sifat-so'z turkumi

DOC 76,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1405755389_56518.doc sifat-so'z turkumi reja: 1. sifat haqida ma'lumot 2. sifatlarning ma'no turlari 3. sifatlarning belgini ifodalash usuliga ko'ra turlari a) asliy sifatlar; b) nisbiy sifatlar. 4.sifatlarning belgini darajalab ifodalashiga ko'ra turlari. 5.sifatlarning otlashuvi. 6.sifatlarning yasalishi. 7.sifatlarning tuzilishiga ko'ra turlari. sifat belgi tushinchasini bildiruvchi so'z turkumlaridan biri. sifat predmet belgisini bildiradi: tiniq suv, qizil olma, aqlli qiz,kuzgi ishlar, quyuq choy, yosh bola. sifat deb predmetning doimiy belgisini bildiradigan qanday? qanaqa? so'roqlaridan biriga javob bo'ladigan mustaqil so'z turkumiga aytiladi, sifat mustaqil so'z turkumi sifatida quyidagi leksik-semantik, morfologik, sintaktik belgilarga ega: 1. sifatlarning belgi tushunchasini ifodalash uning leksik-semantik xususiyati sanaladi: qizil-rang tushunchasini ; jajji-hajm tushunchasini bildiryapti. 2. sifatlarning morfologik belgilari: a) belgi tushunchasiga nom bo'ladi, qanday? qanaqa? so'roqlaridan biriga javob bo'ladi. b) belgini bevosita yoki bavosita ifodalashiga ko'ra asliy va nisbiy sifatlarga ajratiladi. v) sifat belgini darajalab ko'rsata oladi: katta-kattaroq, eng katta, kap-katta. g) sifat yasalishi sistemasiga ega: yeyishadi, ko'rpalik, fusunkor. d) sifat …

shi yaxshiga yondashtirar, yomon yo'ldan adashtirar. yaxshining yaxshiligi tegar har yerda, yomonning kasofati tegar tor joyda. sifatlar predmetning rangini, shaklini, mazasini, xajmini va shu kabilarni ifodalashni yuqoridagi misollarda ko'rib o'tdik. demak, sifatlar ma'nosiga ko'ra turlarga ajratiladi. ba'zi adabiyotlarda sifatlar ma'nosiga ko'ra 9 turga ajratib beriladi. biz quyidagi turlarga ajratamiz: 1. rang-tus ifodalaydigan sifatlar: qizil-qizil olmani qiz otada, daryolarni qishki chilla muzlatadi. 2. maza-ta'mni ifodalayodi: achchiq olmalardan yeganini ko'rib aftim bkrishib ketdi 3. shakl bildiradigan sifatlar. bunday sifatlar predmetning tashqi va ichki shaklini ifolaba keladi: yapasqi jaraxtlarni no'xatday qizil va qora mevalar terib olishadi. shakl bildiruvchi ba'zi sifatlar holat bildiruvchi sifat tarzida qo'llanadi: uzun (bola), ortiqqina (yigit), tiqmachoq, bo'liq, ingichka, yo'g'on kabi. bu sifatlar predmetning ichki va tashqi shakl ko'rinishlarini ifodlaydi. 4. hajm bildiradigan siftalar. bunday siftalar predmetning kaatta-kichikligi, uzun-qisqaligi, past-yualandligi, keng-torligi kabi xussuiyatlarni bildiradi. so'qmoq katta yo'qga tutashgan joydan bepoyon dala boshlanar edi. (a.q.). 5. xarakter-xususiyat bildiradigan sifatlar. bunday sifatlar …

s kamoliddin mahmudni ham xujrasidan chiqarib yubordi. (m.i.) 8. o'rniga ko'ra belgi bildiradigan sifatlar: uydagi gap ko'chaga chiqmasin, nasihat qildi ota. 9. paytga ko'ra belgi bildiradigan sifatlar: devoriy gazetalar shoirning dastlabki she'rlari matbuoti bo'lgan. shu o'rinda talabalarga o'zlariga har bir turga kiradigan sifatlar topish topshirig'i berildi. 1. rang-tus bildiruvchi isfatlar: qizil, sariq, binafsha, zangori, kul rang mosh rang, bug'doy rang. kul rang, mosh rang perdmetning rangiga nisbat berish orqali rang ma'nosini ifodalayapti. demak tildagi rang bildiruvchi sifatlar tabiatdagi bor ranglarni ifodalash uchun yetmaydi. shuningdek uchun predmetning nomlari rang ifodalash uchun foydalanilyapti barg karam (bargi karam) feruza rang. bu sifatlar kirillda ajratib, lotinda qo'shib yoziladi: kulrang, moshrang.. 2. hajm, o'lchov, masofa bildiruvchi sifatlar; yiroq, uzoq, keng, tor, chuqur, chog', yirik, mayda, kichik, katta, baland, past. 3. hid bildiruvchi sifatlar: xushbo'y, qo'lansa, sassiq, badbo'y, muattar, ёqimli; tilda ot orqali ham hid ifodalanadi: rayhon hidi, ёg' hidi, kerosin, hidi, baliq hidi, tovuq hidi …

