matnning lingvistik tahlili

DOC 74,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405678845_56177.doc matnning lingvistik tahlili matnning lingvistik tahlili reja 1. kirish. 2. matn tahlili kursining maqsadi va vazifalari. 3. matn tahlili yoki germenevtika xaqida umumiy tushuncha. 3. matn tahlili nima? 4. ma'no va mazmun. 5. ekstralingvistik situatsiya nima? insoniyat xayotini kommunikativ faoliyatsiz, ya'ni bir-birlari bilan til orqali o`zaro munosabatsiz tasavvur qilish qiyin. shaxsning belgisi sifatida uni хarakterlovchi yoshi, jinsi, ma'lumoti, kasbi, ijtimoiy kelib chiqishi xududi, xamda millatidan qat'iy nazar, qanday bo`lmasin, biz doim, biror narsani bilishga va bilib olgan narsalarimizni asrab- avaylashga, yodda saqlab qolishga urinamiz. boshqacha qilib aytganda til vositasida aktiv kommunikativ (aloqa) faoliyat bilan shug`illanamiz. kommunikativ faoliyatning ayrim aspektlari yoki ko`rinishlari ko`pincha avtomatik tarzda namoyon bo`lsa, ayrimlari maxsus o`rganish, ta'lim prosessida o`zlashtiriladi. so`z san'atiga o`rgatish, juda ko`p mutaxassislarning sa'i-xarakatlari bilan amalga oshiriladi. shu jixatdan "matnning lingvistik tahlili" kursining asosiy maqsadi bo`lg`uvsi filolog-o`qituvchilarni badiiy asarning moxiyatini tushunishga va undagi g`oyaviy-estetik, tarbiyaviy xamda uning o`quvchiga emotsional ta'sirini, asar zamirida yotgan eng …

sga aloqador bo`lgan faktorlar bilan izohlanadi. tilga olib o`tilgan faktorlarning tasiri ko`proq ikki xil nutq doirasida, yani xar kungi og`zaki va badiiy nutqda namoyon bo`ladi. bu ikki xil nutqning birinchisi, situasiya bilan, norasmiyligi bilan xarakterlansa, ikkinchi g`oyaviy-estetik yo`nalishi va asr xamoxangligi bilan xarakterlanadi. badiiy ijod-bu borliqni inson tomonidan aloxida olingan maxsulidir. tashqi olamdan kirib kelayotgan xamma axborotni biz ma'lum ichki kechinmalar bilan qabul qilamiz va voqealarning qaytalanishi, takrorlanib kelayotganda ular o`rtasida aloqani mustaxkamlaydi, kechinmalarni bir-biriga bog`laydi. shunday qilib, kishi ongida ichki kechinmalar va ma'lum ma'no tashuvchi axborot o`rtasida bir-biriga mutanosiblik paydo bo`ladi va ichki kechinmalar axborotning manba'iga yoki tashuvchisiga aylanadi. ijodkor esa, ijod paytida o`zini o`rab turgan dunyoni bilishi va tushuntirishi uchun ichki kechinmalarini o`z dunyoqarashi orqali tahlil qiladi. badiiy asar,shunday qilib-bu san'atkor, ijodkor tomonidan tanlab olingan borliqning bir qismi bo`lib va bu qismni yozuvchi tomonidan mushoxada etilishidir. borliqning bir qismi, "uchastkasi" sifatida uning xoxlagan tomoni olinishi mumkin. uning tasviri …

liklaridan qay darajada foydalanganliklariga qaratiladi. adabiyotshunoslik nuqtai nazaridan esa matnning janr xususiyatlari shakl va mazmun syujet va kompozisiya, uslub va uslubiy vositalardan foydalangan xolda matnda davr ruxini obrazlar va til shakllari vositasida qanday aks ettirilganligi tahlil qilinadi. shu nuqtai nazardan matn interpritasiyasi yoki boshqacha qilib aytganda, matnning lingvistik (filologik) tahliliga quyidagicha ta'rif berish mumkin: mlt.-bu badiiy asarning g`oyaviy-badiiy, mantiqiy va emosional informasiyasini (xikoya qilinayotgan va o`quvchiga yuborilayotgan xabar) ni ijodkor tomonidan mushoxada qilinayotgan borliqni bilish va tushunishdir. mlt-germenevtika (grekcha "germeneutikos" tushuntiruvchi, izoxlovchi ma'nosida) deyilib, eng avvalo filologiyaning bu sohasi bibliya (injil) va boshqa qadimgi matnlarni izox qilishdan boshlangan. hozirgi paytda mlt bilan shug`ullanuvchi oqim "yangi kritisizm (new criticizm) nomi bilan shuxrat qozongan. til vositalarini saralash ustidan nazorat qilib borish matn tahlilining aspektlaridan biri. ana shu aspekt asosida til birliklarini badiiy adabiyot uslubida tanlash imkoniyatlari xam xar xil bo`ladi. turli til matnlardagi til ifoda vositalarining tanlanishi va qo`llanishidagi potensial xamda amaliy …

