хаётнинг хужайравий асослари

PPTX 54 sahifa 842,2 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 54
плазматик мембрананинг тузилиши. мавзу: хаётнинг хужайравий асослари режа: прокариот хужайра эукариот хужайра мембрананинг тузилиши цитоплазманинг тузилиши органоидларнинг тузилиши ва вазифаси прокариот ҳужайралар. прокариотлар ер юзидаги энг қадимги организмлардан бўлиб ҳужайравий ядрога эга эмас, шу сабабли ядрогача ёки прокариотлар дейилади. уларга барча бактериялар, шу билан бирга архе-бактериялар ва циано-бактериялар киради. прокариот ҳужайралар эукариот ҳужайралардан анча кичик, ўлчами 0,3 мкмдан 10 мкмгача бўлади, айрим адабиётларда ўлчами 10 мкм бўлган йирик бактериал ҳужайра ҳақида ҳам маълумотлар қайд қилинган. прокариотлар – шаклланган ядрога эга эмас, аммо днк, оқсил ва рнкдан иборат, ядрога ўхшаш бўлган тузилмага эга. халқасимон хромосомаси, эукариотлар хромосомасидан фарқли равишда гистонли овсилларга эга эмас. генетик тизими (генофер, нуклеоид) ҳужайра мембранасига бириккан ва содда кўринишдаги хромосомага мос келади. эукариот ҳужайралар эукариот ҳужайралар шаклланган ядрога эга, уларга барча юксак ўсимлик ва ҳайвонлар ҳамда бир ҳужайрали ва кўп ҳужайралилар киради. ҳар қандай эукариот ҳужайра уч қисмдан ташкил топган: ҳужайранинг ташқи қопловчи қисми, цитоплазма ва ядро …
2 / 54
биологик мембрана дейилади. плазмолемма электрон микроскоп орқали кўрилганда учта: тўқ ички ва ташқи электрон зич, ўрта қалинроқ, оч қатламдан иборат эканлиги кўринади. бунда тўқ кўринган қатлам оқсилдан, оч қатлам – биомолекулали фосфолипидлардан иборат. мембрана тузилишини тушинтирувчи анча моделлар тавсия этилган, шундан “суюқ-мозаик” моделга кўра мембрана ҳаракатчан мозаикадан иборат бўлиб, ёғ қатламига оқсиллар турлича ботиб кириб туради мембрананинг асосини биқатлам фосфолипидлар ташкил қилади, у гидрофоб ва гидрофил томонлардан иборат. биологик мембраналарда липид молекулаларининг гидрофил томонлари ташқарига, гидрофоб томонлари эса бир-бирига қараб жойлашади. плазматик мембрананинг тузилиши. мембрана оқсиллари уч хил бўлади: интеграл, ярим интеграл ва периферик. периферик оқсиллар тўлиқ қатлам ҳосил қилмайди. асосий вазифани глобуляр (юмалоқ) тузилишга эга бўлган интеграл ва ярим интеграл оқсиллар ўйнайди, улар липидлар билан гидрофил - гидрофоб ўзаро таъсир ҳисобига боғланади. интеграл оқсиллар мембрана қатламига тўлиқ ботиб киради, ярим интеграл оксиллар эса мембранага тўлиқ ботиб кирмайди. мембрана оксиллари бир қатор муҳим функцияларни бажарадилар, улардан айримлари рецепторлар бўлиб улар …
3 / 54
ки, диффузия ҳодисаси — бу модданинг юқори концентрацияли жойдан паст концентрацияли жойга тарқалишидир. шунга биноан осмос ҳодисаси яъни эритувчи модда молекулаларининг ярим ўтказувчи мембрана (масалан, ҳужайра плазматик мембранаси) орқали диффузияси рўй беради. плазматик мембранада диффузия ҳодисаси. воситали транспорт(ташувчилар ёрдамида) – нофаол (атф сарфламасдан) ва фаол (атф сарфлаб)га бўлинади. ионлар, қандлар, аминокислоталар, нуклеотидлар каби эриган моддалар махсус мембрана ташувчилари - оқсиллар ёрдамида ўтказилади. бу оқсиллар ҳар бир ташилувчи учун махсусдир, айрим нофаол ташишни амалга оширувчи оқсиллар ҳужайра мембранасида найчалар ҳосил қилувчи оқсилларни ташкил этиб маълум катталик ва зарядга эга бўлган, эриган моддаларни диффузия йули билан ўтишини таъминловчи найчаларни шакллантиради, бошқа оқсиллар эса ташилувчи моддани бириктириб олиб мембранадан ўтказади. бундай ўтиш жараёни енгиллашган диффузия деб ҳисобланади. ҳужайра мембранаси орқали глюкозанинг пассив транпорти. плазматик мембрананинг танлаб ўтказиши. мембранадаги ташувчи оқсиллар эриган моддани электрокимёвий градиентга қарши фаол транспорт қилиб уни сўриб ўтказади, k ва na ионлари мембрана орқали концентрация градиентига қарши атф энергиясини сарфлаб, …
4 / 54
иритмалардан иборат. коллоид эритма (гиалоплозма)да жойлашган органоид ва киритмалар цитоплазманинг доиравий ҳаракатлари (циклоз) туфайли ўзаро боғлиқ бўлган яхлит системани ҳосил қилади. гиалоплазма гиалоплазма - цитоплазматик матрикс – мураккаб, рангсиз коллоид тизим бўлиб, суюқ ҳолатдан, қуюқ ҳолатга ўтиш хусусиятига эга. у ҳужайранинг ички муҳити бўлиб, тиниқ бир жинсли (гомоген) ёки майда донадор кўринишга эга бўлган, ҳужайра шираси. гиалоплазма таркибига 10% эрувчан оқсиллар (гликолиз ферментлари, атф-аза) киради. гиалоплазма таркибига рнк, полисахаридлар ва липидлар ҳам киради. гиалоплазма орқали молекулаларни ташиш амалга оширилади. гиалоплазма таркибини ҳужайранинг буфер ва осмотик хусусиятлари белгилайди. органоидлар органоидлар икки хил бўлади: 1. умумий органоидлар 2. хусусий органоидлар эндоплазматик тўр (эпт) - эукариот ҳужайрасининг бир мембранали ўзора боғлиқ тузилмалари яссилашган бўшлиқ, найча, каналча, пуфакчалар тизимидан иборат органоиддир, мембрана қалинлиги 5-7нм. бу органоид 1945 йил к. портер томонидан очилган. силлиқ эпт силлиқ эпт ичакда триглицеридлар синтези, липидлар ҳосил қилиш ва жамғариш, айрим углеводларни (гликоген) синтез қилиш, айрим заҳарли моддаларни ҳужайрада жамғариш …
5 / 54
рда унинг тузилиши ўзгариб туради, шунинг учун ушбу тузилмани ҳужайрадаги секреция жараёнига алоқадор деб ҳисобланади. 1. диаметри 0,2-0,5 мкм бўлган, яссилашган бўшлиқлар, берк дисксимон шаклга эга цистерналардан иборат бўлиб, унинг 3-12 таси бирлашиб диктиосомаларни ҳосил қилади. диктиосомалар гольжи мажмуининг структура - функционал бирлиги ҳисобланади, ҳужайрада диктиосомалар 20тагача бўлади (жуда кам ҳолларда кўп бўлиши мумкин). 2. йирик вакуолалар (кенгайган цистерналар). 3. диаметри 20нм бўлган цистерналар четидан ажралиб чиқадиган майда вакуолалардан иборат. вазифаси гольжи мажмуининг фунцияси: - заҳиралаш (аккумуляция) - ҳужайрада синтезланган модда ва метаболитларни тўплаш; - гликозиллаш, сулфатлаш, фосфориллаш ва полипептид занжирларни қисман парчалаш ҳисобига оқсилларни модификациялаш; - секрецияланадиган моддаларни гранулаларга ўраш; - полимеризациялаш (оқсил ва углеводлардан гликопротеид, липид ва оқсилардан липопротеидлар) ҳосил қилиш; - бирламчи лизосомаларни шакллантириш (сперматозоидларда акросомалар ҳосил қилиш). - ҳужайра мембраналарини шакллантириш ва тиклаш (регенерация). гольжи мажмуининг тузилиши. лизосома лизосомалар - пуфакчалар шаклидаги бир мембранали органоид бўлиб, диаметри 0,2-0,8 мкм тенг. ҳайвон ва замбуруғ ҳужайралари учун хос, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 54 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"хаётнинг хужайравий асослари" haqida

