ikkinchi darajali bo’laklar

DOC 81,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

$1405659240_56074.doc ikkinchi darajali bo’laklar reja 1. ikkinchi darajali bo’laklar haqida ma’lumot. 2. to’ldiruvchi va uning ifodalanishi. 3. aniqlovchi va uning ifodalanishi. 4. hol va uning ifodalanishi. 1. ikkinchi darajali bo’laklar haqida ma’lumot. ikkinchi darajali bo’laklar bosh bo’laklar orqali ifoda qilingan gapning asosiy mazmum\nini aniqlab, to’dirib, izohlab keladi. masalan: qahraton qishning achchiq sovug’i badanni achitardi. (r.f). yoki opa-singil uyda onalarining majlisdan kelish kutar edilar (a.mux). yuqoridagi misollarda sovuq achitardi, opa-singil kutar edilar bo’laklari gapning bosh bo’laklari bo’lib, gapning asosiy mazmunini ifodalaydi. qolgan b’alaklar ularga bo’g’lanib, gap mazmunini kengaytiradi. ikkinchi darajali bo’laklar, odatda, yo egaligi yoki kesimga tobe bo’ladi. ayrim hollarda esa ikkinchi darajali bo’laklar o’zaro bir-biriga ergashib, gapning bosh bo’laklariga tobe bo’ladi. ayrim hollarda esa ikkinchi darajali bo’laklar o’zaro bir-biriga ergashib, gapning bosh bo’laklariga tobe bo’ladi. masalan: kuchli shamol eng katta daraxtlarni tebratmoqda edi. bu gapda shamol tebratmoqda edi bosh bo’lagiga kuchli, eng katta daraxtlarni so’zlari ergashib, tobe bo’lib kelmoqda. gapning …$

qa bir to’ldiruvchiga ham bo’lanib kelishi mumkin. bunday hol ko’pincha ega aniqlovchi, to’ldiruvchining sifatdosh va harakat nomi bilan ifodalanganida ro’y beradi. masalan: 1. to’diruvchining egaga bog’lanib kelishi gulni sevgan tikanni ham sevadi. 2. to’ldiruvchining aniqlovchiga bo’lanib kelishi betga aytganni zaxri yo’q. 3. to’ldiruvchining to’ldiruvchiga bo’lanib kelishi direktorimiz musobaqaga qatnashganlarni qzg’in tabrikladi. to’ldiruvchilar odatda, ot, olmosh, harakat nomi, son, sifat, sifatdosh bilan ifodalanadi: ot bilan: ifodalanishi. qarsak ikki qo’ldan chiqadi. (maqol) ochiq gapir, so’zingni anglat. olmosh bilan: ifodalanishi. supa ustida o’tirib choy ichayotgan saodat opa voqeani undan surishtira boshladi. (s.n.). qiz kim bilandir so’zlashib borardi. (o). harakat nomi bilan ifodalanish. yo’lchi chindan ham nay chalishni bilar edi. (o). son bilan ifodalanishi. yigirmani ikkiga bo’lsak, o’n bo’ladi. sifat bilan ifodalanishi. mardni mehnat engolmas. (maqol). qocjoqqa shavqat yo’q, qo’rqoqqa hurmat. (maqol). sifatdosh bilan ifodalanishi. qo’rqqanga qo’sh ko’rinibdi. (maqol). ayrilganni bo’ri er. (maqol). to’ldoruvchilar birikma holiday ham ifodalanadi. masalan: elmurod tabora kunlarni qanday o’tayotganini …

odatdagiday, brigadaga gazeta yangiliklaridan o’qib berdi. (p.t) vositasiz to’ldiruvchi bo’lib kelgan soz tushum kelishik affikasini hamma vaqt ham olavermaydi, ayrim hollarda tushum kelishigi qo’shimchasiz kelishi ham mumkin. albatta bu holat ma’no va grammatik talabga ko’radir. so’zlovchi va tinglovchi avvaldan ma’lum bo’lgan predmet, voqea xodisa yoki belgi ifoda qilinganda, tushum kelishigi affiksi saqlanadi, predmet, voqea-hodisa, belgilar yoki predmetlarning biror turi umuman ifoda qilinganda, tushum kelishigiaffiksi tushiriladi. qiyoslang: zulfiya bobsidan eshitgan hikoyalarni so’zlab berdi. (gaz). botir anchagacha elektr yorug’ida kitob o’qidi. (s.n). vositasiz to’ldiruvchi quyidagi hollarda tushum kelishigi affiksini saqlaydi: 1. atoqli ot, kelishik olmoshlari bilan ifodalanganda. lolani barcha gullar kutib olishdi. (sh.r). meni hamma qarsaklar bilan kutib oldi. 2. ko’rsatish olmoshi, sifat va sifatdosh bilan ifodalangan aniqlovchisiga ega bo’lsa: egilgan boshni qilich kesmas. (maqol). men bu kitobni ilgari o’qigan edim. 3. kesm bilan vositasiz to’ldiruvchi orasida boshqa so’z kelganda: tog’u toshni suv buzar el orasini so’z buzar. (maqol). 4. otlashgan so’zlar …