rasvo, dog'uli, tannoz, xudbin, ikkiyuzlamachi, qabih kabi. v) loqayd ma'no bildirgan sifatlar; ular kontekstga qarab ijobiy yo salbiy ma'no bildiradi: sho'h, shaddod, to'pari kabi. masalan: gulchexra sal yengiltak va sho'x bo'lsada, o'zi juda mehr-oqibatli qiz. (o.ё). g) predmet, narsa, hayvon, jonivor, holat, voqea-hodisalarning xarakter-xususiyatlarini bildiruvchi sifatlar: xonasi, dolzarb, dabdabali, tashvishli asov, chopag'on, sun'iy, tabiiy, tekin, qimmat, arzon, chidamli, zo'r, yaxshi, yomon ajoyib kabi. d) holat bildiruvchi sifatlar insonga, hayvonga, hodisaga xos holatlarni bildiradi. bularning ham o'z navbatida guruhlarga bo'lish mumkin: a) tabiiy holat belgilari: go'zal, ko'xlik, chiroyli, suluv, latif kabi. nuqsoniy belgilar: cho'loq, maymoq, bukir, cho'tir, soqov, g'ilay, ko'r kabi. b) jismoniy, fizik holatlar: bardam, baquvvat, tetik, yosh, keksa, qari, ojiz, zaif kabi. v) ruhiy holatni bildiradigan sifatlar: xursand, xafa, jinni, sog', sergak, xushyor, g'azabnok, ma'yus, g'amgin, alamzada kabi. g) kishilar ahvolini bildiruvchi sifatlar: badavlat, kambag'al, qashshoq, yo'qsil, gado, yetim, mushfiq, musaffir kabi. d) predmetning harorati: issiq, sovuq, iliq, salqin …

ga nisbatlash, mo'ljallash, boshqa predmetga o'xshatish kabi ma'nolar orqali ifodalaydigan sifatlar nisbiy sifat deyiladi. nisbiy sifatlar belgini bavosita ifodalaydi. shuning uchun belgini darajalab ko'rsatmaydi. nisbiy sifatlar boshqa so'z turkumlaridan sifat yasovchi grammatik formalar vositasida yasaladi. otlardan morfologik usul bilan xoslik, o'xshashlik, o'rni va paytga munosabat, mo'ljal kabi ma'nolarni ifodalovchi sifatlar hosil qilinadi: · iy, -viy: dekoriy, fizikaviy, ximiyaviy, tarixiy, ommaviy xoslik ma'nosidan sifat yasaladi. · simon, sifat, -dek, -day affikslarini qo'shib o'xshashlik ma'nosidagi sifat yasaydi: toshsimon, oynasimon, oyday, shishadek, odamsifat, hayvonsifat · g'i, -ki, -qi, -dagi affikslari o'rin va paytga munosabat ifodalovchi sifat yasaydi: qishki, bahorgi, kuzgi, tashqi, tonggi so'nggi, qishloqdagi kabi · lik affiksi mo'ljallanganlik, xoslik, o'lchov ma'nolaridagi sifat yasaydi: ko'ylaklik, ko'rpalik, ko'chalik, oylik, toshkentlik sifat darajalari. predmet belgisining ortiq-kamligiga ko'ra farqlanishi sifat darajalari deyiladi: go'zal, aqlliroq, eng bilimli kabi sifatlarda 3 ta daraja bor: 1. oddiy daraja; 2. qiyosiy daraja; 3. orttirma daraja. 1.predmetning belgisini boshqa predmetdagi belgiga …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"sifat-so'z turkumi" haqida

1405755389_56518.doc sifat-so'z turkumi reja: 1. sifat haqida ma'lumot 2. sifatlarning ma'no turlari 3. sifatlarning belgini ifodalash usuliga ko'ra turlari a) asliy sifatlar; b) nisbiy sifatlar. 4.sifatlarning belgini darajalab ifodalashiga ko'ra turlari. 5.sifatlarning otlashuvi. 6.sifatlarning yasalishi. 7.sifatlarning tuzilishiga ko'ra turlari. sifat belgi tushinchasini bildiruvchi so'z turkumlaridan biri. sifat predmet belgisini bildiradi: tiniq suv, qizil olma, aqlli qiz,kuzgi ishlar, quyuq choy, yosh bola. sifat deb predmetning doimiy belgisini bildiradigan qanday? qanaqa? so'roqlaridan biriga javob bo'ladigan mustaqil so'z turkumiga aytiladi, sifat mustaqil so'z turkumi sifatida quyidagi leksik-semantik, morfologik, sintaktik belgilarga ega: 1. sifatlarning belgi tushunchasini ifod...

DOC format, 76,5 KB. "sifat-so'z turkumi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: sifat-so'z turkumi DOC Bepul yuklash Telegram