бадиий адабиётда типиклаштириш

DOC 83,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1405916561_56942.doc бадиий адабиётда типиклаштириш бадиий адабиётда типиклаштириш режа : 1. хаёт типиклик манбаи. 2. истеъдод, илхом, мехнатсеварлик 3. типиклаштириш конуниятлари ва усуллари. 4. типик шароит ва типик характер 5. бадиий деталь. 1. хаёт-типиклик манбаи санъат асарида хаёт бадиий акс эттирилади. аммо прогрессив ёзувчи хаётда дуч келган хар бир нарса-ходисани, одамни адабиётга шунчаки олиб киравермайди. хаётдаги, конуний, мукаррар, мухим, табиий нарса- ходисалар- ижтимоий ахамиятга молик булган ходисалар адабий асардан урин олишга хакли. тасодифий, уткинча нарсалар эса абадий асарга кириб колмаслиги лозим. адабиётшуносликда санъат асарида тасвирланиши лозим булган хаётдаги мухим нарслар «типик нарсалар» ва тасвирланмаслиги лозим булган нарсалар эса « нотипик нарсалар» деб юритилади. хаёт бенихоя мураккаб: унда конуний нарсалар билан уткинчи нарсалар аралаш-куралаш холда булади. ижодкор яратилажак асари учун зарур булган нарса-ходисаларни саралаб ола билиши зарур. бунинг учун эса ёзувчи хаётни истеъдод кузи билан кура олиши лозим. ёзувчи хаётда нималарнидир типик деб билиши, у асарларида кандай хусусиятларни типик хусусият сифатида тасвирлаши, …
2
ила, дехконбой, хафиза, саида, ахмаджон, лукмонча, ориф каби образлар замондошларимизнинг етакчи хусусиятларини узларида мужассамлаштирганки, бу хусусиятлар хаётда кенг таркалган. лекин, шу билан бирга, адабиётда хали хаётда унчалик кенг таркалмаган хислатлар хам типик булиши мумкин. масалан, н.г. чернышевский «нима килмок керак?» романининг кахрамони рахметовга ухшаш кишилардан факат саккаизтасини хаётда учратган, холос. й.с. тургенев «оталар ва болалар» романининг бош кахрамони базаровга ухшаш биргина кишини - вилоят врачини учратган экан. шунга корамай, рахметов хам, базаров хам типик образлар булиб чиккан. чулки, бу хил образлар оркали муаллифлар уз даври ижтимоий гурукларининг киёфаларини ёркин кусатиб бера органлар. демак,хаётда кенг таркалган ва , хатто, эндигина пайдо булган ходисалар хам давр такозасига кура типик була олиши мумкин. хаётдаги у ёхуд бу нарсанинг типик ёки нотипиклиган конкрет тарихий шароит белгилайди. шу сабабли жамият тараккиёти тарихининг бир даврида типик булган хам мумкин... хаётдаги дол зарб масалалар, турмушнинг мухим муаммолари доимо типикдир. хаёт узлуксиз харакатда, типимсиз узгаришда, усишда. бинобарин, ижодкор …
3
оркали акс эттирилар экан. типиклаштириш конунияти, асосан, уч жараёндан иборат : хаёт,биринчидан, умумлаштирилади, иккинчидан синтезлаштирилади ва индивидуаллаштириладию умумлаштириш нима ? м. горькийнинг айтишича, барча катта асарлар хамма вакт умумлашма натижасидир. чунончи, жахон адабиётининг « дон кихот», « фауст»,»гамлет» каби шох асарлари бадиий умумлашманинг ёркин намуналаридир. горький умумлашма деганда адабиётда мазмунни «коюклаштириш» усулини , мазмунни чукурлаштириш ва кийматини ошириш усулини, асрлар давомида жаранглай олувчи кудратга эга килиш усулини назарат тутади. мана шу маънода типикликни бадиий хакикат билан боглайди: бадиий хакикат типиклаштириш махсулидир. бадиий хакикат хаёт хакикати асосида яратилса-да, унинг айнан узи эмас - хаёт хакикатининг кайта куюлтирилган, гузаллаштирилган шакли. демак, бу уринда типиклаштиришнинг яна бир мухим хусусияти аникланади : бу хусусият шундан иборатки, типиклик хакикати- бадиий хакикат реал- хаёт ходисасидан юкорирок туради. адабий типнинг вокеликдан фарки , унинг узига хослиги типнинг конуниятини ташкил этади. бундан м. горький «санъатнинг асосий вазифаси вокелик устидан .кори куратилишдиро деган хулосага келади. бу уринда, санъатнинг вокелик …
