gen muhandisligi

PPTX 20 pages 5.0 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.0 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

untitled presentation image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png image19.png image20.png gen muhandisligi 10-sinf 9-dars #" organizmlar genlari yoki genlar majmuasining faoliyatini inson manfaatiarini ko‘zlagan holda o‘zgartirilishiga gen muhandisligi (gen injeneriyasi yoki genetik injeneriya) deb ataladi. = gen - bir molekula ogsilning biologik sinteziga javobgar bo'lgan, dnk zanjiridagi nukleotidlar qatori hisoblanadi. = gen muhandisligining fanining vazifalari: —> rekombinant dnk va rnk olish > organizm genlarini ajratib olish -—> genlarni manipulyatsiya qilsh -—» boshqa organizmga kiritish gen muhandisligi fani vujudga kelishi sabablari irsivatning moddiy asosi-— dnk molekulasini spetsifik tarzda bo'laklarga bo'luvchi va har qanday dnk bo'lagini bir-biriga uchma-uch biriktiruvchi enzimlarning yaratilishi. dnk bo'laklarini uzunligi bo'yicha bir-biridan o'ta aniglik bilan qjrata oluvchi elektroforez usulining kashf etilisni ogibatida vujudga kelishi. gen muhandisligi fanining tadgiqot obyektlari virus . bakteriya bular o'rtasidagi moddiy farq qachonki ularning zambrug > dnk si boshga moddalardan tozalangandan o’simlik …

2 / 20

i ishlab chiqdilar. tuord va d. errel — faglarni zararlangan bakteriyalar ichida ko’payib vlarni o’ldirishini aniglashgan. shu vaqtda mikrobiologlar faglar foydalanib xafli bakteriyalarni zararsizlantirisnni umid qilisnhgan edi. lekin bakteriya hujayrasi sepontan mutatsiya sabab faglarga garshi chidamlilik xossasiga ega bo’ ladilar. ¢ shtam - bir turga mansub bo'lgan, lekin ayrim genlari bilan bir- biridan farglanuvchi bakteriya hujayralari. ¢ klon - har qanday shtammga oid mutatsiya ogibatida o'zgarib, bir dona bakteriya bo'linib ko‘payishi natijasida hosil bo‘lgan hujayralar to'plami mazkur shtammning kloni deb ataladi. uni irsiyati bir xil bo’ladi. hujayraning genetik elemenilari = xromosomalar = plazmidlar " transpozonlar xromosomalar = viruslarda - dnk yoki rnk ko’rinishda bo’ladi. = bakteriyalarda — halgasimon dnk ko’rinisnda bo'lib, u giston ogsili bilan komleks hosil gilmaydi, shuning uchun uni tarkibiga kiruvchi barcha genlari ishlab turadi. " eukariotlarda - dnk va giston oasilidan iborat bo’ ladi. plazmidlar ¢« asosiy xromosomadan tashgari go’shimcha xromosomalar. ¢ ular asosiy xomosomadan 100 barobar …

3 / 20

tuzilishiga va virusga o’xshash, o’xshashmasligiga ko’ra ill guruxga bo'linadi. = transpozoniar #» retrotranspozoniar » retropozoniar transpozonlar ular dnk ning bir joydan qjralib chiqib, ikkinchi joyiga borib o'rnashadi. bunda dnk miqdor jihatdan o'zgarmaydi. barcha transpozon molekulalarining ikki chetida maxsus nukleotidlar izchilligi, markaziy gismida esa dnk molekulasini belgilangan joyda «yopishqoq» uchlar hosil gilib kesuvchi transpozaza fermentini sintez qiluvchi gen mavjud. transpozonlar xromosomada o'z o'rnini o‘zgartirganda irsivat ham o‘zgaradi. nukleotidlar izchilligi a transpozaza fermenti retrotranspozonlar dnk ning bir bo‘lagi bo'lib, ular tuzilishi jinatidan rnk-tutuvchi viruslarni eslatadi. bunday elementlar o‘zlaridan teskari transkriptaza yordamida o'z nusxasini sintezlab, bu nusxani dnkning boshaa joyiga ko'‘chib o'tishi (insersiyalanishi)ni ta’ minlaydi. ko'chish davomida retrotranspozonlarning eski nusxasi o'z joyida qoladi va fagat ularning nusxasigina ko‘chiriladi. natijada dnk miqdor jihatdan ko‘payadi. retropozon ko'chish mexanizmi bo'yicha retrotranspozonlarga o'xshaydi, ya'ni vlarni nusxalari sintezlanib, boshqa joyga ko'chadi. birog asosiy farq ular tuzilishi jinatidan viruslarga mutlago o'xshamaydi va nusxa ko‘chirish uchun o'zlarida teskari transkriptaza fermentiga …