плазматик мембрананинг тузилиши. мавзу: хаётнинг хужайравий асослари режа: прокариот хужайра эукариот хужайра мембрананинг тузилиши цитоплазманинг тузилиши органоидларнинг тузилиши ва вазифаси прокариот ҳужайралар. прокариотлар ер юзидаги энг қадимги организмлардан бўлиб ҳужайравий ядрога эга эмас, шу сабабли ядрогача ёки прокариотлар дейилади. уларга барча бактериялар, шу билан бирга архе-бактериялар ва циано-бактериялар киради. прокариот ҳужайралар эукариот ҳужайралардан анча кичик, ўлчами 0,3 мкмдан 10 мкмгача бўлади, айрим адабиётларда ўлчами 10 мкм бўлган йирик бактериал ҳужайра ҳақида ҳам маълумотлар қайд қилинган. прокариотлар – шаклланган ядрога эга эмас, аммо днк, оқсил ва рнкдан иборат, ядрога ўхшаш бўлган тузилмага эга. халқасимон хромосомаси, эукариотлар хромосомасидан фарқли р...

Bu fayl PPTX formatida 54 sahifadan iborat (842,2 KB). "хаётнинг хужайравий асослари"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: хаётнинг хужайравий асослари PPTX 54 sahifa Bepul yuklash Telegram