irishda til ifoda vositalarini tanlash faktorlari va ularning matn tuzilishidagi rolini aniqlash, mazmun-matnning til materiali jixatidan strukturasini belgilovchi yetakchi asos. til ifoda vositalari: so`z, so`z shakllari, so`z birikmalari, gap tiplarining tanlanishi, qo`llanishi va uyushishini tahlil qilish nazarda tushiniladi. masalan: alisher navoiyning "farxod va shirin" dostonini o`rganish jarayonida eskirgan so`zlar va so`z shakllariga izox berib boriladi: b. lingvistik nazariya, til sistiemasi va tarixi faktlariga asoslangan filologik tahlil. adabiy metod, janr, badiiy-estetik prinsiplar avtor shaxsi va uning nutqiy manerasi va boshqa matn til ifoda vositalarining tarkibi xamda ko`rinishini belgilovchi omillardir. masalan: g`ofur g`ulom she'riyatida tarixiy so`zlarning qo`llanishi sabablarini izoxlash. stilistik tahlil-matndagi badiiy tasvir vositalarini izohlash. tasviriy vositalar har xil uslub va janrda qo`llanilib u umumtilga hamda avtorga tegishli bo`lishi mumkin. asarda ishtirok etayotgan qahramonning nutq qurilishi tilning leksik tarkibi, uning xarakterini ochishda muhim vosita sanaladi. masalan: uyg`un o`zining "jontemir" poemasida jontemir xarakterini chizishda badiiy tasvir vositalaridan ustalik bilan foydalanadi. "rang-barang chechaklar to`lg`anib, …

loqiy xayoti o`z aksini topadi. matnning adabiy tahlilida quyidagi maslalarga aloxida e'tibor berilishi lozim: 1. badiiy matn tahlilida tasvirlangan voqelik va shu voqelikka yozuvchining munosabati aniqlanadi. masalan: alisher navoiyning "farxod va shirin" dostonida olijanob fazilatlarini ulug`lash, adolat va xalqparvarlik, do`stlik va qaxramonlik, muxabbat erkinligi va unga sadoqati asarni g`oyaviy mazmunini tashkil qiladi. asarda xisrav, yosumon kabi yovuz kuchlar bilan farxod, shirin, mexinbonular o`rtasidagi kurash ko`rsatiladi. shoir farxod, mexinbonu, shirinlarning barcha xarakatlariga xayrixoxlik bildiradi. shoxni adolatli bo`lishiga undash g`oyasini ilgari suradi. 2. tahlilda asarning mazmuniga xam shakliga xam berish va mazmunning yetakchi rolini ta'kidlab o`tish zarur. 3. asar tahlilida obrazlar asarning umumiy mazmuni bilan bog`liq xolda o`rganiladi. 4. asar syujeti va kompozisiyasini o`rganish xam adabiiy tahlilning asosiy vazifasidir. badiiy asardagi mavzu, obraz, til, kompozisiya, muayyan g`oyani ifodalaydi. mavzu va g`oyaning aktualligi va xalqchiligi, mazmun va shaklning o`zaro mosligi, obrazning tipikligi va xaqqoniyligi syujet va kompozisiyaning pishiqligi, badiiy tilning tasviriyligi va ekspressivligi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "matnning lingvistik tahlili"

1405678845_56177.doc matnning lingvistik tahlili matnning lingvistik tahlili reja 1. kirish. 2. matn tahlili kursining maqsadi va vazifalari. 3. matn tahlili yoki germenevtika xaqida umumiy tushuncha. 3. matn tahlili nima? 4. ma'no va mazmun. 5. ekstralingvistik situatsiya nima? insoniyat xayotini kommunikativ faoliyatsiz, ya'ni bir-birlari bilan til orqali o`zaro munosabatsiz tasavvur qilish qiyin. shaxsning belgisi sifatida uni хarakterlovchi yoshi, jinsi, ma'lumoti, kasbi, ijtimoiy kelib chiqishi xududi, xamda millatidan qat'iy nazar, qanday bo`lmasin, biz doim, biror narsani bilishga va bilib olgan narsalarimizni asrab- avaylashga, yodda saqlab qolishga urinamiz. boshqacha qilib aytganda til vositasida aktiv kommunikativ (aloqa) faoliyat bilan shug`illanamiz. kommunikativ faoliyatning ...

Формат DOC, 74,5 КБ. Чтобы скачать "matnning lingvistik tahlili", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: matnning lingvistik tahlili DOC Бесплатная загрузка Telegram