4 / 20

jarayonda hujayraning irsiyati o’zgaradi. hujayraning irsiyati o’zgarishi rekombinatsiya sabab yuzaga keladi. rekombinantlar hosil bo'lishining 3 xil turi bor: = transformatsiya, = transduksiya, =" konyugaisiya. rekombinatsiya nima? * rekombinatsiya — bir organizm irsiy molekulasining har qanday bo’ lagini ikkinchi organizmga ko’ chib o'tishidir. « rekombinatsiya sabab rekombinant dnk hosil bo’ ladi. ¢ amerika olimlari lederberg va tatum 1946-yilda bakteriyalarda jinsiy jarayonlar sodir bo'lishini aniqladilar. bakteriyalarda |jinsiy jarayonlar genetik material bilan almashinuv rekombinatsiya yo'li bilan amalga oshadi. bunda donor hujayra dnk sining bir gismi retsipiyent hujayraga beriladi va uning dnksi bilan qo'shiladi. ¢ 1940-yillarga kelib xromosomalar tarkibini o‘rganish chuqurlashdi. ¢* xromosoma tarkibi dnk va ogsildan iboratligi aniqlandi. ¢ bu davrda ko'pchilik olimlar irsiyatning asosi oqsil deb tushunar edilar. keyinchalik irsiyatning asosi ogsil emas, nuklein kislotalar bilan bog'ligligi isbotlandi. tarnsformatsiya ma'lum sharoitda bir organizm irsiy molekulasi har qanday bo'‘lagining ikkinchi organizm irsiy molekulasi tarkibiga birikish hodisasiga «transformatsiya» deb ataladi. 1928-yili angliya bakteriologi frederik …

5 / 20

ng s-shtammidan gqandaydir modda r-shtammga o'tishi natijasida r-shtammning ayrimlari s-shtammga aylangan, ya'ni transformatsiya hodisasi ro'y bergan. lekin f. griffits s-shtamm bakteriya larning qanday moddasi irsiy axborotni tashib yurishini bila olmagan. 1944-yilga kelib o. eyveri, k. makleod va m. makkarti griffits tajribasini qaytadan takrorladilar va s-shtammida uning patogenlik xususiyatini tashib yuruvchi dnk ekanligini ma’lum qildilar. transduksiya bitta bakteriyalar hujayrasidan ikkinchisiga faglar orgali genlarning o'tishiga transduksiya deyiladi. faglar orgalli ikkinchi bakteriya hujayrasiga o‘tgan genlar bu bakteriyaning irsiyatini o'zgartiradi. bu kashfiyotga gadar fag bakteriyaga kirganda, bakteriya hujayrasini lizis gilishi ma’lum edi, ya’ni olimlar faglar bakteriyalarga kirio fagqat ularni o'ldirib chigib ketadi deb o’ylashar edi. keyinchalik ma’lum bo’'ldiki faglar har doim ham hujayrani o’ ldirio chigib ketavermay balki ulardagi ba’zi genlarni “o’g’irlab” chiqib ketar ekan. bu jarayon faglarning litik reaksiyasi deb ataladi. bunda bakteriya hujayrasiga kirgan faglar 37°c da, 15-60 dagiqa ichida litik siklga kiradi. transduksiya hodisasi birinchi martta 1952-yilda n. jinder va f. …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gen muhandisligi"

untitled presentation image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png image19.png image20.png gen muhandisligi 10-sinf 9-dars #" organizmlar genlari yoki genlar majmuasining faoliyatini inson manfaatiarini ko‘zlagan holda o‘zgartirilishiga gen muhandisligi (gen injeneriyasi yoki genetik injeneriya) deb ataladi. = gen - bir molekula ogsilning biologik sinteziga javobgar bo'lgan, dnk zanjiridagi nukleotidlar qatori hisoblanadi. = gen muhandisligining fanining vazifalari: —> rekombinant dnk va rnk olish > organizm genlarini ajratib olish -—> genlarni manipulyatsiya qilsh -—» boshqa organizmga kiritish gen muhandisligi fani vujudga kelis...

This file contains 20 pages in PPTX format (5.0 MB). To download "gen muhandisligi", click the Telegram button on the left.

Tags: gen muhandisligi PPTX 20 pages Free download Telegram