чўлпон кичик насрий асарларида тагмаъно қатлами

DOC 151.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662838798.doc чўлпон кичик насрий асарларида тагмаъно қатлами чўлпон кичик насрий асарларида тагмаъно қатлами reja: 1. бадиий асар мазмун-моҳиятини англаш 2. чўлпон ижодиёти 3. чўлпоннинг тасаввуфона шеърлари 4. чўлпон ижодиётида шахс эрки, миллат эрки ("мен ва бошқалар") муаммоларининг бадиий талқини бадиий асар мазмун-моҳиятини англашнинг муҳим шарти унга систем бутунлик сифатида ёндошиш эканлигини кўриб ўтдик. бироқ бу ўринда бошқа бир муҳим жиҳатни ҳам эътибордан қочирмаслик лозим. модомики бадиий асарни гап деб тушунарканмиз, гапнинг мазмуни уни ташкил қилаётган сўзлару уларнинг грамматик муносабатлари билангина белгиланмаслигини унутмаслик даркор. юқорида айтилганидек, м.бахтин бадиий асарни нутқий жараённинг бир занжири деб билади, диалогдаги репликага тенглайди . маълумки, суҳбат жараёнида айтилаётган гап мазмуни сўзловчи шахси, унинг айни пайтдаги руҳий ҳолати, суҳбатдошлар билан ўзаро муносабати, суҳбат жараёнида айтилган бошқа гаплар, суҳбатнинг умумий мазмунию руҳий атмосфераси каби қатор жиҳатлар билан-да боғлиқ. дейлик, биргина "хўп!" деган сўз-гап ҳар бир конкрет шароитда турлича маъноларни ифодалаши, ҳатто, конкрет нутқий шароитда ҳам турлича (яъни, суҳбатдошларнинг …

жизни автора как целому. лишь в пределах такого объективного и субъективного целого и может совершаться понимание", ( деб ёзади. кўрамизки, г.гадамер конкрет асар кирадиган бутунликнинг объектив (ёзувчи ижоди) ва субъектив (унинг руҳий ҳаёти) томонларини ажратади. бизнингча, бу ўринда учинчи жиҳат — ёзувчининг ҳаёт йўлини ҳам олиш зарур кўринади. табиийки, бу ҳолда конкрет асар кирадиган контекстлар доираси янада кенгаяди, зеро, юқоридаги уч жиҳатнинг ҳар бири қисм сифатида бошқа бутунликларга кириб боради. айтайлик, ёзувчи ҳаётининг конкрет асар ёзилган босқичи унинг бутун ҳаёт йўлига нисбатан қисм бўлгани ҳолда, ёзувчининг ҳаёт йўли тўлалигича жамият ҳаётига нисбатан қисм бўлиб қолади. равшанки, бу хил муносабатни янада кенгайтириб бориш ҳам мумкин. бундан кўринадики, герменевтиканинг асосий тамойили бутунни қисм, қисмни бутун орқали тушуниш эканлигини эътиборга олсак, тушуниш бениҳоя мураккаб ва интиҳосиз жараёндир. аввалги бобда амин бўлдикки, бадиий асар имманент ҳолда ҳам мазмунга эга: ўқувчи моделга таянган ҳолда мазмунни шакллантира олади. табиийки, бу мазмунда субъективлик улуши мавжуд, зеро у …

қ тасаввуридаги ўқувчисини бир лаҳза бўлсин хаёлидан нари қилмаган: унга нималарнидир айтишни, уни нималаргадир ишонтиришни истаган, у билан қайсидир масалаларда баҳслашган. бадиий асарни ўқиш чоғида эса ижодкор билан ўқувчининг ўрни алмашади: ўқувчи реаллашгани ҳолда ижодкор унинг тасаввур оламига кўчади — ҳалиги мулоқот яна тикланади. яъни, мулоқот асосида яратилган бадиий асар фақат мулоқот чоғидагина яшайди. шу маънодла м.бахтин: "событие жизни текста, то есть его подлинная сущность, всегда развивается на рубеже двух сознаний, двух субъектов", ( деганида тўла ҳақдир. модомики бадиий асар мулоқот асосида дунёга келар экан, мулоқот амалга ошаётган ситуация унга муайян таъсирини ўтказади, албатта. маълумки, жонли сўзлашув жараёнида айтилган гап ҳар вақт ҳам сўзловчининг ўйидагини ифодалайвермайди. зеро, айрим ҳолларда сўзловчи турли сабабларга кўра ўйидагини яшириш, муносабатини силлиқлаш, юмшатиш заруратини, баъзан мажбуриятини ҳис этади. гоҳо эса сўзловчи даврада шундай гапириши мумкинки, кўпчилик учун бир маънони англатган гаплар айримларга буткул бошқа маънони етказади. сўзловчи онгли равишда шу хил йўл танлайдики, натижада ифодаламиш …

