unli va undosh fonemalar

DOC 45.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405770194_56719.doc mavzu: unli va undosh fonemalar unli va undosh fonemalar reja: 1. fonologik sath haqida ma’lumot. 2. ingliz va rus tillari fonetik sistemalari qiyosiy tavsifi. 3. unli va undosh fonemalar tasnifi: a) unli tovushlar artikulyatsiyasi; b) undosh tovushlar artikulyatsiyasi. fonologik sathda tipologik tadqiqot olib borilganda qiyoslanayotgan tillarning nafaqat fonemalar tarkibidagi o‘xshash va farqli tomonlari, balki bu tillar fonologik sistemasining tuzilish prinsiplaridagi farqli va o‘xshash tomonlari ham inobatga olinsa maqsadga muvofiq bo‘ladi. bu borada a.a.reformatskiy (1970, s.510) shunday yozadi: “biz ona tili va o‘rganilayotgan tillarning alohida ajratilgan tovushlarini emas, balki sistemadagi butun bir fonetik kategoriyalarni qiyoslaganimizda, har bir fonetik sistemaning o‘ziga xos xususuyatga ega ekanligiga ishonch hosil qilamiz. bu hodisa har bir tilning asosiy xususiyatlaridan biri – idiomatik xususiyatga, ya’ni har bir tilning takrorlanmas individual sistema ekanligidan dalolat beradi. idiomatiklik grammatikaga ham, leksikaga ham xos bo‘lish bilan bir qatorda fonetikaga ham xosdir. bu xususiyat esa har bir tilning o‘ziga xos milliyligini …

utq organlarining holatiga bog‘liqdir. buning natijasi o‘laroq, unli fonemalar sistemasida bir qator qarama-qarshiliklar kelib chiqadi. jadval 1. tilning gorizontal holatiga ko‘ra unlilar klassifikatsiyasi unlilar ingliz tili rus tili old qator unlilar i: i e æ и э orqa qator unlilar u: о: о a: ( ʊ о у o‘rta (aralash) qator unlilar ə з: а ы ingliz tilida tilning gorizontal holatiga ko‘ra unlilar old, orqa va o‘rta qator unlilariga ajratiladi (o.i.dikushina, 1952); tilning vertikal holatiga ko‘ra pastki (ochiq), yuqori (yopiq) va o‘rta ko‘tarilish unlilariga ajratiladi. bundan tashqari, ingliz tilida unlilar miqdoriy belgilar, ya’ni cho‘ziqlik va qisqalik hamda turg‘unligi (o‘zgarmasligi) bilan ham farqlanadi: turg‘un artikulyatsiyaga ega bo‘lgan unlilar – monoftonglar diftonglarga qarama-qarshi qo‘yiladi. ingliz tilida lablashgan va lablashmagan unli fonemalar unchalik rivojlanmagan. yuqorida ko‘rib chiqilgan birinchi ikki xususiyat rus tilida ham kuzatiladi. unda old qator unlilar orqa qator unlilar bilan qarama-qarshi qo‘yilgan. aralash unlilar qatoriga keladigan bo‘lsak, rus tilida hosil bo‘lish …

[fu:l] – ahmoq va full [ful]- to‘la; cart [ka:t]- arava va cut [k(t] – kesmoq. eslatib o‘tish joizki, rus tilida unli fonemaning cho‘ziqligi emfatik vosita sifatida qo‘llaniladi. taqqoslanayotgan tillarning yana bir farqli tomonlaridan biri rus tilida artikulyatsiyaning turg‘unligiga ko‘ra unli fonemalarni qarama-qarashi qo‘yish holati uchramaydi; boshqacha aytganda, rus tilida ingliz tilidan farqli o‘laroq, diftonglar yo‘q. shunday qilib, ingliz tiliga xos bo‘lgan unli fonemalarning to‘rt oppozitsion tipidan rus tilida atigi ikki tipigina mavjuddir. lekin lablashish hodisasi ko‘proq rus tili unli fonemalariga xos. shuning uchun ular lablanganlik va lablanmaganlik oppozitsion xususiyatiga ega. undosh fonemalar. rus tili undoshlar sistemasi ingliz tili undoshlar sistemasiga qaraganda anchagina murakkabdir. chunki unda oppozitsiyaning soni ko‘proq kuzatiladi.ungliz tilida undosh fonemalar soni 24 tani tashkil qilib, ular jaranglilik-jarangsizlik, hosil bo‘lish usuli, hosil bo‘lish o‘rni, artikulyatsion organi, shovqin va ovozning ishtiroki kabi belgilar asosida farqlanadi. bundan tashqari, qattiqlik va yumshoqlik xususiyatiga ko‘ra taqqoslash rus tili undoshlariga xosdir. bunda palatilizatsiya semantik …

undoshlar o‘zlarining jaranglilik xususiyatini yuqotmaganligi bilan rus tili jarangli undoshlaridan farq qiladi. qiyoslang: ingliz tilida bed [bed], big [big]; rus tilida столб [столп], зуб [зуп]. so‘z oxirida kelgan jarangli undoshning noto‘g‘ri talaffuz qilinishi ma’no buzilishiga olib kelishi mumkin. masalan: feet [fi:t]- oyoqlar va feed [fi:d]- ovqatlantirish; neat [ni:t] – ozoda va need [ni:d] – muhtoj bo‘lmoq; dog [dog] – kuchuk va dock [dok] – dok. ingliz tili jarangsiz undoshlari so‘z oxirida ham o‘z xususiyatlarini yuqotmaydi. ingliz tilidagi m, n, ŋ burun sonor tovushlari rus tilidagi м va н tovushlariga qaraganda anchagina jarangliroqdir. ayniqsa so‘z oxirida qisqa unlidan keyin kelgan paytda, ular cho‘ziqroq talaffuz qilinadi, masalan: [roŋ:], [soŋ:], [dλn:], [dim:]. qisqa unlidan keyin kelgan ikkinchi jarangli undosh jarangliligicha qoladi: [soŋ:z], [(iŋ:z], [sλm:z], lekin зонд [зонт], ринг [ринк]. ingliz tili undoshlarining yana bir farqli tomonlaridan biri rus tilida т, д, н, л undoshlari til orqa–tish holatida talaffuz etilsa, ingliz tilida m, d, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "unli va undosh fonemalar"

1405770194_56719.doc mavzu: unli va undosh fonemalar unli va undosh fonemalar reja: 1. fonologik sath haqida ma’lumot. 2. ingliz va rus tillari fonetik sistemalari qiyosiy tavsifi. 3. unli va undosh fonemalar tasnifi: a) unli tovushlar artikulyatsiyasi; b) undosh tovushlar artikulyatsiyasi. fonologik sathda tipologik tadqiqot olib borilganda qiyoslanayotgan tillarning nafaqat fonemalar tarkibidagi o‘xshash va farqli tomonlari, balki bu tillar fonologik sistemasining tuzilish prinsiplaridagi farqli va o‘xshash tomonlari ham inobatga olinsa maqsadga muvofiq bo‘ladi. bu borada a.a.reformatskiy (1970, s.510) shunday yozadi: “biz ona tili va o‘rganilayotgan tillarning alohida ajratilgan tovushlarini emas, balki sistemadagi butun bir fonetik kategoriyalarni qiyoslaganimizda, har bir fonetik sist...

DOC format, 45.5 KB. To download "unli va undosh fonemalar", click the Telegram button on the left.

Tags: unli va undosh fonemalar DOC Free download Telegram