tuproq va topografik omillar. 11 - sinf

PPTX 2.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

tuproq va topograf.pptx /docprops/thumbnail.jpeg powerpoint presentation 11-§. tuproq va topografik omillar 11 sinf "biologiya" darsligi asosida. 2018 tuproq – edafik omillar (yunoncha «edaphos» – yer, tuproq) tirik organizmlar hayoti va tarqalishiga ta’sir ko‘rsatuvchi tuproqning xossalaridir. edafik omillarga asosan tuproqning organik moddalar bilan belgilanadigan xossalari: kimyoviy tarkibi, strukturasi, suv rejimi, havo va harorat me’yori misol bo‘ladi. tuproq yer qobig‘ining o‘simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar, tog‘ jinslari o‘zaro ta’siri natijasida paydo bo‘ladigan va o‘zgaradigan yuza qismi hisoblanadi. tuproqning tarkibi, strukturasi, paydo bo‘lishi, o‘zgarishi va rivojlanishi qonuniyatlari, tabiatdagi ahamiyati, melioratsiyasi – tuproqning xususiyatlarini yaxshilash, unumdorligini oshirish usullari, tuproqdan ratsional foydalanish, tuproq ifloslanishining oldini olish choralari kabi muammolarni tuproqshunoslik fani o‘rganadi. tuproqshunoslik faniga rus olimi v.v. dokuchayev asos solgan. v.v. dokuchayev tuproq hosil qiluvchi beshta asosiy omillarni ko‘rsatib bergan: geologik omillar (tog‘ jinslari); iqlim omillari, topografik omillar (relyef); tirik organizmlar; vaqt (geologik yoshi). hozirgi davrda yana bir omil – insonning xo‘jalik faoliyati ham kiritiladi. geologik omillarga …

l mikroorganizmlar (bakteriyalar, bir hujayrali suvo‘tlar), zamburug‘lar, umurtqasiz hayvonlar (chuvalchanglar, molluskalar, hasharotlar va ularning lichinkalari), umurtqali hayvonlar (yumronqoziq, yerqazar, krot) yashaydi. insonning xo‘jalik faoliyati tuproq hosil bo‘lishiga ta’sir ko‘rsatuvchi omildir. hozirgi davrda yer yuzida inson ta’siri bo‘lmagan joy kam qoldi. yerga ishlov berish, o‘g‘itlash, sug‘orish, o‘tlarni o‘rish, mollarni boqish, o‘rmonlarni kesish va boshqa inson faoliyati bilan bog‘liq tadbirlar tuproqning hosil bo‘lish jarayonini o‘zgartirib, tuproqning sifatiga ta’sir etadi. inson tuproq hosil bo‘lish jarayonini ongli ravishda boshqarib, uning unumdorligini oshiradi. hozirgi ilmiy-texnik taraqqiyot davrida tuproqdan foydalanishga bo‘lgan munosabat ham o‘zgarmoqda. shuning uchun tirik organizmlarning yashash muhitini tashkil etuvchi omillardan biri bo’lgan tuproqdan noto’g’ri foydalanish tuproq eroziyasiga, uning sho’rlanishi va botqoqlanishiga olib keladi. tuproqning ifloslanishini kamaytirish maqsadida undan foydalanish qoidalari joriy qilingan. ma’lum hududda o‘sadigan o‘simliklarning xilma-xilligi tuproqning strukturasi, kimyoviy tarkibi, ph kabi bir qancha ko‘rsatkichlariga bog‘liq. relyef, yerosti suvlarining joylashuvi kabi omillar ham tuproqning xususiyat larini belgilaydi, bu esa o‘z navbatida unda …

im sharoiti hamda tuproqning xossalarini ham belgilaydi. topografik omillarga quyidagilar misol bo‘ladi: balandlik (dengiz sathiga nisbatan); qiyalikning tikligi; qiyalikning ekspozitsiyasi (dunyo tomonlariga nisbatan joylashuvi). asosiy topografik omillardan biri dengiz sathiga nisbatan balandlikdir. balandlik ortgan sari havo harorati, atmosfera bosimi pasayadi, yog‘ingarchilik miqdori, shamolning tezligi va radiatsiya kuchi ortadi. tog‘lik joyda yuqoriga ko‘tarilgan sari o‘simliklar vertikal zonallik bo‘yicha tarqalgan. tog‘lar yangi turlarning paydo bo‘lish jarayonida geografik alohidalanishga sabab bo‘ladigan evolutsiya omili bo‘lsa, tirik organizmlarning migratsiyasida to‘siq bo‘lib xizmat qiladi. topografik omillardan yana biri qiyalikning tikligidir. tog‘ va tepaliklar da qiyalik qancha tik bo‘lsa, unda o‘simliklar shuncha kam o‘sadi, chunki suv ta’sirida tuproq yuvilib ketadi va uning unumdor qatlami kamayadi. tik qiyaliklarda asosan kserofit o‘simliklar uchraydi. image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.png image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image1.jpeg

tuproq va topografik omillar. 11 - sinf - Page 4

tuproq va topografik omillar. 11 - sinf - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq va topografik omillar. 11 - sinf"

tuproq va topograf.pptx /docprops/thumbnail.jpeg powerpoint presentation 11-§. tuproq va topografik omillar 11 sinf "biologiya" darsligi asosida. 2018 tuproq – edafik omillar (yunoncha «edaphos» – yer, tuproq) tirik organizmlar hayoti va tarqalishiga ta’sir ko‘rsatuvchi tuproqning xossalaridir. edafik omillarga asosan tuproqning organik moddalar bilan belgilanadigan xossalari: kimyoviy tarkibi, strukturasi, suv rejimi, havo va harorat me’yori misol bo‘ladi. tuproq yer qobig‘ining o‘simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar, tog‘ jinslari o‘zaro ta’siri natijasida paydo bo‘ladigan va o‘zgaradigan yuza qismi hisoblanadi. tuproqning tarkibi, strukturasi, paydo bo‘lishi, o‘zgarishi va rivojlanishi qonuniyatlari, tabiatdagi ahamiyati, melioratsiyasi – tuproqning xususiyatlarini yaxshilash, unumdor...

PPTX format, 2.4 MB. To download "tuproq va topografik omillar. 11 - sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq va topografik omillar. 1… PPTX Free download Telegram