ildizmevalilar uchun qo‘llanma

PPTX 27 pages 3.4 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.4 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

9-mavzu: ildizmevalilarni ahamiyati, biologik xususiyatlari va tumanlashtirilgan navlari. reja 1. ildizmevalilarni vakillari va ahamiyati 2. kelib chiqishi va tarqalishi, botanik taê¼rifi va navlari 3. biologik xususiyatlari. 4. ildizmevali sabzavot ekinlar oâstirish texnologiyasi. 5. ildizmevali ekinlarning urugâini yetishtirish texnologiyasi vakillari va ahamiyati. ildizmevali sabzavot ekinlariga shirali, suvli, yoâgâon ildizmeva hosil qiluvchi: sabzi, xoâraki lavlagi (qizilcha), turp, sholgâom, rediska (isteê¼mol qilinadi ildizmevasi, lekin ahamiyati, ishlatilishi hamda oâstirish texnologiyasi boâyicha esa â koâkat sabzavot), pasternak, selderey, petrushka kabilar kiradi. bulardan sabzi, petrushka, pasternak, selderey soyabongullilar (umbelliferae) yoki seldereylilar (apiaceae); turp, sholgâom, rediska karamdoshlar (brassicaceae); xoâraki lavlagi esa shoâradoshlar (chenopodiaceae) oilasiga mansub. 1-jadval. ildizmevalarning kaloriyaliligi va biokimyoviy tarkibi â ekinlar bir kilogrammining energetik quvvati-kaloriyasi, kilojoulda tarkibida, % hisobida vitaminlar, mg% hisobida suv oqsil moy shakar kletchatka kul karotin s v1 v2 rr 1 xoâraki lavlagi 2094 86 1,3 0,1 8,0 0,9 1,2 0,012 10 0,05 0,02 0,04 2 sabzi 1633 85 1,5 0,3 6,5 …

2 / 27

lgâom asosan pishirilgan va bugâlangan holda isteê¼mol qilinadi. selderey, pasternak, petrushka ovqatlarga ziravor sifatida ishlatiladi va konserva tayyorlashda foydalaniladi. kelib chiqishi va tarqalishi. . ildizmevali sabzavot ekinlar oârta yer dengizi atroflaridan kelib chiqqan. n.i.vavilov (1940) fikricha sabzi va turp kelib chiqish markazi ikkita: oârta yer dengizi va janubiy â gâarbiy hamda sharqiy osiyo hisoblanadi. yapon olimi i.nisiyama (1958) fikricha, sabzi va turp xitoy va yaponiyaga yevropadan qadimgi ipak yoâli orqali kirib kelgan. ularning koâpchiligi qadimda turp 5 ming, sabzi 3 ming yil ilgari madaniy holda ekila boshlagan. hozirgi vaqtda ildizmevali sabzavotlar hamma joyda, ayniqsa, muê¼tadil iqlim sharoitlari mamlakatlarida koâp ekilmoqda botanik taê¼rifi va navlari. sabzi (daucus carota l.) bir yillik yovvoyi sabzidan kelib chiqqan. shuning uchun u yovvoyi sabzi bilan oson chatishadi. sabzi ikki yillik oâsimlik boâlgani uchun birinchi yil uzun bandli, patsimon taralgan barglar (tupbarg) va etli (zapas qismi) ildizmeva hosil qiladi. ildizmeva oâzak (ksilema-yogâochlik qismi), kambiy (floema-zapas moddalar …

