқий нуқтаси эса, фарғона вилоятининг шарқий қисмига 370 10' узунликда жойлашган. ўзбекистоннинг майдони 448,9 минг кв. км. бўлиб, ҳудудининг 78,7 фоизи текисликдан ва 21,3 фоизи тоғлардан иборат. мамлакат ҳудудида талас, угом, қоржонтоғ, писком, чортоқ, қурама, туркистон, моргузар, нурота, зарафшон, ҳисор, бойсунтоғ, сурхонтоғ, кўҳитангтоғ, боботоғ, фарғона, олой тизма тоғлари, қорахотин, мингбулоқ, асакаовдан ботиқлари мавжуд ўзбекистоннинг табиий географик ўрни марказий осиёдаги бошқа республикалари табиатидан кескин фарқ қилади. мамлакат ҳудуди шимолдан жанубга қадар 325 км.га чўзилган. ер юзасининг тузилиши (текисликлар, тоғлар) даги тафовутлар иқлим ҳосил қилишда …

8300с гача, сурхондарёда -18-200с гача совиб кетади. шунга мувофиқ равишда ёғинлар ҳам турлича тақсимланади. энг кам ёғин миқдори устюрт, куйи амударё ва қизилқумга тўғри келиб, 100 мм атрофида. ўзбекистоннинг адир ва тоғ олди қисмида йиллик ёғинлар 300-550 мм.ни ва баланд тоғ минтақаларида 550-900 мм.ни ташкил қилади. ўзбекистоннинг йирик дарёлари амударё ва сирдарё бўлиб, улар асосан қор ва музлардан, қисман ер ости сувларидан тўйинади. ўзбекистоннинг тупроқ қоплами, ўсимлик ва ҳайвонот олами жуда хилма-хил. уларнинг тақсимланишида иқлим ва рельеф муҳим ўрин тутади. мамлакат ҳудуди бўйлаб чўлларда асосан шўрхок, тақирлар, текислик ва водийларда бўз тупроқлар, тоғ олди ва тоғ минтақаларида сур ва қўнғир тусли тупроқлар кенг тарқалган. чўлларда буғдойиқ, юлғин, шувоқ, шўра, бурчоқ, исириқ, саксовул каби ўсимликлар, тоғ олди ва баланд тоғ минтақаларида бетага, равоч, бодом, писта, дўлана, ўрик, олма, арча, туркистон қайини, ёнғоқ, терак каби ўсимликлар ўсади. ўзбекистон ҳайвонот оламининг тарқалишида ҳам иқлим ва рельеф муҳим аҳамият касб этади. чўл ва адир …

арнинг атроф-муҳитга таъсири ҳам ўсиб боради. инсон табиат билан, яъни ўсимлик ва ҳайвонот дунёси ҳамда ер ости ва ер усти бойликлари билан ўзаро мулоқотда бўлади. табиат ва инсон ўртасидаги муносабат маълум бир қонунлар орқали бошқарилади, уларга риоя қилмаслик эртами кечми, албатта, ҳалокатга олиб келади. ўзбекистон республикаси қонунларига мувофиқ, давлат табиий қўриқхоналари қатьий муҳофаза қилинадиган худудлар бўлиб, уларда ёввойи табиат йил бўйи кузатиб борилади. ҳозирги кунда республика ҳудудида 9 та давлат қўриқхонаси мавжуд бўлиб, уларнинг асосий вазифаларидан бири табиат ландшафтлари, ноёб ва нодир ҳайвон, ўсимлик турларини табиий аҳволда сақлаб қолиш ва кейинчалик бошқа худудларни улар билан бойитишдан иборат. мавжуд иккита боғнинг вазифаси эса, гўзал ландшафтлар ва уларнинг ёввойи вакилларини муҳофаза қилиш билан бирга, экологик туризмни ривожлантириш, инсонларнинг табиат билан алоқасини кучайтиришдир. ушбу қўриқхоналарнинг ер майдони республика умумий ер майдонининг 0,5 фоизини, миллий боғлар эса 1,3 фоизини ташкил этади. бодайтўқай қўриқхонаси — қорақалпоғисгон республикасида амударё дельтасида жойлашган бўлиб, унинг майдони минг гектар. …

