hujayraning kimyoviy tarkibi va komponentlari

PPT 309,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1462122734_62617.ppt слайд 1 q.d.p.i. kimyo-biologiya fakulteti. “kimyo” yo’nalishi 1 – «c» bosqich talabasi qodirov akmaljonning “umumiy biologiya” fanidan mustaqil ishi mavzu: hujayraning kimyoviy tarkibi va komponentlari o’qituvchi: haydarov s. qo’qon – 2011 y. www.arxiv.uz www.arxiv.uz режа: хужайранинг тузилиши хужайранинг кимёвий таркиби хужайра компонентлари www.arxiv.uz www.arxiv.uz хужайранинг кимёвий таркиби компонентлари тирик хужайра ўз таркибини мураккаблиги ва тузилиши билан характерланади. хужайра таркибига кирадиган биомолекулаларнинг тузилиши, уларни хужайра хаётидаги роли, биомолекулаларни синтези ва парчаланиши, уларни метоболизмини ўрганиш жуда мухим ахамиятга эгадир. барча организмларнинг хужайраларида тўхтовсиз кимёвий жараёнлар содир бўлиб туради. хужайра таркибидаги бирикмалар пластик ва энергетик моддаларга бўлинади. пластик моддаларга оқсиллар, нуклеин кислоталар киради. оқсиллар хужайрани қурилиш материали, нуклеин кислоталар эса оқсил ва бошқа моддаларни синтезланишида, уларнинг сифати ва миқдорини бошқаришда, хужайрани кўпайишида наел и й белгиларни узатилишида керакли бўлган маолумот билан таоминлайди. углеводлар ва липидлар хужайрада кечадиган синтез реакцияларини энергия билан таъминлайди. хужайрада кечадиган барча-реакциялар ферментатив реакциялардир. ферментнинг ўзи махсус оқсиллардан иборат. …
2
айрада моддалар алмашинишида мухим роли бор. тирик табиат ўзига хос элементлар таркибига эга бўлиб улар организмдаги бирикмаларда намоён бўлади. демак тирик организмлар ўзига хос мураккаб молекулаларни хосил қилиб жонсиз табиатдан фарқ қилади. масалан, хужайрадаги кимёвий бирикмаларнинг тахминан миқдорида-оқсиллар 10-12%, углеводлар 0,2-2,0%, ёьлар 1-5%, нуклеин кислоталар 0,71%ни ташкил этади. сув эса 70-80%, бошқа органик моддалар 1-1,5%ни ташкил этади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz сув хужайра массасининг асосий қисмини ташкил этади. у организмда жуда мухим ахамиятга эга. хужайрадаги молекулаларнинг аксарияти сувда эриган ёки. сув қобиьи билан ўралган холда бўлади. сув ўзига хос физик кимёвий хоссага эга, яни унинг молекуласи икки қутбли (биполяр) бўлишлигидир. бундай тузилиш сув молекулаларининг ўзоаро ва бошқа молекулаларнинг атомлари билан кўпроқ н боьлари орқали бирикишига сабаб бўлади. сув жуда яхши эритувчидир. жуда кшп кристалл ар, тузлар, ишқор ва кислоталар сувда яхши эрийди. ,н атоми (боьи) орқали бирикувчи моддалар гидрофил (сув севар) моддалар дейилади. сувда ёмон эрийдиган ёки эримайдиган моддалар гидрофоб …
3
лар киради. бу катион ва анионлар хужайрада ва унинг ташқарисида бир хил тақсимланган бўлмайди. масалан: ичида к иоқлари, ташқарисида эса na ионларининг концентрацияси кўп бўлади. бундай хусусият хужайра ичидаги реакцияларга, уни нормал яшашига ва бошқа жараёнларни нормал бўлишига сабабчи бўлади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz биомолекулалар: тирик организм таркибига кирадиган органик бирикмалар-биомолекулалар деб айтилади. улар тирик организмни турли қисмида турлича жойлашгандир. хужайрани структурасида, уни энергия билан таъминлашда оқсиллар, нуклеин кислоталар, липидлар асосий ўринни эгаллайди. улардан оқсиллар ва нуклеин кислоталар биополимерлар дейилади. оқсиллар пластик материаллар, нуклеин кислоталар наслий ахборотни сақловчи ва наслга ўтқазувчилардир. липид ва углеводлар эса асосий энергия манбаидир. хужайрада яна хилма хил кичикроқ молекулали органик бирикмалар-витаминлар, гормонлар, нуклеотидлар, аминлар ва пептидлар хам бўлади. уларии миқдори кам бўлса хам хужайрада кечадиган жараёнларни бошқаришда мухим рол ўйнайди. хужайраларни ўрганувчи фан цитология деб аталиб, юнонча цитос-хужайра, логос-фан демакдир. цитология хужайранинг тузилишини, кимёвий таркибипи, уларни бажарадиган вазифаларини, кўпайиши ва ривожланишини, атроф мухит билан муносабатларини ўрганади. www.arxiv.uz …
4
уни кузатиш ишларини олиб бориш мумкин. хаётнинг хужайрасиз шакилларига вируслар киради. улар филтрлардан хам ўта олганлиги учун филргирланувчи вируслар дейилади. уни вирусология фани ўрганади. вирусларнинг ўлчами 2о-30нм (намометрга) тенг. (1нм микрометрнинг мингдан бир қисми). вируслар хужайра ичида яшайдиган паразитлар бўлиб, хужайрадан ташқарида кўпая олмайди. улар нуклеин кислоталар ва оқсил молекулаларидан ташкил топган. вирусларда фақат бир хил нуклеин кислота бўлиб, улар ирсий хусусиятини сақлайди. улар паразитлардир. вируслар хўжайин хужайраси ичида кўпайиб кейин хужайра қобиьи ёрилиб улар хужайра ташқарисига чиқади ва бошқа соьлом хужайралар ичига киради. www.arxiv.uz www.arxiv.uz шундай қилиб вируслар, хайвонлар, ўеимликлар, бактерияларда (бактериофагларда) паразитлик қилиб кўп касалликларга сабабчи бўлади. одамларда қизамиқ, грипп, гепатит, полиомелит, чечак ва бошқа касалликларни келтириб чиқаради. хатто ўема (рак) касалини хам вируслар келтириб чиқаради. бактерия вируси (бактериофаглардан) тиф, вабо ва бошқа касалликларни даволашда қўлланилади. хаётнинг хужайравий шакиллари: хужайра хаётнинг хамма асосий хусусиятларини ўзида намоён қилувчи энг кичик тузилма. хужайравий тузулишга кўра прокариот ва эукариот гурухларга бўлинади. …
5
рлашда бактериялардан фойдаланади. бактериялар табиатда моддаларнинг даврий алмашинишида катта ахамиятга эга. шу билан бирга бактерияларпинг айрим гурухлари одам, хайвон ва ўеимликларда хар хил касалликларни қўзьатувчилар хисобланади. эукариотларга бир хужайрали сув ўтлари ва содда хайвоплардан бошлаб гулли ўеимликлар, хайвонлар ва одам организмлари киради. уларда хақиқий ядро ва органоидлар мавжутдир. хужайра учта таркибий қисмдан-хужайра қобиьи. цитоплазма ва ядродан ташкил топган. хужайранинг ўртача диаметри юмкмдан юомкмгача бўлади. тухум хужайралар каттароқ бўлади. масалан: туяқуш тухуми 150 мкмгача боради. хужайранинг тузилиши: хужайра қобиьи-хужайрани ташқи мухит ва бошқа хужайралар билан муносабатини таъминлаб 3 хил вазифани-химоя, моддалар ўтқазиш, рецептор вазифасини бажаради. хайвон хужайраларининг қобиьи жуда юпқа ва эластик бўлади ва таянч вазифасини бажара олмайди. ўеимлик хужайрасининг қобиьи қалин (целилозали) бўлиб таянч вазифасини бажаради. хужайра мембранасини қалинлиги 7-10нм дан иборат. хужайрага моддалар диффузия, фагацитоз, пиноцитоз йўли билан киради. www.arxiv.uz www.arxiv.uz цитоплазма: хужайранинг ички мухити хисобланади. у хужайранинг барча таркибий қисмларини бир-бири билан боьлаб улар орасидаги алоқани таъминлайди. хужайра …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hujayraning kimyoviy tarkibi va komponentlari"

