pozitivizm

DOCX 18 pages 40.9 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 40.9 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

pozitivizm rejasi: kirish · pozitivizmning paydo bo‘lishi va rivojlanishi · pozitivizmning asosiy g‘oyalari · pozitivizmning bosqichlari · pozitivizmning ijtimoiy va ilmiy hayotdagi o‘rni xulosa kirish. pozitivizm tushunchasining umumiy ta’rifi pozitivizm — bu 19-asrda paydo bo‘lgan falsafiy oqim bo‘lib, ilmiy bilimlarni insoniyatning dunyoni tushunish va tahlil qilishdagi asosiy vositasi sifatida e’tirof etadi. ushbu falsafa metafizik yoki diniy tushunchalardan voz kechib, faqat tajriba va kuzatuv orqali tasdiqlanadigan faktlarga asoslanadi. pozitivizmning asosiy g‘oyasi shundaki, haqiqiy bilim faqat ilmiy usullar — ya’ni, kuzatish, tajriba va mantiqiy tahlil orqali erishiladi. bu oqim falsafada, ijtimoiy fanlarda va hatto tabiiy fanlarda katta ta’sir ko‘rsatdi, chunki u inson aqlining imkoniyatlarini ilmiy asosda kengaytirishga intildi. pozitivizm atamasi fransuz faylasufi va sotsiologiyaning asoschilaridan biri ogust kont (auguste comte) tomonidan kiritilgan. u o‘zining “ijobiy falsafa kursi” (cours de philosophie positive) asarida pozitivizmni nafaqat falsafiy tizim, balki jamiyatni tartibga solish va rivojlantirishning asosi sifatida taqdim etdi. kontning fikricha, insoniyat o‘z evolyutsiyasida uchta …

2 / 18

shfiyotlar davrida paydo bo‘ldi. bu davr ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy o‘zgarishlar bilan ajralib turardi. sanoat inqilobi jamiyatning iqtisodiy tuzilishini tubdan o‘zgartirdi, urbanizatsiya tezlashdi, yangi ijtimoiy sinflar — ishchilar va kapitalistlar paydo bo‘ldi. shu bilan birga, nyuton mexanikasi, lavuazye kimyosi va darvinning evolyutsiya nazariyasi kabi ilmiy kashfiyotlar insoniyatning dunyo haqidagi tasavvurini o‘zgartirdi. fransiya inqilobi (1789-1799) va uning oqibatlari ham pozitivizmning shakllanishida muhim rol o‘ynadi. inqilobdan keyingi tartibsizliklar, siyosiy beqarorlik va ijtimoiy adolatsizliklar yangi falsafiy va ijtimoiy tizimlarga bo‘lgan ehtiyojni keltirib chiqardi. ogust kontning fikricha, jamiyatni isloh qilish uchun ilmiy asosga ega bo‘lgan yangi tizim zarur edi. u positivizmni shunday tizim sifatida ko‘rdi, bu tizim diniy dogmalar yoki metafizik spekulyatsiyalarga emas, balki ilmiy dalillarga asoslanadi.pozitivizmning paydo bo‘lishida yevropa aufklärung (ma’rifatparvarlik) davrining ta’siri ham katta edi. jon lokk, devid xyum va immanuel kant kabi faylasuflarning empirizm va ratsionalizm haqidagi g‘oyalari pozitivizmning asosini tashkil qildi. shu bilan birga, kont o‘z falsafasida ijtimoiy fanlarni, xususan, …

3 / 18

viy dunyoda muhim falsafiy oqim sifatida saqlab qolmoqda. bundan tashqari, positivizmning ijtimoiy fanlardagi ta’siri ham e’tiborga loyiq. sotsiologiya, psixologiya va antropologiya kabi fanlar positivizmning ilmiy usullarini qo‘llash orqali rivojlandi. hozirgi kunda big data, sun’iy intellekt va statistik tahlil kabi vositalar positivizmning empirik yondashuvlarini yanada rivojlantirmoqda. shu bilan birga, positivizmning cheklovlari, masalan, uning metafizik va axloqiy masalalarni e’tiborsiz qoldirishi, falsafiy munozaralarda dolzarb bo‘lib qolmoqda. pozitivizmning zamonaviy jamiyatdagi ahamiyati shundaki, u insoniyatni nafaqat ilmiy bilimlarni rivojlantirishga, balki ushbu bilimlarni ijtimoiy adolat, barqarorlik va global muammolarni hal qilishda qo‘llashga undaydi. shu sababli, pozitivizmni o‘rganish nafaqat falsafiy, balki amaliy ahamiyatga ega. pozitivizmning tarixiy rivojlanishi pozitivizmning rivojlanishi ogust kont bilanelder bilan boshlanadi, lekin uning ta’siri keyingi faylasuflar va olimlar tomonidan kengaytirildi. kontning shogirdlari va izdoshlari, masalan, emil dyurkgeym va gerbert spenser, pozitivizm g‘oyalarini sotsiologiya va boshqa ijtimoiy fanlarda rivojlantirdilar.19-asrning ikkinchi yarmida positivizm yevropada keng tarqaldi. angliyada jon styuart mill va gerbert spenser pozitivizmning empirik va …