3 / 27

rtacha, erkaklab ketishga moyil. ertagi muddatda ekiladi. â 2 mirzoi krasnaya 228 - // - oârtapishar, 110-125 kun. 240-280 ildizmevasi yirik, uchi oâtkir yoki oâtmas konussimon, sargâish-qizil. oâzagi diametrining yarmini tashkil etadi. vazni 70-80 gr. tarkibida 11,8 % quruq modda, 7,54 mg % karotin bor. yaxshi saqlanadi. yozda va qisholdi ekishga tavsiya etiladi. 3 mirzoi jyoltaya 304 - // - oârtapishar, 110-115 kun. 200-270 ildizmevasi yirik, silindr shaklda uchi oâtmas, vazni 100-150 gramm. rangi sariq, oâzagi kam (20-30 %) tarkibida quruq modda 11,8 %, 0,82 mg % karotin bor. uzoq ekishga tavsiya etiladi. 4 nantskaya 4 butun rossiya sabzavot ekinlar seleksiyasi va urugâchilik iti oârtapishar, 110-120 kun. 220-260 ildizmevasi yirik 80-120 gramm, silindr shaklda, rangi qizil-toâq sariq. oâzagi kam, mazasi yaxshi. saqlanuvchanligi oârtacha. qish oldidan ekishga yaroqli. 5 shantane 2461 shimoliy sibir sabzavot-kartoshka-chilik seleksiya tajriba stansiyasi oârtapishar, 110-125 kun. 200-280 ildizmevasi qizil, uzun konussimon, tarkibida 13,0 % quruq modda, 9,96 …

4 / 27

¾ò, ñð·ñð½-ðºð¾ð½ñññð¸ð¼ð¾ð½ ð±ñð»ð°ð´ð¸. ð¥ð°ñð°ðºð¸ ð»ð°ð²ð»ð°ð³ð¸ â ð±ð°ñð³ð¸ ð¾ñ ññð¸ð», ð¸ð»ð´ð¸ð·ð¼ðµð²ð°ñð¸ ð¹ð¸ñð¸ðº, ñð°ðºð»ð¸ ð²ð° ñð°ð½ð³ð¸ ñññð»ð¸ñð°. ð¥ññð°ðºð¸ ð»ð°ð²ð»ð°ð³ð¸ (òð¸ð·ð¸ð»ñð°). ðð°ñð³ ð»ð°ð²ð»ð°ð³ð¸ (ð¼ð¾ð»ð³ð¾ð»ñð´). ðñð½ð¸ð½ð³ ð±ð°ñð³ð¸ ð¸ññðµñð¼ð¾ð»ð³ð° turp (raphanus sativus l.) - karamdoshlar yoki butgullilar oilasiga mansub boâlib, ikki yillik oâsimlik. oâsishining birinchi yili kesikli, tukli barglardan iborat, tupbarg hamda turli vazn, shakl va rangdagi ildizmevalar hosil qiladi. ikkinchi yil esa gulpoya chiqarib, ekilgach 35-40 kunda gullaydi, gullashi bir oygacha davom etadi. turpning gul toâplami â shingil. guli toârt tojbargli, ikki jinsli, oq, pushti, binafsha yoki och sariq rangda, chetdan hasharotlar, asosan asalarilar yordamida changlanadi. sholgâom (brassica campestres l.) - karamdoshlar yoki butgullilar oilasiga mansub ikki yillik oâsimlik. birinchi yilgi tupbargi kichik, barglari yer bagâirlab oâsadi, patsimon, ildizmevasi yassi yoki yumaloq-yassi, rangi oq, qizil, sariq, binafsha, eti oq yoki sariq boâladi. ikkinchi yili gulpoya chiqaradi. guli toârt tojbargli, chetdan changlanadi, gultuplami â shingil. sholgâom, turneps, bryukva va surepka bilan oson chatishadi. mevasi quzoq. …

5 / 27

chtalik patsimon tupbarg, chetlari tishli barg hamda ildizmeva hosil qiladi. petrushka ekilgach, 120-150 kunda pishadi. ildizmevalari yerda qishlaydi yoki kovlanib, omborxonalarda saqlanib, bahorda qayta dalaga oâtqaziladi. tuproqqa oâtqazilgan ildizmevalar gulpoya, gul, meva va urugâlar hosil qiladi. selderey (apium graveolens l.)âsoyabongullilar yoki selderey- simonlar oilasiga kiradi. seldereyning 3 ta: ildizmevali, bandli va bargli xillari mavjud. ildizmevali selderey birinchi yil isteê¼molga yaroqli yumaloq ildizmeva va tupbarg hosil qiladi. bandli selderey oâsimligining yoâgâon barg bandi ovqatga ishlatiladi. bargli selderey barra barglar hosil qiladi. bizda asosan ildizmevali selderey oâstiriladi. oâsuv davri uzun boâlib 150-200 kunni tashkil etadi. selderey urugâi juda mayda boâlib, sekin boârtadi, unib chiqadi (15-20 kunda) hamda maysalari ham sekin oâsadi. shuning uchun uni odatda, parniklarda oâstirilgan koâchatlardan koâpaytiradilar. pasternak (pastinaca sativa l.)-soyabongullilar yoki selderey-simonlar oilasiga kiradi. ildizmevasi yirik, yumaloq-uzunchoq yoki uzun konussimon, sariq-oq rangda. bargi kesikli, boâlingan patsimon. oâsuv davri (urugâ ekilgandan ildizmevalar pishguncha) â 100-125 kun. ikkinchi yil urugâlik ildizmevadan …

