ko‘chib yuruvchi genetik elementlar

DOCX 749,6 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1508092460_69334.docx ko‘chib yuruvchi genetik elementlar uzoq yillar mobaynida organizm genlar to‘plamining genomdagi o‘rni doimiy deb fikr qilinardi. biroq 1950-yillarda aqsh olimasi barbara mak-klintok makkajo‘xorida irsiy belgilarni o‘rganish jarayonida bir joyda muntazam ravishda joylashmay, balki o‘z joyini o‘zgartirib turadigan bir guruh genlar majmuasini kashf etdi va genomdagi genlar ko‘chib yuradi degan fikrni ilgari surdi. genlarning genom bo‘yicha ko‘chib yurishi uzoq vaqtgacha tan olinmagan bo‘lsa-da, bu hodisa ke- yinroq aqsh olimlari j. bishop va a. buxoriy tomonidan mikroorganizmlarda, rossiya olimi g. georgiyev tomonidan hayvonlarda kashf etildi. bunday ko‘chib yuruvchi genlar toifasi regulyator genlar yoki transpozonlar deb ataladi. har gal genlar o‘z joyini o‘zgartir ganda qo‘shni genlar faoliyatini u yoki bu tomonga o‘zgarti radi. transpozonlar juda oddiy is (ingl. insertion sequences) elementlaridan tuzilgan bo‘ladi. transpozonlar xilma-xil strukturaga ega bo‘lsalar-da, barcha transpozon molekulalarining ikki chetida maxsus nukleotidlar izchilligi, markaziy qismida esa dnk mo le kulasini belgilangan joyda «yopishqoq» uchlar hosil qilib kesuvchi transpozaza fermentini …

plazmidlar transmissibl, ya’ni nasldan naslga o‘tuvchi plazmidlar deb ataladi. transmissibl plazmid asosiy xromosomaga birikkandan keyin o‘z mustaqilligini yo‘qotadi. asosiy xromosomadan mustaqil ravishda o‘z-o‘zini replikatsiya qila olmaydi. ayni paytda bunday plazmidlarda joylashgan genlar asosiy xromosomada o‘z faoliyatini bajaradi. huj ayra bo‘linganda rekombi natsiyal anuv chi plazmidning genlari asosiy xromosoma genlari bilan birikkan holda nasldan naslga beriladi. ik- kinc hi toifa plazmidlar avtonom holda replika tsiyalanuvchi plazmidlar deb ataladi. bunday plazmidlar asosiy xromosomaga birika olmaydi, asosiy xromosomalardan mustaqil ravishda o‘z-o‘zini replikatsiya yo‘li bilan o‘nlab va hatto yuzlab marta ko‘paytira oladi. avtonom plazmidlar bakteriya yoki zamburug‘ bo‘linganda qiz hujayralar orasida tasodifiy ravishda taqsimlanadi. shu bilan birga avtonom plazmid bir hujayradan ikkinchisiga hujayra qobig‘i va 23-rasm. rss 101 membranasining teshiklaridan o‘ta oladi. plazmidning elektron plazmidlar tarkibi, asosan, antibiotik yoki mikroskopda ko‘ri zaharli toksin parchalovchi ferment sintez nishi. 24-rasm.trans- missibl plazmida bakteriya hujayrasida yoki avton om ravishda replikat siya bo‘la di gan, yoki xromosomaga birikib …

iho- yatda oshiradi. restriksion endonukleazalar. tabiatda biror mikroorganizm hujayrasiga tashqaridan yot genetik material kirsa, u darhol hujayra nukleaza fermentlari ishtirokida parchalab tashlanadi. dnk molekulasini mayda bo‘laklarga bo‘luvchi fermentlar kesuvchi endonukleazalar yoki restriktazalar deb ataladi. har bir restriktaza to‘rt yoki ko‘proq maxsus nukleotid juftlarni tanib olib bog‘lanadi va dnk molekulasini kesadi. ayrim restriktazalar dnk qo‘sh zanjirini qaychi singari shartta ikki bo‘lakka bo‘ladi. shu bilan birga qo‘sh zanjir dnk molekulasini «yopishqoq» uchlar hosil qilib kesuvchi restriktazalar ham mavjud. jadvaldagi eco rl, bamhl (eko er bir, bam ash bir) kabilar shular jumlasidandir. bu restriktazalar funksiyasi jihatdan transpozazaga o‘xshashligi ko‘rinib turibdi. shuning uchun ham bu restriktazalar hosil qilgan «yopishqoq» uchlardan foydalanib, har xil dnk bo‘laklarini bir-biriga bog‘lash soddalashadi. hozirgi kungacha 500 dan ortiq xilma-xil restriktazalar tozalanib olingan va o‘rganilgan (1-jadval). har xil organizmlardan yuqori molekulali dnkni tozalab 1-jadval ayrim restriktazalar tanib kesadigan nukleotidlar ketma-ketligi quyidagi jadvalda berilgan: mikroorganizm qisqartirib yozilishi nukleotid izchilligi 5’— 3’,3’—5’ …

издательский центр “академия” 2001 5. inge-vechtomov s.g. genetika s osnovami selektsii. moskva., «vsshaya shkola», 1989 g. 6. lobashev m.ye., vatti k.v., tixamirova m.m. genetika s osnovami selektsii. moskva, «prosveshenie», 1979 god. image1.png image2.png image3.png image4.png

ko‘chib yuruvchi genetik elementlar - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ko‘chib yuruvchi genetik elementlar"

1508092460_69334.docx ko‘chib yuruvchi genetik elementlar uzoq yillar mobaynida organizm genlar to‘plamining genomdagi o‘rni doimiy deb fikr qilinardi. biroq 1950-yillarda aqsh olimasi barbara mak-klintok makkajo‘xorida irsiy belgilarni o‘rganish jarayonida bir joyda muntazam ravishda joylashmay, balki o‘z joyini o‘zgartirib turadigan bir guruh genlar majmuasini kashf etdi va genomdagi genlar ko‘chib yuradi degan fikrni ilgari surdi. genlarning genom bo‘yicha ko‘chib yurishi uzoq vaqtgacha tan olinmagan bo‘lsa-da, bu hodisa ke- yinroq aqsh olimlari j. bishop va a. buxoriy tomonidan mikroorganizmlarda, rossiya olimi g. georgiyev tomonidan hayvonlarda kashf etildi. bunday ko‘chib yuruvchi genlar toifasi regulyator genlar yoki transpozonlar deb ataladi. har gal genlar o‘z joyini o‘zgartir gan...

Формат DOCX, 749,6 КБ. Чтобы скачать "ko‘chib yuruvchi genetik elementlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ko‘chib yuruvchi genetik elemen… DOCX Бесплатная загрузка Telegram