4
мча тарзида куидагиларни таъкидламокчимиз, холос : типиклаштириш- хаётдаги мухим ходисаларни умумлаштириш ва синтезлаштиришдангина иборат эмас, айни чокда, бу ходисаларни тула индивидуаллаштиришни, конкретлаштиришни хам такозо килади. индивидуаллаштириш- типиклаштиришнинг мухим шарти. бундан англашиларлики, индивидуалликсиз бадиий образни тасаввур хам килиб булмайди. зеро, жахон адабиётидаги гамлет, отелло, фауст, до-кихот, обломов, хлестаков, чичиков,гофир, йулчи, каландаров каби образлар узлари мансуб булган ижтимоий куч- социал гурухларнинг мохиятини чукур ифодалаганликлари учунгина эмас, балки индивидуал хислатлари билан хам ёркин адабий типлардир. шундай килиб, типиклаштириш - маълум ижтимоий -сиёсий кучнинг энг мухим белгиларини умумлаштириб, синтезлаштириб ва индивидуаллаштириб тасвирлаш санъати. такорорланмас ва индивидуал хислатлардан махрум булган образ - оддий схема ва, аксинча, умумлашмасиз образ- оддий фотографик суратдир. хар иккала холда хам «образ» санъат доирасидан чикиб кетади. шундай килиб , типиклаштириш - маълум ижтимоийсиёсий кучнинг энг мухим белгиларини умумлаштириб, синтезлаштириб ва индивидуаллаштириб тасвирлаш санъати. такрорланмас ва индивидуал хислатлардан махрум булган образ- оддий схема ва, аксинча, умумлашмасиз образ - оддий фотографик суратдир. хар …
5
лар. санъат асарида шароит туласинча типиклаштирилади: тасвир жараёнида купинча шароит кескинлаштирилиб, кучайтирилиб берилади. мухим булмаган вокеа ходисалар чикариб ташланади, характерлилари ажратиб олинади. ёзувчи хаётдаги куплаб вокеа-ходисалардан кахрамонгларининг пинхоний хис-туйгуларини ёркин очишга имкон берадиган вазиятларни танлаб олади. бирок, шароит сунъий, уйдирма булмаслиги керак. у муаллиф ниятигагина эмас, реал хаётнинг объектив конуниятига хам тула мос булгандагина бадиий жихатдан узини оклайди. реалистик асарда типик шароит ва типик характер уртасида диалектик муносабат булиши табиий: характер шароитга ва, айни чокда, шароит характерга узлуксиз таъсир этиб туради, хатто улар купинча бир-бирининг ичига киришибю сингишиб кетади. шунга кура, реалистик адабиётда типик шароит хам, типик характер хам хакконий булиш лозим. бу- реализмнинг асосий шартларидан бири. ёзувчи характер оркали хаётни тасвирларкан, у доимо хаёт диалектикасини, табиат ва жамиятдаги хамма нарсларнинг узлуксиз харакатдалигини, уларнинг бир-бирларига богликлиги ва алокадорлигини, бири-иккинчисига, иккинчиси биринчисига таъсир этиб туришини хисобга олади , албатта. бошкача килиб айтганда, реалистик адабий асарда хаётнинг мана шу объектив конунияти уз …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"бадиий адабиётда типиклаштириш" haqida

1405916561_56942.doc бадиий адабиётда типиклаштириш бадиий адабиётда типиклаштириш режа : 1. хаёт типиклик манбаи. 2. истеъдод, илхом, мехнатсеварлик 3. типиклаштириш конуниятлари ва усуллари. 4. типик шароит ва типик характер 5. бадиий деталь. 1. хаёт-типиклик манбаи санъат асарида хаёт бадиий акс эттирилади. аммо прогрессив ёзувчи хаётда дуч келган хар бир нарса-ходисани, одамни адабиётга шунчаки олиб киравермайди. хаётдаги, конуний, мукаррар, мухим, табиий нарса- ходисалар- ижтимоий ахамиятга молик булган ходисалар адабий асардан урин олишга хакли. тасодифий, уткинча нарсалар эса абадий асарга кириб колмаслиги лозим. адабиётшуносликда санъат асарида тасвирланиши лозим булган хаётдаги мухим нарслар «типик нарсалар» ва тасвирланмаслиги лозим булган нарсалар эса « нотипик нарсалар» деб юри...

DOC format, 83,5 KB. "бадиий адабиётда типиклаштириш"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.