лексикология, унинг урганиш обекти

DOC 74,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1405934420_57092.doc лексикология, унинг урганиш обекти лексикология, унинг урганиш обекти режа: 1. кириш. лексикологиянинг таърифи. 2. лексикологиянинг бклимлари:  семасиология;  этимология;  фразеология;  лексикография;  ономасиология;  ономастика. 3. тилнинг луғат состави. 4. мустахкамлаш учун саволлар. 5. таянч иборалар. тилшуносликнинг лексика, яъни унинг суз томонини урганувчи булими, тилнинг луғат состави хакидаги фан лексикология деб юритилади. тилнинг луғат состави ва уни ташкил этувчи сузлар бир катор умумий хусусиятларга эгалиги билан характерланади. лексикология лексикани худди шу умумий хусусиятлари нуктаи назаридан хрганади. бу хусусиятлар куйидагилар: 1. аввало, луғат составини ташкил этувчи хар кандай суз маънога эга булади. ана шу маъноси нуктаи назаридан сузлар хзига хосликларга эга. сузнинг маъноси (семантикаси) ва у билан боғлик масалалар лексикологиядаги асосий масалалардан бири хисобланади. лексикага оид бу масала билан лексикологиянинг семасиология булими шуғулланади. 2. хар кандай тилнинг тараккиётида унинг энг узгарувчан, энг тез харакатдаги кисми лексикадир. тил тараккиёти процессида луғат состави янги-янги схзлар хисобига бойиб бориш билан …
2
лар нуткида кхлланиш билан чегараланган бклади. (масалан, урғу, лексика, аффикс - тилшуносликка оид терминлар; конус, пирамида, квадрат - геометрияга оид терминлар; кулpтивация, барона - кишлок ххжалигига оид терминлар; баскетбол, гол, нокаут - спортга оид терминлар ва хоказо). лексикология луғат составини шу нуктаи назардан хам хрганади. 4. луғат составидаги сузлар нуткка, услубга бклган муносабатларига кура хам хзаро фаркланадилар. маълум сузлар нутк турларига, услубга (стилга) бетараф (нейтрал) муносабатда булса (кучок, бечора, осмон, ичмок ва б.), айрим схзлар нутк услубининг маълум турига хос бклади (оғуш - бадиий услубга хос, боёкиш - оддий нуткка хос, само - поэтик услубга хос, адиб - китобий услубга хос ва б.). лексикологияда сузларнинг ана шу хусусиятлари хам урганилади. 5. хар бир товуш киёфаси ва маъносига эга, яъни шакл ва мазмунга эга. луғат составидаги схзлар ана шу шакл ва мазмуни жихатидан турлича муносабатга эга булиши мумкин. масалан, чаккон, эпчил, чечан, абжир, чапдаст схзларининг шакли хар хил, маъноси бир хил …
3
илади. 1. сузнинг семантик структураси. 2. сузларнинг шакл ва маъно муносабати. 3. лексикадаги уз ёки узлашган катлам. 4. тарихий жихатдан узбек тили лексикаси. 5. сузларнинг эмоционал ва экспрессив буёк ва услубга муносабати. семасиология тил бирликлари (тил ишоралари)ни маъно жихатдан урганади. тил ишоралари схзнинг шакли ва маъноси жихатдан изохланади. сузнинг шакли деганда, унинг таркибидаги товушлари, схзнинг маъноси деганда, ундан англашилган маъно кузда тутилади. бу жихатдан ф.соссюрнинг куйидаги фикри хринлидир: “фикр (маъно) коғознинг олд томони булса, товуш унинг орка томонидир”. коғознинг бир томонини бутун колдириб, иккинчи томонини йиртиш мумкин бклмагани каби, тилда хам фикрни товушдан ва товушни фикрдан ажратиш мумкин эмас. семасиология тилнинг маъно англатувчи барча бирликларини урганади. сузнинг лексик маъносига турли нуктаи назардан ёндошилади. шу лексик маъно типларга ажратилиб, махсус номлар билан аталади. лингвистик адабиётларда лексик маънога нисбатан этимологик маъно, генетик маъно, архаик маъно, ботиний маъно, асос маъно, ясама маъно, хосила маъно, туғри маъно, кхчма маъно, тобе маъно, фигурал маъно, эркин …