70с дан ҳам ортиб кетади. қиши бирмунча илиқ бўлиб, -10с гача совийди, холос. йиллик ёғин миқдори 300 мм ни ташкил этади. қўриқхонада туркистон дўланаси, чаканда каби ноёб ўсимликлар кўп. ҳайвонлардан ҳар хил кемирувчилар - юмронқозиқ, қундуз, қушлардан тустовуқ ва бошқалар муҳофаза қилинади. зомин қўриқхонаси — ғарбий туркистон тизмаларининг шимолий ён бағрида жойлашган бўлиб, унинг майдони 15600 гектар. қўриқхона иқлими мўътадил, йиллик ўртача ҳарорат +80c бўлиб, қишда ҳарорат -60с гача тушиб кетади. ёзда эса ҳарорат +150с гача кўтарилади, баъзан ундан ҳам юқори бўлади. ҳудуддаги йиллик ёғинлар миқдори 400 мм. ни ташкил қилади. зомин қўриқхонаси тоғ ландшафтига хос ўсимликлар, ҳайвонлар ва қушларни муҳофаза қилиш мақсадида ташкил этилган. ҳудудда арча, терак, тоғ лоласи ўсади, қушлардан қора лайлак, бургут каби ноёб қушлар мавжуд. сут эмизувчилардан қўнғир айиқ, силовсин яшайди ва улар қизил китобга киритилган. китоб қўриқхонаси — зарафшон тоғи ён бағрида жойлашган бўлиб, унинг майдони 5378 гектар. қўриқхона иқлими қуруқ субтропик, ёзи иссиқ ва …

арни муҳофаза қилиш мақсадида ташкил этилган. худудда сутэмизувчилардан бурама шохли эчки, оқ тирноқли айиқ, туркистон силовсини, тўнғиз яшайди. қушлардан бургут, судралиб юрувчилардан капча илон (кобра) мавжуд. нурота қуриқхонаси — нурота тоғларининг марказий қисмида 4002000 м. мўтлоқ баландликларда жойлашган бўлиб, унинг майдони 22135 гектар. қўриқхона иқлими континентал, қишда харорат -20с гача тушиб кетади. ёзда эса ҳарорат +1-150с гача кўтарилади. йиллик ўртача ҳарорат +150c. ҳудуддаги йиллик ёғинлар миқдори 250-550 мм. ни ташкил қилади. нурота қўриқхонаси тоғ ва тўқай ландшафтидаги қушлар ва ҳайвонларни муҳофаза қилиш мақсадида ташкил этилган. худудда бодом, ёнғоқ, арча ўсади, қушлардан қирғий, бургут каби ноёб қушлар мавжуд. сутэмизувчилардан қизилқум қўйи кўп учрайди. чотқол қўриқхонаси — ўзбекистонда, ғарбий тяншаннинг чотқол тизмасида жойлашган бўлиб, унинг майдони 35 минг гектар. қўриқхона иқлими континентал, қиши эса ўртача совуқ. қишда ҳарорат -150с гача тушиб кетади. ёзда эса харорат +250с гача кўтарилади. ҳудуддаги йиллик ёғинлар миқдори 700-900 мм. ни ташкил қилади. чотқол қўриқхонаси тоғ ландшафтидаги қушлар …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўзбекистон табиатини муҳофаза қилиш, миллий боғлар ва қўриқхоналар"

1669314230.docx ўзбекистон табиатини муҳофаза қилиш, миллий боғлар ва қўриқхоналар режа: 1. ўзбекистон табиати ва уни муҳофаза килиш зарурияти 2. ўзбекистоннинг қўриқхоналари ва миллий боғлари 1. ўзбекистон табиати ва уни муҳофаза килиш зарурияти ўзбекистон ўрта осиёнинг марказий қисмида, яъни амударё билан сирдарё оралиғида жойлашган мамлакат. ҳудудининг шимолий нуқтаси устюрт платосининг шимолий-шарқида, жанубий нуқтаси 450 31’ шимолий кенгликда термиз шаҳрида, ғарбий нуқтаси устюрт платоси бўйлаб, 500 шарқий узоқликда, энг шарқий нуқтаси эса, фарғона вилоятининг шарқий қисмига 370 10' узунликда жойлашган. ўзбекистоннинг майдони 448,9 минг кв. км. бўлиб, ҳудудининг 78,7 фоизи текисликдан ва 21,3 фоизи тоғлардан иборат. мамлакат ҳудудида талас, угом, қоржонтоғ, писком, чортоқ, қурама, тур...

Формат DOCX, 19,9 КБ. Чтобы скачать "ўзбекистон табиатини муҳофаза қилиш, миллий боғлар ва қўриқхоналар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўзбекистон табиатини муҳофаза қ… DOCX Бесплатная загрузка Telegram