gen muhandisligi

DOCX 12 pages 84,3 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 84,3 KB

Fayl turi DOCX

Pages 12

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

6-ma‘ruza mashg‘uloti mavzu:gen muhandisligi haqida tushuncha.mikroorganizmlar gen muhandisligi. reja: 1.dnk, rnk va oqsil molekulalarining biosintezi. 2. gen muhandisligining mohiyati va vazifalari 3. transpozonlar 4.gen muxandisligida qo‘llaniladigan plazmid va fag vektorlar, restriktazalar 5.rekombinant dnk olish usullari 6.vektor molekulalar, genlar bibliotekasini yaratish va alohida genlarni ajratish texnologiyasi hozirgi vaqtda qaysi produtsent mikroorganizmdan foydalangan holda foydali maxsulotlar olish mumkinligini aniq ko‘rsatib berish mumkin. agarda bunday produtsent bo‘lmasa, qay tariqada va qanday sharoitda yuqori darajada istalgan turdagi maxsulotni olish xususiyatni namoyon qiluvchi produtsentni yaratish mumkinligini oldindan aytib berish imkoniyatlari mavjuddir. biotexnologik ishlab chiqarishda bugungi kunda mikroorganizmlarni minglab shtammlaridan foydalanilmoqda. o‘zbekiston respublikasi mustaqillikka erishgandan so‘ng qishloq xo‘jaligi, xalq xo‘jaligi va oziq-ovqat ishlab chiqarish sohasiga bo‘lgan munosabat tubdan o‘zgardi. shu boisdan oziq-ovqat maxsulotlari ishlab chiqarish sohasi mutaxassislari jahon xalq xo‘jaligida keng ko‘lamda qo‘llanilayotgan biotexnologiya fanini zamonaviy ko‘rinishlaridan biri bo‘lgan gen muxandisligi usullarini mukammal egallashlari va amaliyotga tadbiq eta olishlari lozim. biotexnologiyada gen muxandisligi sohasini o‘rganishdan maqsad, …

2 / 12

zlashtirishdagi roli; gibridomalar olish texnologiyasi va uning qishloq xo‘jaligida va chorvachilikda qo‘llanilishi hamda genetik muxandislikning istiqbollari haqidagi aniq bilimlarni o‘rganishdan iborat. ushbu fanning asosiy vazifasi zamonaviy gen muxandisligi yutuqlarini xalq xo‘jaligi amaliyotida keng ko‘lamda qo‘llashdan iborat. tirik organizmlar irsiy axborotini sun'iy yo‘l bilan ma'lum maqsadga muvofiq o‘zgartirish jarayoni genetik muxandislik fanining asosiy ustqurmasi hisoblanadi. genetik muxandislik hujayra, xromosoma va gen darajasida amalga oshiriladi: 1. hujayra darajasidagi genetik muxandislik ikki hujayrani o‘zaro qo‘shish yo‘li bilan amalga oshiriladi. 2. xromosoma darajasidagi genetik muxandislik hujayra yadrosiga qo‘shimcha xromosomalar kiritish orqali amalga oshiriladi. 3. gen darajasidagi genetik muxandislik yoki gen muxandisligi eng murakkab bo‘lib, quyidagi bosqichlar asosida amalga oshiriladi: a. qimmatli xo‘jalik ahamiyati kasb etadigan gen funksiyasi orqali qidirib topiladi, ajratib olinadi, klonlanadi va tuzilishi o‘rganiladi. b. ajratib olingan gen xromosoma dnk si bilan rekombinatsiyalanuvchi biror fag genomi, traspozon yoki plazmid dnk si bilan biriktirilib vektor konstruksiya yaratiladi. s. vektor konstruksiya transformatsiya usuli bilan …

3 / 12

o‘yildi. biotexnologiyaning bu sohasiga dastlabki qadamlar 1973 yil birinchi gen klonlangan vaqtdan boshlab qo‘yilgan edi (2-jadval). 2-jadval. yangi biotexnologiyaning dastlabki asosiy bosqichlari kashf etilgan vaqti bajarilgan ishlar 1973 yil birinchi gen klonlangan 1974 yil birinchi bakteriya genlarini klonlash ekspressiyasi amalga oshirildi. 1975 yil birinchi gibridoma yaratilgan 1976 yil rekombinant dnk texnologiyasidan ishlab chiqarishda foydalanish boshlangan. 1980 yil gen muxandisli usullari yordamida olingan mikroorganizm shtammlarini patentlash haqidagi qaror qabul qilingan. 1981 yil monoklonal antitella to‘plamlaridan foydalanish mumkinligi to‘g‘risidagi qaror qabul qilingan. birinchi marta genlarni avtomatik sintezatori sotuvga chiqarildi. 1982 yil tibbiyotda rekombinant dnk - insulini va hayvonlar uchun birinchi rekombinant dnk dan foydalanishga ruxsat berildi. 1983 yil birinchi marotoba gen ekspressiyasidan bir o‘simlikdan boshqa turida foydalanish mumkinligi isbotlandi. gen muxandisligi biotexnologiyasining yutuqlari sanoat ko‘lamida va qishloq xo‘jaligida keng qo‘llanilmoqda. xususan, antibiotiklar, aminokislotalar, vitaminlar va gormonlar ishlab chiqarilmoqda, nasldor qoromol klonlari yaratilmoqda, tuproqda va suvda zaharli pestitsid qoldiqlarini parchalaydigan mikroorganizmlarni transgen shtammlari …

