sintaktik tipologiya - sintaktik aloqalar turlari

DOC 55,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1405759638_56548.doc mavzu: sintaktik tipologiya: sintaktik aloqalar turlari sintaktik tipologiya - sintaktik aloqalar turlari reja 1. teng aloqa. 2. tobe aloqa. 3. sintaktik aloqalar turlarining ishlatilish chastotasi. so‘zlar o‘rtasida sintaktik aloqaning asosiy ikki turi – teng aloqa va tobe aloqa mavjud (в.д.аракин, 1979, с.140-141; ш.бадди, 1955, с.322-323; л.с.бархударов, 1975, с.104-105; th.becker, 1993, p.24-25; w.croft, 1991, p.31-32). teng aloqada so‘zlar o‘rtasida tobelik bo‘lmaydi, tobe aloqada esa so‘zlar ortasida tobe-hokimlik, biri ikkinchisiga buysunadigan unsurlar munosabati ifodalanadi. маsаlаn: ingl. cap and coat, pushed and planted, the woman and the children, old and worn, looked and smiled; rus. крепок и строен, груб и неприятен, спокойный и бестрастный, богатая и весёлая, благополучие и процветание (л.м.савосина, 2000, с.67). bu birikmadalarda teng huquqli, biri ikkinchisiga buysunmaydigan unsurlar munosabati ifodalangandir. ushbu tipdagi so‘z birikmalarda bir so‘zdan ikkinchi so‘zga savol qo‘yish, unda bosh, hokim so‘zni aniqlash mumkin emas. tobelik faqat semantik sathda namoyon bo‘ladi. (so‘zlar o‘rtasidagi moslashmaslik holatlarini quyidagi birikmalarda …

the donkeys and tumbling bells, the priests, patios, beggars, children, crowing cocks, sombreros, cactus hedges, old white villages, goats, olive trees, greening plains, singing birds in tiny cages, water-sellers, sunsets, melons, mules, great churches, pictures and swimming grey-brown mountains of the facinating land (galsworthy) // мелкают мимо будки, бабы, мальчишки, лавки, фонари, дворцы, сады, монастыри, бухарцы, сани, огороды, купцы, лачужки, мужики, бульvaры, башни, казаки, аптеки, магазины, люди, балконы, львы на воротах и стаи галок на крестах (а.пушкин). teng aloqada so‘zlar bir-birlari bilan biriktiruvchi, ajratuvchi va zidlov bog‘lovchilar yordamida bog‘lanadi: ингл. and, not only…but also, neither…nor, as well as; rus. или то…то, не то…не то, либо…либо, ли…ли, то ли…то ли; ингл. but, yet, still; rus. но, а, не…педагогика фани (современный русский язык…1964, с.286-287; б.с.хаймович, б.и.роговская, 1967, с.170-171; m.aronoff, 1976, c.27-28; m.fludernik, 1993, c. 85-86). ingliz va rus tillarida tobe aloqa moslashuv, boshqaruv va bitishuv kabi turlari orqali namoyon bo‘ladi (а.и.смирницкий, 1957, …

va sonda): i go, he (she, it) goes, we (you, they) go; g) bosh va ergash gaplardagi fe’l shakllari o‘rtasida: gabriel asked who was playing up there (maugham). he asked if she heard him (gawrence). rus tilida bosh va ergash so‘z rod, son va kelishikda moslashadilar: горымика я, горымика неисходная (и.тургенев). пожалей ты меня, сироту несчастную (а.чехов). услыша суд такой, мой бедный соловей вспорхнул и полетел за тридевять земель (и.крылов) (qarang: ю.н.караулов, 1999, с.104-105). ingliz tilida moslashuv rus tilidagidek so‘z formalarining moslashuviga emas, balki semantik jihatdan yuzaga keladi. natijada so‘zlar o‘rtasidagi aloqa ko‘proq bitishuv xarakteriga ega bo‘ladi: wonderful story большой стол nice story большая земля interesting story большое озеро chap ustundagi sifatlar o‘zgarmayapti, chunki ular otga semantik sathda tobelashyapti (к.а.качалова, 1964, с.402-403; w.croft, c.29-30). taqqoslanayotgan tillar uchun umumiy belgilardan biri so‘zlarda sintaktik aloqalar semantik bog‘lanishga asoslanganligi hisoblanadi (ю.с.степанов, 2002, с.10-11). biz ingliz tilida great man, big house; rus tilida дубовaя …