6 / 27

° ñòð¸ð»ð´ð¸ð· ð±ð¸ñð»ð°ð¼ñð¸ ð¿ñññð¸ ññð¸ð»ð°ð´ð¸ ð²ð° òññð¸ð¹ð´ð¸. ò²ð°ñ òð°ð½ð´ð°ð¹ ð¸ð»ð´ð¸ð·ð¼ðµð²ð° ññ òð¸ñð¼ð´ð°ð½ ñð°ñðºð¸ð» ñð¾ð¿ð³ð°ð½. ðð¾ñ. ðñð¹ð¸ð½. ò²ð°òð¸òð¸ð¹ ð¸ð»ð´ð¸ð· ildizmevalar saqlash paytida soâlitilsa, ularni quruq tuproqqa ekish ham oâjar oâsimliklarning hosil boâlishiga sabab boâladi. agar nishlagan yoki oâsimta chiqargan uruqqa uzoq vaqt past (0-50s) harorat taê¼sir etsa, unda kukarib chiqqan oâsimliklar shu yiliyoq gul va urugâlar hosil qiladi. bunga gullab yoki erkaklab ketish hodisasi deyiladi. erkaklab ketgan oâsimlik kichkina, yogâochsimon, isteê¼mol qilishga yaroqsiz ildizmeva hosil qiladi. ildizmevalarning erkaklab ketish hollari kech kuzgi yoki erta bahorgi muddatdagi ekinlarda qish va bahor oâzgaruvchan, yaê¼ni issiq-sovuq havo aralash almashib kelgan yillarda kuzatiladi. sholgâom, ayniqsa, erkaklashga moyil oâsimlik. lavlagi, sabzi va petrushka kam erkaklaydi. erkaklagan oâsimliklar birinchi yiliyoq urugâ hosil qiladi va bunday urugâlar ekilganda ulardan normal, ikki yil hayot kechiradigan oâsimliklar unib chiqadi. erkaklagan oâsimlikdan olingan urugâ doimiy ravishda ekilaversa, besh avlod, bu urugâlar hayotini bir yilda tugallaydigan oâsimliklarga aylanadi va etli yoâgâon ildizmeva …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ildizmevalilar uchun qo‘llanma"

9-mavzu: ildizmevalilarni ahamiyati, biologik xususiyatlari va tumanlashtirilgan navlari. reja 1. ildizmevalilarni vakillari va ahamiyati 2. kelib chiqishi va tarqalishi, botanik taê¼rifi va navlari 3. biologik xususiyatlari. 4. ildizmevali sabzavot ekinlar oâstirish texnologiyasi. 5. ildizmevali ekinlarning urugâini yetishtirish texnologiyasi vakillari va ahamiyati. ildizmevali sabzavot ekinlariga shirali, suvli, yoâgâon ildizmeva hosil qiluvchi: sabzi, xoâraki lavlagi (qizilcha), turp, sholgâom, rediska (isteê¼mol qilinadi ildizmevasi, lekin ahamiyati, ishlatilishi hamda oâstirish texnologiyasi boâyicha esa â koâkat sabzavot), pasternak, selderey, petrushka kabilar kiradi. bulardan sabzi, petrushka, pasternak, selderey soyabongullilar (umbelliferae) yoki seldereylilar...

This file contains 27 pages in PPTX format (3.4 MB). To download "ildizmevalilar uchun qo‘llanma", click the Telegram button on the left.

Tags: ildizmevalilar uchun qo‘llanma PPTX 27 pages Free download Telegram