so‘z yasash tipologiyasi prefiksаtsiya. suffiksatsiya. kompozitsiya

DOC 42.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405762152_56582.doc mavzu: so‘z yasash tipologiyasi: prefiksаtsiya so‘z yasash tipologiyasi prefiksаtsiya. suffiksatsiya. kompozitsiya reja: 1. prefiksatsiya mohiyati. 2. prefikslarning semantik xususiyatlari. 3. prefikslar yordamida ot va fe’llarning yasalishi. 4. suffiksatsiya-prefiksatsiya so‘z yasash usuli. 5. qo‘shma so‘zlar tuzilishini qiyoshlash. 6. qo‘shma so‘zlar sistemasi umumiy tavsifi. prefiksatsiya prefiksatsiyada suffiksatsiyadek o‘zakka qo‘shish orqali emas, balki so‘z yasashda prefiks butun bir so‘zga qo‘shish orqali yangi so‘z yasaladi. prefikslar yordamida bir xil so‘z turkumiga taalluqli bo‘lgan yangi so‘zlar yasaladi: otlardan otlar (ученик-соученик), fe’llardan fe’llar (готовить - приготовить) yasaladi va hokazo. agar suffiksatsiya ot so‘z turkumiga tegishli bo‘lgan so‘zlarni yasashga xos bo‘lsa, prefiksatsiya ingliz tilida ham, rus tilida ham fe’llarni yasashda mahsuldor vosita hisoblanadi. pefiks yordamida yasalgan otlar va sifatlar soni juda kam. semantik belgisiga ko‘ra prefikslarni bir necha guruhga bo‘lish mumkin. inkor va qarama-qarshilik ma’nolarini o‘zida mujassamlashtirgan prefikslar son jihatdan ko‘pchilikni tashkil etadi. ulardan keyin son jihatdan zamon va makon munosabatlarini hamda ish-harakatning takrorlanishini ifodalovchi prefikslar …

сле- (postwar - послевоенный), counter-, противо- (counterbalance - противовес). fe’l prefikslari sistemasi har bir tilda o‘ziga xos xususiyatlarga ega. ingliz tilida fe’l yasovchi mahsuldor prefikslarga quyidagilarni kiritish mumkin: de- (deform, detune), dis- (dislike, disapprove), un- (unfasten, unfold), mis – (mistrust, misjudge), re- (rewrite, re-elect), up- (uplift, uprise), under – (underline, underrate), over- (overcloud, overdo) va hokazo. prefikslar yordamida fe’l yasash nafaqat ingliz tilida mahsuldor bo‘lmay, u rus tilida ham mahsuldor hisoblanadi. ammo rus tilining farqli tomoni shundan iboratki, pefikslar yordamida biror old qo‘shimcha ishlatilmagan fe’ldan leksik ma’nosida qo‘shimcha ma’no ottenkasi paydo bo‘ladigan yangi fe’l (ko‘pincha bir qator fe’llar) yasash mumkin. masalan: рус. бежать – вбежать, взбежать, выбежать, добежать, забежать, отбежать, перебежать, побежать, прибежать пробежать, сбежать, убежать. umuman olganda, rus tilida prefiksatsiya so‘z yasash vositasi singari suffiksatsiyadek ingliz tilidan shaklining turli-tumanligi va ko‘pligi bilan farq qiladi. suffiksatsiya-prefiksatsiya. so‘z yasashning bu turi o‘zak-negizga bir vaqtning o‘zida ham prefiks, ham suffiks qo‘shish orqali …

’ni rus tilida ikki barobar ko‘p uchraydi. kompozitsiya so‘z qo‘shish – hind-ovrupa tillari uchun umumiy bo‘lgan morfologik so‘z yasash tupi bo‘lib, unda yangi qo‘shma yoki qisqartma so‘z ikki yoki undan ortiq o‘zak yoki so‘zning qo‘shilishidan yasaladi. shuni inobatga olish kerakki, qo‘shma so‘zlar ikkita to‘liq negizning qo‘shilishidan yasaladi: водопровод, книготорговля; qisqartma so‘zlar esa to‘liq negizga qisqartirilgan negizning qo‘shilishidan yasaladi: пединститут. so‘z qo‘shish orqali so‘z uasash hozirgi zamon ingliz va rus tillarida ot va sifat yasashda anchagina mahsuldordir. hozirgi zamon yozuvchilari badiiy asarlarida qo‘shma, prefiksli va suffiksli otlarning ishlatilish chastotasi hisoblanganda, ko‘rib chiqilgan otlarning ingliz tilida qo‘shma so‘zlar 20% ni, rus tilida esa 10% ni tashkil qilishini ko‘rsatdi. shunday qilib, ingliz tilida yasama so‘zlarning ishlatilish chastotasi rus tiliga nisbatan ikki barobar ko‘p. yasama so‘zlarning strukturalarini qiyoslash taqqoslanayotgan tillarning ba’zi izomorf va allomorf xususiyatlarini yoritishga imkoniyat yaratadi. yasama so‘z yasashda negizlarni qo‘shish usuli asosiy farqlovchi belgilardan biri hisoblanadi. rus tilida yasama so‘zlar asosan …