ингл. to take care of, to be interest in) bo‘lishi mimkin. rus tilida kelishik qo‘shimchalari o‘zidan keyin tobe so‘z talab qiladi, ya’ni gapda so‘zlarning morfologik-sintaktik tobelanishi kuzatiladi. ingliz tilida boshqaruv предлогларнинг катнашиш ёки катнашмаслиги билан намоён булади: to watch smb, to look at smb, to see in smb, to see off smb, to go in for sports, to get up, to get on va хоказо (s.fagan, 1992, c.251-252). boshqaruv aloqasida hokim so’z o‘rnida ko‘pincha ot (rus. интересы дела; ingl.. the reading of the books), sifat (rus. занятый чем-либо, кем-либо, уверенный в чём-либо, ком-либо, жестокий по отношению к кому-либо, чем-либо; ingl. busy in, certain of, cruel to, familiar to), fe’l (rus. просить о чем-либо, умереть от голода, страдать от чего-либо, работать над чем-либо; ingl.. to think of, to listen to, to succeed in, to work at) qo‘llanilishi mumkin (m.fludernik, 1993, c.87-88). o‘timli fe’llar semantik jihatdan tugallanmagan bo‘lganligi sababli hamisha fikrning tugallanishini …

fe’l o‘z ma’nosini yo‘qotgan, asosiy ma’no otda mujassamlangan. grammatik jihatdan asosiy unsur (fe’l) faqat shaklan tobe bo‘lmagan unsurlarga ega (л.блумфильд, 1968, с.444-445). shunday qilib, fe’lli – ob’yektli birikmalarda kompletiv aloqalar yuzaga keladi, grammatik va semantik ma’lumotning qutblanishi sodir bo‘ladi (в.д.аракин, 1979, с.140-141; з.в.беркетова, 2000, с.70-71). so’zlar o‘rtasidagi munosabatlarning bunday amalga oshish holatlarini kompletiv aloqaning boshqa turlarida ham ko‘rish mimkin: кило хлеба, горсть зерна, мешок хлеба. (кило, горсть, мешок – so’zlari grammatik jihatdan mustaqil bo‘lsa, хлеба, зерна – semantik jihatdan mustaqildir). bunday holatni ingliz tilidagi five pounds of flour, a sack of corn, an ounce of silver birikmalarida kuzatish mimkin (г.н.воронцова, 1960, с.300-302; r.b.long, 1961, c.308-310). ingliz tilida eng ko‘p tarqalgan tobe sintaktik aloqaning biri – bitishuvdir (parataxis). bitishuv shunday sintaktik aloqa turiki, unda so’zlar ham tartib, ham mazmunan tobelanishi orqali bog‘lanadilar: ingl. to read well, to read aloud, to sing softly, to laugh merrily (j.van marle, 1985, c.102-103). taqqoslanayotgan tillarda …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"sintaktik tipologiya - sintaktik aloqalar turlari" haqida

1405759638_56548.doc mavzu: sintaktik tipologiya: sintaktik aloqalar turlari sintaktik tipologiya - sintaktik aloqalar turlari reja 1. teng aloqa. 2. tobe aloqa. 3. sintaktik aloqalar turlarining ishlatilish chastotasi. so‘zlar o‘rtasida sintaktik aloqaning asosiy ikki turi – teng aloqa va tobe aloqa mavjud (в.д.аракин, 1979, с.140-141; ш.бадди, 1955, с.322-323; л.с.бархударов, 1975, с.104-105; th.becker, 1993, p.24-25; w.croft, 1991, p.31-32). teng aloqada so‘zlar o‘rtasida tobelik bo‘lmaydi, tobe aloqada esa so‘zlar ortasida tobe-hokimlik, biri ikkinchisiga buysunadigan unsurlar munosabati ifodalanadi. маsаlаn: ingl. cap and coat, pushed and planted, the woman and the children, old and worn, looked and smiled; rus. крепок и строен, груб и неприятен, спокойный и бестрастный, богатая и вес...

DOC format, 55,5 KB. "sintaktik tipologiya - sintaktik aloqalar turlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: sintaktik tipologiya - sintakti… DOC Bepul yuklash Telegram