islom banklarining passiv operasiyalari

PDF 30 pages 657.8 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 657.8 KB

File type PDF

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

powerpoint 演示文稿 6-mavzu islom banklarining passiv operasiyalari mavzu. islom banklarining passiv operatsiyalari reja: 1. islom banklari buxgalteriya balansi passiv qismining tarkibi. mudaraba. sukuk. vakal. 2. islom banklari balansi modellari. 3. islom banklari passivlarini shakllantirishda joriy va jamg‘arma hisobraqamlarining o‘rni. 4. islom banklari kapitalini shakllantirish mexanizmi. рибо: моҳияти ва турлари  рибо ан-насия (насия рибоси)  рибо сўзининг луғавий маъноси “ҳаддан зиёд” деганидир.  шариатда эса “қўшимча” яъни берилган қарз/кредит устига оз миқдорда бўлса ҳам қўйилган қўшимча (устама/фоиз)ни англатади.  насия сўзининг маъноси эса, шартномада кўрсатилган маҳсулотнинг етказиб берилиш муддати кечиктирилишидир. “рибо ан-насия” қарз муносабати асосидаги алмашинув жараёнида кечиктирилган муддат учун қўшимча қиймат/устама олиш орқали фойдага эришишдир.  қарз олди-бердисида ҳам ҳар қандай насия савдо ёки ижарада бўлгани каби тўлаш шарт қилинган мажбурият юзага келади. ушбу мажбуриятларнинг бажариш муддати (тўлаш вақти) бўлади ва қарз берган тараф муддатидан олдин тўловни талаб қилиши мумкин эмас.  қарз берилганда берилган қарз миқдорининг ўзигина (раъсул …

2 / 30

а қўйилган ҳар қандай қўшимча-фоиз, хоҳ у тадбиркорлик фаолияти доирасида олинган кредит устига қўйилган бўлсин, хоҳ шахсий мақсадлар учун олинган қарз устига қўйилган бўлсин, рибо ҳисобланади. жобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам рибохўрни, унинг едирувчисини, котибини ҳамда икки шоҳидини лаънатладилар ва «улар баробардирлар», дедилар» муслим, абу довуд ва термизий ривоят қилишган.  шарҳ: ушбу ҳадисдан рибонинг қанчалар ёмон нарса эканини яна ҳам аниқроқ тушуниб оламиз. унга аралашган ҳар бир киши аллоҳнинг лаънатига қолиши турган гап.  1. «рибохўр»; аллоҳ таоло ҳаром қилган нарсани еган одам албатта, у зотнинг лаънатига қолиши табиий бир ҳол.  2. «унинг едирувчиси»; рибо берувчи ҳам аллоҳнинг лаънатига қолади. чунки у молиявий муомалани ҳаром қилинган йўл билан амалга оширди. ҳолбуки, ҳалол йўл билан тасарруф қилиши керак эди.  3. «котиби»; яъни рибо муомаласини ёзиб, ҳужжатлаштирган киши. чунки у аллоҳ ҳаром қилган ишга хизмат қилди ва ҳаром ишнинг юришига ҳисса қўшди.  4. «икки …

3 / 30

а қўлма-қўл (яъни жойида) бўлиши керак.  баъзи фуқаҳолар ушбу олти маҳсулотнинг умумий хусусиятлари рибо ал-фазл учун асос / иллат бўлиши мумкин дейишади. иллат, бу маълум бир воқеа / ҳодисанинг умумий белгиси (хусусияти) бўлиб, барча шундай умумий хусусиятга эга ҳолатларда қиёс (аналогия) / (قياس) асосида ҳукм чиқарилади. шундай қилиб, рибо моллари – рибо қоидаларини қўллаш учун асос ҳисобланади. ҳанафийлик мазҳабида бу қуйидагича баён етилади: имом aбу ҳанифа фақат иккита умумий хусусиятни, яъни (1) оғирлик ва (2) миқдорни олади. яъни ушбу олтита маҳсулот оғирлик ёки миқдорга қараб (асосланиб) сотилади. шу сабабли оғирлик ёки миқдорга эга бўлган барча маҳсулотлар ўз жинсидаги маҳсулотларга айирбошланса (олди-сотди қилинса) рибо-ал-фазл қоидасига тушади. имом нававий саҳиҳи муслимга ёзган шарҳида ушбу қоидаларни қуйидагича изоҳлайди:  алмашинаётган икки маҳсулотнинг асосий иллати турлича бўлса, ундай алмашинувда (масалан, буғдойни олтинга ёки долларни автомобилга алмашиш) етишмаслик, зиёдалик ёки маҳсулот етказиб беришда узилишга (яъни тўлов билан маҳсулотни етказиб бериш орасидаги узилиш) йўл қўйиш …

