ерда ҳаётнинг турли туманлиги. прокариотлар ва эукариотлар

DOC 113,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363264447_42168.doc ерда ҳаётнинг турли туманлиги www.arxiv.uz режа: 1. цитология. ҳаётнинг хужайравий ва ҳужайрасиз шакллари. 2. прокариот ва эукариотлар, тузилиши, функцияси. 3. ҳужайра органоидлари. 4. ўсимлик ва ҳайвон ҳужайрасидаги ўхшашлик ва фарқлар. 5. ҳужайра эволюцияси. ҳужайраларни ўрганувчи фан цитология деб аталиб, юнонча «цитос» - ҳужайра, «логос» - фан деган сўзлардан олинган. цитология предмети бир ҳужайралилар ва кўп ҳужайрали организмларнинг таркибий қисми ҳисобланувчи айрим ҳужайраларни тадқиқ қилади. цитология ҳужайранинг ва унинг таркибий қисмлари тузилишининг кимёвий таркибини, уларнинг бажарадиган вазифаларини кўпайиши ва ривожланишини, атроф муҳит омиллари билан муносабатларини ўрганади. ҳозирги даврда бошқа фанлар методларининг цитологияда фойдаланишни ўрганувчи янги фан - ҳужайра биологияси шаклланди. бу фан цитология, биокимё, молекуляр биология ва молекуляр генетика каби фанлар комплексидан иборат. ҳужайрани ҳар томонлама ўрганиш микроскопнинг кашф этилишига боғлик. «ҳужайра» сўзини биринчи марта ингилиз олими роберт гук 1665 йилда фанга киритди. ҳозирги замонда фаннинг ҳар томонлама ривожланиши натижасида ҳужайра назариясининг асосий қоидалари қуйидагилардан иборат: 1. ҳужайра тирикликнинг тузилиши, …

олганлиги учун филғтрланувчи вируслар дейилади. вирусларни 1892 йилда рус ботаниги д.и. ивановский кашф қилган. ўсимликлар, ҳайвонлар ва бактерияларда паразитлик қилувчи вируслар аниқланган. вирусларни ўрганувчи фан вирусология деб аталади. вируслар энг майда организмлар бўлиб, уларнинг ўлчами 20-300 нм (нанометр) га тенг бўлади. 1 нанометр микрометрнинг 1/1000 қисмига тенг. вируслар тирик организмларга хос бўлган хусусиятларни фақат ҳужайра ичига киргандагина намоён қила олади. улар ҳужайра ичи паразитлари бўлиб ҳужайрадан ташқарида кўпая олмайди. чунки ҳужайравий тузилишга эга организмлардан фарқ қилиб, вирусларда ўзининг метаболизм системаси, шу жумладан оқсил синтез системасига эга эмас. вируслар ҳужайрадан ташқарида ривожлана олмайдиган автоном генетик тузилмалардир. ҳужайрадан ташқарида улар кристаллар шаклида бўлади. вируларнинг кеилиб чиқиши тўғрисида асосан уч хил фараз мавжуд; 1) вируслар паразитизмга ўту мослашиш натижасида ўзгарган микроорганизмлардан келиб чиққан: 2) ҳужайра органоидлари – митохондриялар, пластидалардан келиб чиққан: 3) вируслар нормал ҳужайралар геномининг бир қисмидир. бу фаразларнинг қайси бири ҳақиқатга яқинлиги ҳали аниқланмаган. ҳаётнинг ҳужаравий шакллари. тирик мавжудотларнинг асосий массасини …

бўлиб, у битта ҳалқасимон хромосомадан иборат. хромосома таркибида икки спиралли днк молекуласи, жуда оз миқдорда оқсил ва рнк жойлашгандир. эукариотлардан фарқли ўлароқ прокариотлар хромасомасида гистонли оқсиллар бўлмайди. хромосома ҳужайра мембаранасига бириккан бўлади. бактериялар бўлинганда днк ёки рнк ҳам икки марта кўпаяди. прокариотларда органоидлар рвиожланмагандир. уларда ичик мембраналар йўқ, унинг ўрнига ҳужайра мембранасининг бурмалари мавжуд. бу бурмалар бактерияларда пластидалар ва митохондриялар вазифасини бажариши мумкин. прокариотларда 5000 дан 50000 гача рибосомалар бўлиб, улар эукариотларникидан фарқ қилади. прокариотларда митоз кузатилмайди. улар иккига бўлиниши йўли билан кўпаяди. бактерияларда жинсий жараён- қонҳюгация кузатилади. бунда икки ҳужайра ўзаро ирсий ахборот алмашинади. натижада бактерияларнинг ирсий ўзгарувчанлиги ортади. бактериялар жуда катта аҳамиятга эгадир. ҳозирги вақтда улардан биотехнологияда, генетик инженерияда кенг фойдаланилмоқда. бактериялардан спирт, сирка кислота, ҳар ҳил антибиотиклар, ферментлар, биологик актив моддалар, озиқбоп оқсиллар, дори – дармонлар, гормонлар олишда кенг фойдаланилмоқда. инсон қадим замонлардан бери сариёғ, пишлоқ, қатиқ, сут ва нон маҳсулотларини тайёрлашда бактериялардан фойдаланиб келмоқда. проктариотлар табиатда …