4
ги турғун бирикмаларни урганувчи сохадир. тилнинг луғат бойлиги икки катламдан иборат булади. луғат бойлиги биринчи катлами схзлардан ташкил топади, иккинчи катлами эса семантик томондан сузга тенг келадиган турли бирикмалардан ташкил топади. бундай бирикмалар тилшуносликда фразеологик иборалар деб аталади. фразеологик иборалар тузилиши (шаклига) кхра схзлардан фарк килади. фразеологик иборалар икки ёки ундан ортик схздан иборат бклади. шунинг учун улар схз бирикмаси ва гапга ххшаб кетади. лекин улар суз бирикмаси ёки гапга киритилмай, луғавий бирликлар каторига киритилади. суз бирикмаси хам нутк пайтида хосил килинади. лекин иборалар схзларнинг котиб колган турғун бирикмалари хисобланиб, кадимдан шу холга келиб колган, уларда грамматик алока йуколган булади. иборалар компонентлари орасидаги боғланиш турғун боғланиш бклади. шунинг учун иборалар таркибидаги схзларни бошка схзлар билан алмаштириш ёки схзни олиб ташлаш, ёхуд бошка схзни кхшиб кхйиш мумкин эмас. улардан англашилган маъно бир схзнинг маъносига тенг келади. иборалар куйидаги йуллар билан вужудга келади. 1. иборалар турли ходисаларни таккослаш, киёслаш йули билан хосил …
5
зохлаш учун берилган таъриф ва тавсиф луғат маколаси дейилади. ономасиология нарса ва ходисаларга ном бериш хамда унинг сабаб-конуниятларини урганади. ономастика атокли отларни хрганадиган фан бклиб, антропонимика (одамлар исмини урганади), топонимика (географик номларни хрганади), этнонимика (миллатларнинг номларини урганади) дан ташкил топади. ономастика номлашнинг сабаб ва конуниятларини илмий жихатдан асослаб беради. тилнинг луғат состави тилда мавжуд бклган барча сузлар йиғиндисидир. тилнинг луғат состави маъносида тилнинг суз бойлиги, луғат бойлиги атамалари хам ишлатилади. тилнинг луғат состави маъносида тилшуносликда вокабуляр атамаси хам кхлланади. вокабуляр муайян тилдаги харакатда булган барча схзлар йиғиндисидир. тилнинг луғат состави хз имкониятлари ва уни билиш даражасига кхра чексиз хусусиятларга эгадир. тилнинг луғат состави тинимсиз бойиб боради. эски схзлар урнини янги схзлар эгаллайди, бошка тиллардан сузлар утиб узлашади, янги схзлар ясалади, янги маънолар хосил килинади ва хоказолар. хуллас, лексикология бирор тилда мавжуд булган схзларнинг маънолари, сузларнинг пайдо бклиши, тилдаги сузларнинг микдори каби масалаларни хрганади. адабиётлар: 1. о.азизов. “тилшуносликка кириш”. т., 1963й. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"лексикология, унинг урганиш обекти" haqida

1405934420_57092.doc лексикология, унинг урганиш обекти лексикология, унинг урганиш обекти режа: 1. кириш. лексикологиянинг таърифи. 2. лексикологиянинг бклимлари:  семасиология;  этимология;  фразеология;  лексикография;  ономасиология;  ономастика. 3. тилнинг луғат состави. 4. мустахкамлаш учун саволлар. 5. таянч иборалар. тилшуносликнинг лексика, яъни унинг суз томонини урганувчи булими, тилнинг луғат состави хакидаги фан лексикология деб юритилади. тилнинг луғат состави ва уни ташкил этувчи сузлар бир катор умумий хусусиятларга эгалиги билан характерланади. лексикология лексикани худди шу умумий хусусиятлари нуктаи назаридан хрганади. бу хусусиятлар куйидагилар: 1. аввало, луғат составини ташкил этувчи хар кандай суз маънога эга булади. ана шу маъноси нуктаи назаридан сузлар хзиг...

DOC format, 74,5 KB. "лексикология, унинг урганиш обекти"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.