4 / 30

сулотларни алмашишда (бартер қилишда), агар улар тур / сифат жиҳатидан ўзаро фарқ қилмаса, унда нотенглик (яъни кам ёки зиёда бўлишлиги) тақиқланади.  бунинг сабаби шундаки, бу маҳсулотларни тенг бўлмаган миқдорда алмаштириш инсонларнинг охир оқибат судхўрлик орқали даромад топиш ва ношаръий фойдага эга бўлиш иштиёқининг пайдо бўлишига олиб бориши мумкин.  бундай алмашинувлар фирибгарлик ва ёлғончиликка олиб бориши ҳам мумкин.  мисол учун, бирор “уддабурон” савдогар бирор машҳур компания томонидан қадоқланган сифатли буғдойнинг бир килограммини бошқа хил буғдойнинг 3 килограммга тенг бўлади деб, ёки бу ноёб олтин парчаси ва у оддий олтининг икки бараварига тенг бўлади деб даъво қилиши мумкин; бундай ишлар шубҳасиз одамларни алдаш ва уларга зарар етказишдир. бундай ҳолатларни олдини олиш учун исломда махсус қоида ишлаб чиқилган. ушбу қоидага асосан, бир хил жинсдаги аммо турли сифатга эга маҳсулотларни алмаштириш қуйидаги кўринишдагина амалда оширилиши мумкин бўлади:  қиймат/сифатдаги ҳар қандай фарқ эътиборга олинмайди ва маҳсулот тенг миқдорда алмаштирилади (тенг оғирлик …

5 / 30

нда бу ҳолат бевосита фоизга (яъни рибога) олиб боришини эсдан чиқармаслик керак.  масалан, харидор 80 грамм кумушни бугун қарзга олиб бир ойдан сўнг 2 грамм олтин билан қайтармоқчи бўлса, бир ойдан кейин 40 гр кумуш 1 гр олтинга тенг бўлишига ҳеч қандай кафолат йўқ, чунки ҳар қандай ҳолат юз бериши мумкин. бинобарин, бу каби олдиндан нарх ўрнатишнинг негизи судхўрлик ва қимордир. ҳудди шу каби, бундай (судхўрликка олиб борувчи) қарзга йўл қўйган савдогар ҳам олтининг кумушга бўлган нисбати 1:40 дан 1:35 га тушишини умид қилиш орқали қиморга қўл ураётгани яққол кўриниб турибди. шу сабабли, турли жинсдаги маҳсулотларни жойида (дарҳол) алмаштириш қоидаси жорий этилган. amana arabchadan "halollik, ishonchlilik" deb tarjima qilingan. islom banklarida aman vasiydir. bank saqlash predmetini tasarruf eta olmaydi. u to'lov asosida omonat egasining depozit predmetiga nisbatan ko'rsatmalarini bajarishi mumkin. bank mijozning buyurtmalarini bajarish bilan bog'liq xarajatlarni mijoz hisobidan qoplashi mumkin. banklar joriy va jamg'arma hisobvaraqlari bilan ishlashda aman …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom banklarining passiv operasiyalari"

powerpoint 演示文稿 6-mavzu islom banklarining passiv operasiyalari mavzu. islom banklarining passiv operatsiyalari reja: 1. islom banklari buxgalteriya balansi passiv qismining tarkibi. mudaraba. sukuk. vakal. 2. islom banklari balansi modellari. 3. islom banklari passivlarini shakllantirishda joriy va jamg‘arma hisobraqamlarining o‘rni. 4. islom banklari kapitalini shakllantirish mexanizmi. рибо: моҳияти ва турлари  рибо ан-насия (насия рибоси)  рибо сўзининг луғавий маъноси “ҳаддан зиёд” деганидир.  шариатда эса “қўшимча” яъни берилган қарз/кредит устига оз миқдорда бўлса ҳам қўйилган қўшимча (устама/фоиз)ни англатади.  насия сўзининг маъноси эса, шартномада кўрсатилган маҳсулотнинг етказиб берилиш муддати кечиктирилишидир. “рибо ан-насия” қарз муносабати асосидаги алмашинув жараёнида к...

This file contains 30 pages in PDF format (657.8 KB). To download "islom banklarining passiv operasiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: islom banklarining passiv opera… PDF 30 pages Free download Telegram