sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi

DOC 35.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405759559_56546.doc sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi reja: 1. sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi 2. sintaktik munosabatlarning turlari 3. subodinativ munosabat ob`ektli, atributiv, relyativ, predikatli 4. koordinativ munosabat 5. kopulyativ munosabat 6. intraduktiv munosabat: vokativ, modal munosabat sintaktik munosabatlar sintaktik aloqalar yordamida ifodalanadi. sintaktik munosabat bilan sintaktik aloqa bir-birini hokazo qiluvchi bir xodisaning ikki tomoni bo`lsa ham, lekin ularning har ikkisi ma`lum o`ziga xoslikka egaligi tufayli bir-biriga muvofiq kelishi shart emas. masalan, sintaktik munosabat tarkibiga kiruvchi vokativ v modal munosabatlar sintaktik aloqa tarkibida kirishmaydi. sintaktik birliklarning mazmuniy munosabati kishi ongida aks etgan moddiy dunyodagi elementlarning o`zaro munosabati sanaladi. masalan, predmei va uning belgisi, harakat va uning sub`ekti harakat va uning ob`ekti o`rtasidagi munosabatlar. shunga ko`ra, sintaktik birliklar o`rtasidagi sintaktik munosabatlari quyidagi turlarga ajratish mumkin: 1. bir tomonlama (subordinativ) munosabat: predikativli, ob`ektli, atributivli, revlyativli. 2. ikki tomonlama (koordinativ) munosabat. 3. uyushiq bo`laklar (kopulativ) munosabat. 4. vokativ va …

so`z birikmasi (nopredikat) yo gap (predikativ munosabat) hosil bo`ladi: vafodor qiz, qiz vafodor kabi. so`zlar sintaktik aloqaga kirishganda, ular faqatgina shakliy bog`lanib qolmay, unda biror vokeylik, tushunchalar ifodalangan bo`ladi (qaratuvchi-qaralmish). bunday birikma tarkibidagi birliklarning sub`ektli munosabati muvofiqlashuv munosabati sanaladi. vazifasiga ko`ra, so`z qo`shilmalarining predikativ, ob`ektli va relyativ birikmalarga bo`linishi kelib chiqadi. ular kesimli, aniqlovini, to`ldiruvchili, xolli birikmalar deb ham nomlanadi. bir tomonlama (subordinativ) munosabat o`z vazifasiga ko`ra quyidagi ko`rinishlarga ega: ega va kesim munosabati orqali hosil bo`lgan birikmadir. atributiv munosabatda predmetning belgi o`rniga qo`shib, bir murakkab tasavvur xolida beriladi. bu birikma sifatlovchi va sifatlanmishdan hosil bo`ladi. ular material jixatidan quyidagi ko`rinishlarga ega: ot+ot: xalq boyligi, yog`och uy sifat+ot: yangi dunyo, zur ko`tarinkilik sifatdosh+ot: aytilgan o`q, o`qigan yigit olmosh+ot: shu bahor, bu bino, ushbu maktab son+ot: o`n sakkiz yoshlik, o`nta kitob ravish+ot: oz suv, ko`p qalam, tez bola mimema+ot: duv-duv gap, shov-shuv daryo ob`ektli birikma predmet bilan harakat orasidani munosabatni ko`rsatadi. …

ollanmish munosabatdir. bunday munosabat asosida shakllangan birikmalarning material jixatidan ko`rinishlari quyidagichadir: ravish+fe`l: sekin yurmoq, ravon o`qimoq. ravish+fe`l: yarqirab ko`rinmoq, shildirab oqmoq, suyunib gapirmoq. ba`zi ishlarda relyativ birikmani bitishuvga tenglashtirish xollari uchraydi (g`ulomov a., askarova m. hozirga o`zbek tili. toshkent: 1965,17-bet). ikkinchi tomonlama (koordinativ) munosabat asosida qaratuvchi-qaralmishmunosabati shakllanadi: xalqimizning boyligi, mening kitobim. bunday munosabatda, birinchidan, qaratuvchi qaralmishlar o`ziga mos egalik shakllaridan birida kelishini, ikkinchidan, qaratuvchini qaratqich kelishigida talab qiladi. shuning uchun bunday munosabatni tobe munosabatdan farqlash lozim. uni muvofiqlashuv deb atash maqsadga muvofiqdir. uyushiq bo`laklar bir-biri bilan o`zaro sintaktik munosabatga kirishadi. uyushiq bo`laklar birliklarning o`zaro munosabati kopulyativ munosabat sanaladi: saroy uchun allaqancha taxta, yog`och, tunuka oldirib quygan. (s.ahmad) undalma va kirishlar orqali ifodalanadigan munosabat turi intraduktiv munosabat sanaladi: bu xil munosabat gapning sintaktik tuzilishi orqali ifodalangan diktum bilan so`zlovichi o`rtasidagi munosabatdir. intraduktiv munosabat o`z xarakteriga ko`ra vokativ, modal munosabatga bo`linadi: men shoshilayotganim yo`q, bolam (m.ibragimov, lekin menimcha, siz haqsiz (sh.rashidov). xullas, …

sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi - Page 4

sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi"

1405759559_56546.doc sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi reja: 1. sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi 2. sintaktik munosabatlarning turlari 3. subodinativ munosabat ob`ektli, atributiv, relyativ, predikatli 4. koordinativ munosabat 5. kopulyativ munosabat 6. intraduktiv munosabat: vokativ, modal munosabat sintaktik munosabatlar sintaktik aloqalar yordamida ifodalanadi. sintaktik munosabat bilan sintaktik aloqa bir-birini hokazo qiluvchi bir xodisaning ikki tomoni bo`lsa ham, lekin ularning har ikkisi ma`lum o`ziga xoslikka egaligi tufayli bir-biriga muvofiq kelishi shart emas. masalan, sintaktik munosabat tarkibiga kiruvchi vokativ v modal munosabatlar sintaktik aloqa tarkibida kirishmaydi. sintaktik birliklarning mazm...

DOC format, 35.5 KB. To download "sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: sintaktik munosabatlar va ularn… DOC Free download Telegram