н. уларда хақиқий ядро ва органоидлар мавжуд. эукариот юнонча «эу» - ҳақиқий, яхши, «карион» - ядро сўзларидан олинган. ҳужайралар бир – бири билан ўзаро боғлиқ бўлган учта таркибий қисмдан ташкил топган: 1) хужайра қобиғи, 2)цитоплазма, 3) ядро. эукариот ҳужайраларнинг катталиги ва шакли асосан улар бажарадиган функцияларга боғлик бўлади. уларнинг ўртача диаметри 10 мкм дан 100 мкм гача бўлади. тухум ҳужайралар таркибида озиқ моддалар кўп тўпланганлиги учун анча йирик бўлади. туяқуш тухумининг диаметри 150 мм гача боради. ҳужайраларнинг ўлчами организмнинг катталигига боғлиқ эмас. масалан, йирик сут эмизувчиларнинг қизил қон таначаларининг диаметри 10 мкм дан ошмайди. аҳзонинг ёки бутун организмнинг катталиги эса ҳужайралар миқдорига боғлиқдир. ҳужайра қобиги. ҳужайра қобиғи ҳужайранинг ташқи мухит билан ва бошқа ҳужайралар билан ўзаро муносабатларини таҳминлайди ва шунга уч хил асосий вазифани бажаради: 1)ҳимоя тўсиқ, 2) моддаларни ўтқазиш, 3) рецептор. ҳужайра қобиғининг асосий қисмини плазматив мембрана – плазмолемма ташкил этади. ҳайвон ҳужайраларининг қобиғи жуда юпқа ва эластик бўлади. …

орда бошқа бирикмалар киради. плазматик мемрана муҳим вазифани бажаради. биринчидан, мембарана ҳужайра ички муҳитини унинг ташқи муҳитидан ажратиб турувчи тўсиқдир. иккинчидан, плазматик мембрана ички муҳит билан ташқи муҳит ўртасида моддаларнинг алмашинувини таҳминлайди. ҳужайра мембранаси ярим ўтказувчанлик хусусиятига эга, чунки айрим моддалар бошқа моддаларга нисбатан осонроқ ўтади. липидларда яхши эрийдиган, молекуляр массаси кичикроқ моддалар мембрана орқали тез ва осон ўта олади. молекуляр массаси оғир моддалар мембранадан деярли ўтмайди. цитоплазма. цитоплазма ҳужайранинг асосий массаси, унинг ички муҳити ҳисобланади. цитоплазма ҳужайранинг ҳамма таркибий қисмларини бир – бирлари билан боғлаб, улар орасидаги алоқаларнинг амалга ошишида муҳим рол ўйнайди. цитоплазма ташқаридан плазманинг таркибий қисмларига гиалоплазма, органоидлар ва киритмалар киради. гиалоплазма (юнонча гиалос – тиниқ, ойнасимон, плазма – суюқлик сўзларидан олинган) цитоплазманинг асосий, рангсиз коллоид системаси ҳисобланади. гиалоплазманинг таркибида оқсиллар, ҳар хил ферментлар, рнк, полисахаридлар, липидлар учрайди. гиалоплазмада органоидлар ва киритмалар жойлашади. унинг асосий функцияларига молекулаларни бир жойдан иккинчи жойга ўтказиш, кислородсиз парчаланишда, гликолизда қатнашиш, ҳужайранинг …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ерда ҳаётнинг турли туманлиги. прокариотлар ва эукариотлар"

1363264447_42168.doc ерда ҳаётнинг турли туманлиги www.arxiv.uz режа: 1. цитология. ҳаётнинг хужайравий ва ҳужайрасиз шакллари. 2. прокариот ва эукариотлар, тузилиши, функцияси. 3. ҳужайра органоидлари. 4. ўсимлик ва ҳайвон ҳужайрасидаги ўхшашлик ва фарқлар. 5. ҳужайра эволюцияси. ҳужайраларни ўрганувчи фан цитология деб аталиб, юнонча «цитос» - ҳужайра, «логос» - фан деган сўзлардан олинган. цитология предмети бир ҳужайралилар ва кўп ҳужайрали организмларнинг таркибий қисми ҳисобланувчи айрим ҳужайраларни тадқиқ қилади. цитология ҳужайранинг ва унинг таркибий қисмлари тузилишининг кимёвий таркибини, уларнинг бажарадиган вазифаларини кўпайиши ва ривожланишини, атроф муҳит омиллари билан муносабатларини ўрганади. ҳозирги даврда бошқа фанлар методларининг цитологияда фойдаланишни ўрганувчи я...

Формат DOC, 113,5 КБ. Чтобы скачать "ерда ҳаётнинг турли туманлиги. прокариотлар ва эукариотлар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ерда ҳаётнинг турли туманлиги. … DOC Бесплатная загрузка Telegram