1462122734_62617.ppt слайд 1 q.d.p.i. kimyo-biologiya fakulteti. “kimyo” yo’nalishi 1 – «c» bosqich talabasi qodirov akmaljonning “umumiy biologiya” fanidan mustaqil ishi mavzu: hujayraning kimyoviy tarkibi va komponentlari o’qituvchi: haydarov s. qo’qon – 2011 y. www.arxiv.uz www.arxiv.uz режа: хужайранинг тузилиши хужайранинг кимёвий таркиби хужайра компонентлари www.arxiv.uz www.arxiv.uz хужайранинг кимёвий таркиби компонентлари тирик хужайра ўз таркибини мураккаблиги ва тузилиши билан характерланади. хужайра таркибига кирадиган биомолекулаларнинг тузилиши, уларни хужайра хаётидаги роли, биомолекулаларни синтези ва парчаланиши, уларни метоболизмини ўрганиш жуда мухим ахамиятга эгадир. барча организмларнинг хужайраларида тўхтовсиз кимёвий жараёнлар содир бўлиб туради. хужайра таркибидаги...

Формат PPT, 309,0 КБ. Чтобы скачать "hujayraning kimyoviy tarkibi va komponentlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hujayraning kimyoviy tarkibi va… PPT Бесплатная загрузка Telegram