giz: ingl. green-wood, sweet-heart, quicksand; rus. мелководье, молодожён. 3) fe’l negiz+ot negiz yoki aksincha: ingl. break-stone, cut-glass, floor-polisher, brick-layer; rus. вертихвост, сорвиголова, полотёр, пылесос. 4) olmosh negiz+ot negiz: ingl. self-assurance, he-dog; rus. самокритика, себестоимость; 5) son negiz+ot negiz: ingl. hundred weight, threelane; rus. триугольник; 6) ravish negiz+fe’l negiz: ingl. out-break, off-set, upkeep; rus. скороход, тяжеловоз. yuqorida sanab o‘tilgan struktur tiplaridan tashqari ingliz tiliga birinchi unsuri sifatdosh yoki gerundiy bo‘lgan yasama so‘zlar xosdir: reading-hall, dining-room, dancing-girl, walking-stick. shunday qilib, ingliz va rus tillarida yasama so‘zlarning o‘ziga xos xususiyatlaridan biri ularda birinchi unsur har qanday so‘z turkumi bilan, ikkinchi unsur esa ko‘p holatlarda ot bilan ifodalananishi mumkin ekanligini ko‘rishimiz. ingliz va rus tillarida yasama sifatlar strukturalari quyidagicha namoyon bo‘lishi mumkin: 1) sifat negizi+ sifat negizi: ingl. white-hot, blue-black, red-ripe; rus. бледно-зелёный, белоснежный; 2) sifat negizi+ot negizi sifat yasovchi suffiks bilan: ingl. cold-blooded, light-hearted, sweet-tempered; rus. синеглазый, тяжеловесный, круглолицый; 3) olmosh negizi+ot negizi: …

lib, ingliz va rus tillari yasama sifatlari struktur tiplarining o‘xshash ekanligini xulosa qilish mumkin. taqqoslanayotgan tillarda qolgan so‘z turkumlari uchun so‘z yasash unchalik xos bo‘lmagani uchun ularda so‘z yasash usullari ko‘rib chiqilmadi. ingliz va rus tillarida mahsuldor so‘z yasovchi vositalarning qiyosiy tahlili taqqoslanayotgan tillar anchagina tipologik o‘xshsash xususiaytlarga ega ekanliklarini ko‘rsatdi. shu bilan birgalikda, ushbu tillarning o‘ziga xos xususiyatlari, so‘z yasovchi vositalari mahsuldorligidagi ba’zi farqlar, yasalgan so‘zlarning tuzilishi jihatidan farqlari, so‘z yasovchi vositalarning son jihatdan farqlari haqida gapirib o‘tish o‘rinlidir. ammo ingliz tilini rus tiliga qarama-qarshi qilib qo‘yadigan farqli belgilarning ko‘pligiga qaramasdan tipologik o‘xshash xususiyatlarning mavjudligi ushbu tillarning so‘z yasash sohasida qandaydir yaqinlik borligidan dalolat beradi. adabiyotlar 1. виноградов в.в. русский язык. грамматическое учение о слове.-м., 1972. 2. зятковская р.г. суффиксальная система современного английского языка.-м., 1971. 3. ильиш б.а. современный английский язык. –м., 1948. 4. каращук п.м. аффиксальное словообразование в английском языке. – м., 1965. 5. кубрякова е.с. о путях …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "so‘z yasash tipologiyasi prefiksаtsiya. suffiksatsiya. kompozitsiya"

1405762152_56582.doc mavzu: so‘z yasash tipologiyasi: prefiksаtsiya so‘z yasash tipologiyasi prefiksаtsiya. suffiksatsiya. kompozitsiya reja: 1. prefiksatsiya mohiyati. 2. prefikslarning semantik xususiyatlari. 3. prefikslar yordamida ot va fe’llarning yasalishi. 4. suffiksatsiya-prefiksatsiya so‘z yasash usuli. 5. qo‘shma so‘zlar tuzilishini qiyoshlash. 6. qo‘shma so‘zlar sistemasi umumiy tavsifi. prefiksatsiya prefiksatsiyada suffiksatsiyadek o‘zakka qo‘shish orqali emas, balki so‘z yasashda prefiks butun bir so‘zga qo‘shish orqali yangi so‘z yasaladi. prefikslar yordamida bir xil so‘z turkumiga taalluqli bo‘lgan yangi so‘zlar yasaladi: otlardan otlar (ученик-соученик), fe’llardan fe’llar (готовить - приготовить) yasaladi va hokazo. agar suffiksatsiya ot so‘z turkumiga tegishli bo‘lgan s...

DOC format, 42.5 KB. To download "so‘z yasash tipologiyasi prefiksаtsiya. suffiksatsiya. kompozitsiya", click the Telegram button on the left.

Tags: so‘z yasash tipologiyasi prefik… DOC Free download Telegram