4 / 12

oldindan mavjud qolip asosida yangi dnk molekulasining yaratilishi nuklein kislotalarining sintezlanish yo‘lidir. mavjud dnk molekulasidan nusxa olish replikatsiya deb ataladi. replikatsiya jarayoni dnk-polimeraza i, ii, iii, dnk-ligaza va revertaza fermentlari yordamida amalga oshadi. rep-belok yordamida dnk qo‘sh zanjiri ajraladi va dnkga bog‘lanadigan oqsil molekulalari yordamida dnkaning ajralgan zanjirlari stabil holatda saqlanib turiladi. dnk-polimeraza iii fermenti dnk ning 3' uchidan 5' uchigacha dnkning bitta zanjirini to‘la sintez qilish qobiliyatiga ega. dnk sintezi faqat dnk ning 3' uchidan 5' uchiga qarab borishi tufayli dnk ning ikkinchi zanjiri praymaza, dnk-polimeraza i va dnk-ligaza fermentlari yordamida amalga oshadi. praymaza (revertaza) fermenti yordamida dnk ning ikkinchi zanjiri sintezi uchun praymer sintez qilinadi va dnk-polimeraza iii fermenti yordamida praymer nukleotidlar ketma-ketligidan dnk sintezi boshlanadi va dnk-polimeraza i fermenti yordamida bu nukleotidlar ketma-ketligi bir oz uzaytiriladi. ko‘plab hosil bo‘lgan dnk fragmentlari dnk-ligaza fermenti yordamida ulanadi. bu jarayon dnk ning ikkinchi zanjiri to‘la sintez bo‘lguncha davom etadi. yangi …

5 / 12

ngan irnk nukleotidlar tartibi shaklidagi informatsiya ribosoma yordamida oqsil molekulasidagi aminokislotalar tartibiga ko‘chiriladi. oqsil sintezi jarayoni translyasiya (tarjima qilish) deb ataladi. nuklein kislotalarda har bir aminokislotalarni taniydigan va tanlab biriktirib olib tashishda vositachilik qiladigan birin-ketin uchta nukleotidlar kombinatsiyasi mavjudki, bu o‘z navbatida aminokislota kodi, oqsil kodi, kodon, keng ma'noda genetik kod deb yuritiladi. oqsil molekulasiga kiradigan aminokislotalar 20 ta bo‘lganligidan kodonlar soni ham 20 dan kam bo‘lishi mumkin emas. bunda hosil bo‘ladigan kombinatsiyalar soni 64-43, kodlanadigan aminokislotalar sonidan ancha ko‘p, lekin ma'lum bo‘ldiki 20 ta aminokislotadan 18 tasi bittadan ortiq 2, 3, 4, va 6 kodon bilan kodlana olar ekan. bundan tashqari, uchta kodon uaa, uag, ugs aminokislotalarni kodlamaydi va polipeptid zanjirining tugaganidan darak beradi, ular terminatorlar «tugatuvchilar» deb ataladi. poliribosomalarda oqsil sintezi irnkning 5' oxiridan boshlanib 3' oxirida tugaydi. oqsil sintezi tugagach irnk ribosomadan ajralib chiqadi va ribosoma ikkita subparchalarga dissotsiatsiyalanadi. 1.2. gen muhandisligining mohiyati va vazifalari viruslar bilan …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "gen muhandisligi"

6-ma‘ruza mashg‘uloti mavzu:gen muhandisligi haqida tushuncha.mikroorganizmlar gen muhandisligi. reja: 1.dnk, rnk va oqsil molekulalarining biosintezi. 2. gen muhandisligining mohiyati va vazifalari 3. transpozonlar 4.gen muxandisligida qo‘llaniladigan plazmid va fag vektorlar, restriktazalar 5.rekombinant dnk olish usullari 6.vektor molekulalar, genlar bibliotekasini yaratish va alohida genlarni ajratish texnologiyasi hozirgi vaqtda qaysi produtsent mikroorganizmdan foydalangan holda foydali maxsulotlar olish mumkinligini aniq ko‘rsatib berish mumkin. agarda bunday produtsent bo‘lmasa, qay tariqada va qanday sharoitda yuqori darajada istalgan turdagi maxsulotni olish xususiyatni namoyon qiluvchi produtsentni yaratish mumkinligini oldindan aytib berish imkoniyatlari mavjuddir. biotexnologi...

This file contains 12 pages in DOCX format (84,3 KB). To download "gen muhandisligi", click the Telegram button on the left.

Tags: gen muhandisligi DOCX 12 pages Free download Telegram