4 / 18

ayonotlar ma’noga ega. bu yondashuv falsafada katta muhokamalarga sabab bo‘ldi, ammo keyinchalik uning cheklovlari, xususan, axloqiy va estetik masalalarni e’tiborsiz qoldirishi tanqid qilindi.pozitivizmning amaliy qo‘llanilishi ko‘plab sohalarda, xususan, sotsiologiya, tibbiyot va ta’limda sezilarli ta’sir ko‘rsatdi. quyida bir nechta misollar keltiramiz.pozitivizm 19-asrda ilmiy bilimlarni jamiyat rivojlanishining asosi sifatida targ‘ib qilgan muhim falsafiy oqim sifatida paydo bo‘ldi. ogust kont tomonidan asos solingan bu falsafa empirizm, ilmiy usullar va metafizikadan voz kechishga urg‘u beradi. pozitivizm sotsiologiya, tibbiyot va ta’lim kabi sohalarda katta ta’sir ko‘rsatdi, ammo uning cheklovlari, xususan, axloqiy va metafizik masalalarni e’tiborsiz qoldirishi tanqid qilindi.zamonaviy dunyoda positivizmning ilmiy dalillarga tayanish g‘oyasi global muammolarni hal qilishda dolzarb bo‘lib qolmoqda. shu bilan birga, uning cheklovlarini hisobga olgan holda, positivizmni boshqa falsafiy yondashuvlar bilan birgalikda qo‘llash zamonaviy jamiyatning murakkab muammolarini yanada chuqurroq tushunishga yordam beradi. pozitivizmning merosi uning ilmiy bilimlarga bo‘lgan ishonchi va jamiyatni isloh qilishdagi optimistik yondashuvida saqlanib qolmoqda. august kont – pozitivizm asoschisi …

5 / 18

angan yangi davrga o‘tishini bashorat qildi.kontning pozitivizmi nafaqat falsafiy tizim, balki ijtimoiy islohotlar dasturi sifatida ham qaraldi. u ijtimoiy tartibni mustahkamlash uchun ilmiy usullarni qo‘llash zarurligini ta’kidladi va sotsiologiyani mustaqil fan sifatida asosladi. kontning ishontirishicha, ijtimoiy hayotni tushunish va boshqarish uchun empirik tadqiqotlar va ilmiy metodologiya muhim ahamiyatga ega. uning falsafasi yevropada keng tarqaldi va keyingi o‘n yilliklarda turli faylasuflar, olimlar va ijtimoiy islohotchilar tomonidan rivojlantirildi. pozitivistik tafakkurning ilk shakllari pozitivizmning ildizlari xviii asr ma’rifat davri falsafasida, xususan, empirizm va ratsionalizm oqimlarida topiladi. ingliz faylasuflari jon lokk va devid xyumning empirik bilim nazariyalari kontning g‘oyalariga muhim ta’sir ko‘rsatdi. lokk bilimning asosini sezgi tajribasi deb hisoblasa, xyum metafizik spekulatsiyalarni tanqid qilib, faqat tajriba orqali tasdiqlanadigan bilimlarni haqiqiy deb bildi. shu bilan birga, fransua volter va deni didro kabi ma’rifat faylasuflari dinning ijtimoiy hayotdagi ta’sirini tanqid qilish orqali ilmiy tafakkurning asoslarini mustahkamladilar.xix asr boshlarida yevropada sanoat inqilobi va ilmiy kashfiyotlarning tezlashishi pozitivizmning …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pozitivizm"

pozitivizm rejasi: kirish · pozitivizmning paydo bo‘lishi va rivojlanishi · pozitivizmning asosiy g‘oyalari · pozitivizmning bosqichlari · pozitivizmning ijtimoiy va ilmiy hayotdagi o‘rni xulosa kirish. pozitivizm tushunchasining umumiy ta’rifi pozitivizm — bu 19-asrda paydo bo‘lgan falsafiy oqim bo‘lib, ilmiy bilimlarni insoniyatning dunyoni tushunish va tahlil qilishdagi asosiy vositasi sifatida e’tirof etadi. ushbu falsafa metafizik yoki diniy tushunchalardan voz kechib, faqat tajriba va kuzatuv orqali tasdiqlanadigan faktlarga asoslanadi. pozitivizmning asosiy g‘oyasi shundaki, haqiqiy bilim faqat ilmiy usullar — ya’ni, kuzatish, tajriba va mantiqiy tahlil orqali erishiladi. bu oqim falsafada, ijtimoiy fanlarda va hatto tabiiy fanlarda katta ta’sir ko‘rsatdi, chunki u inson aqlining im...

This file contains 18 pages in DOCX format (40.9 KB). To download "pozitivizm", click the Telegram button on the left.

Tags: pozitivizm DOCX 18 pages Free download Telegram