одатдаги сафарномалардан жиддий бир фарқи бор: бунда эрксевар руҳнинг кўнгил тор кўчалари бўйлаб машаққатли сафари қаламга олинади — реал йўл ва реал манзил бадиий ният ижросида муҳим бўлмагани учун ҳам адиб уларни конкретлаштирмайди. асарни шартли равишда бўлса-да сафарнома жанрига мансуб дейишга асос берувчи жиҳатлар ҳам йўқ эмас: конкретлаштирилмаган бўлса-да "йўл" образининг мавжудлиги, унинг марказида сайёҳ-муаллиф образининг туриши. хўш, нима учун адиб сафарнома жанрини танлади? мазкур саволга жавоб бериш учун контекстга — чўлпон ижодий меросига бир қургина назар солишимизга тўғри келади. айтиш мумкинки, ҳеч ким маконий ва даврий ўзгаришларни йўлга чиққан кишичалик ўткир ҳис қилмаса керак. табиийки, маконий ва даврий ўзгаришлар йўлчи руҳиятига-да муайян таъсир ўтказади, дунёқарашида муайян ўзгаришлар ясайди. доно халқимизнинг "юрган — дарё, ўтирган — бўйро" деган пурҳикмат мақоли ҳам бежиз тўқилмаган. эҳтимол шундандир, оғзаки ва ёзма адабиётда ўсиш-ўзгаришда кўрсатилаётган қаҳрамонлар кўпинча йўлга чиқадилар. чўлпон ижодиётида ҳам йўл образи кўпинча шу хил ботиний параллеллар ўтказишга хизмат қилади. адибнинг илк …

й ижодида "йўл" образи қаҳрамонлардаги маънавий-руҳий ўсиш-ўзгаришнинг ботиний муқобили(параллели) экани ҳақидаги даъвомизни далиллайди. шуниси ҳам борки, чўлпоннинг "юрт йўли", "ишқ йўли", "меним йўлларимда", "уч-тўртта юлдуз", "созим" каби қатор шеърларида ҳам йўл мотиви ҳозир. уларнинг барини умумлаштирувчи жиҳат шуки, йўлга чиққан йўлчи — лирик қаҳрамоннинг кўзлаган аниқ манзили бор: у ё ёрни истаб, ё ёруғ бир юлдузни кўзлаб йўлга чиққан; ёрга етиш умиди кесилганида ёки юлдуз хира тортганида йўлчи ўртанади ва аксинча. айтиш мумкинки, чўлпон шеъриятида "йўл" образи мақсад — миллий озодлик ва тараққий йўлидаги кураш рамзи сифатида талқин этилади. бундан англашиладики, чўлпон ўз руҳиятидаги зиддиятли кураш, ўзгариш жараёнини ифодалаш учун сафарнома жанрини танлагани бежиз эмас: у хос ўқувчисининг "йўл" образидаги юқоридагича маънолар билан яхши танишлигини, баски, бу нарса унинг асардаги ботиний маъноларни англашига асос бўлишини яхши билади. чўлпон мазкур сафарномасини "билим ўчоғи" журналида эълон қиларкан, сарлавҳа остида "1921 йил 27 май" санасини қайд этадики, бундан айни шу куни йўлга чиққани …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "чўлпон кичик насрий асарларида тагмаъно қатлами"

1662838798.doc чўлпон кичик насрий асарларида тагмаъно қатлами чўлпон кичик насрий асарларида тагмаъно қатлами reja: 1. бадиий асар мазмун-моҳиятини англаш 2. чўлпон ижодиёти 3. чўлпоннинг тасаввуфона шеърлари 4. чўлпон ижодиётида шахс эрки, миллат эрки ("мен ва бошқалар") муаммоларининг бадиий талқини бадиий асар мазмун-моҳиятини англашнинг муҳим шарти унга систем бутунлик сифатида ёндошиш эканлигини кўриб ўтдик. бироқ бу ўринда бошқа бир муҳим жиҳатни ҳам эътибордан қочирмаслик лозим. модомики бадиий асарни гап деб тушунарканмиз, гапнинг мазмуни уни ташкил қилаётган сўзлару уларнинг грамматик муносабатлари билангина белгиланмаслигини унутмаслик даркор. юқорида айтилганидек, м.бахтин бадиий асарни нутқий жараённинг бир занжири деб билади, диалогдаги репликага тенглайди . маълумки, суҳбат ...

DOC format, 151.5 KB. To download "чўлпон кичик насрий асарларида тагмаъно қатлами", click the Telegram button on the left.

Tags: чўлпон кичик насрий асарларида … DOC Free download Telegram