ldiruvchining bu turli atash ma’nosini ham ifodalaydi. men bu sovg’ani ukamga oldim. 2) chiqish kelishigidagi so’z bilan ifodalangan to’ldiruvchilar kimdan? nimadan? so’roqlarining biriga javob bo’lib, quyidagi ma’nolarni ifodalaydi. a) predmetning chiqish o’rnini. odam odamdan baxra oladi. (a.k.). b) qiyoslash ma’nosi. otaning mehridan ustozning jabri abzal. (s.z). v) to’da va bo’lakdan ajratib ko’rsatish ma’nosini: axmedov gapni kapsancilar qishlog’ining tarixidan boshladi. (a.k). g) predmetning nimadan tayyorlanganligini: o’quv xonasi betondan qilingan. d) harakatning bajarilishida vosita bo’lgan predmetni: komandir avtomatdan osmonga o’q uzdi. o’rin kelishigidagi so’z bilan ifodalangan to’ldiruvchilar kimda? nimada? so’roqlarining biriga javob bo’lib, harakatning yuz berish o’rnini ifodalaydi. bunda: a) harakatning yuz berish o’rni ifodalanadi: dilshodda yoshlikdan ilmga havas bor edi. (m.i). b) harakatning bajarilishida vosita bo’lgan predmetni ifodalaydi: mehmonlar belgilangan manzilga mashinada etib bordilar. 2. ko’makchi so’z bilan ifodalangan to’ldiruvchilar: 1) to’g’risida, ustida, haqida kabi komakchi ishlatilsa, to’ldiruvchi harakatni kim yoki nima haqida ekanligini ifoda qilib, kim to’g’risida? nima haqida? so’roqlarining …

ajmini, miqdor-darajasini yoki qarashliligini bildiradi. shu bois aniqlovchining so’roqlari turlichadir: qanday? qancha?, qanaqa?, qaysi?, nechanchi?, kimning?, nimaning?, qaerning? va boshqalar. aniqlovchi doim aniqlanmishga bog’liq holda qo’llanib, undan oldin keladi. aniqlovchi bilan aniqlanmish birgalikda aniqlovchili birikmani tashkil qiladi. o’zbekistnning joshqin, sho’h bahori cho’lga gul va ko’kat sepini yoydi. (o). mazkur misolda o’zbekistnning (qaerning?) qaratqichli aniqlovchi, joshqin, sho’h (qanday?) sifatlovchi aniqlovchidir. aniqlovchi ikki xil bo’ladi. 1. sifatlovchi aniqlovchi. 2. qaratqich (ko’rsatuvchi) aniqlovchilar. 3. sifatlovchi aniqlovchilar. predmetni belgisini, vaqtga va o’ringa munosabatini, miqdor,tartibini bildiradigan aniqlovchilar sifatlovchi aniqlovchilar deyiladi. sifatlovchi bog’lanib kelgan so’z sifatlanmish deyiladi. masalan: soyning tagida kom-kok suv oqib o’tadi. bunda kom-kok sifatlovchi, suv esa ifatlanmishdir. sifatlovchi quyidagi so’z tur quyidagi so’z turkumlari bilan ifodalanadi: 1. sifat bilan: ufq qizil atlaslarga o’ralib, oltin sochning yo’llariga boqadi. (u). 2. son bilan: o’n ikki gektar er kaftdek tekkis qilib qo’yilgan. nilufar bu yil meditsina bilim yurtining ikkinchi kursini tugatdi. 3. olmosh bilan: qandaydir bolalar …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ikkinchi darajali bo’laklar"

1405659240_56074.doc ikkinchi darajali bo’laklar reja 1. ikkinchi darajali bo’laklar haqida ma’lumot. 2. to’ldiruvchi va uning ifodalanishi. 3. aniqlovchi va uning ifodalanishi. 4. hol va uning ifodalanishi. 1. ikkinchi darajali bo’laklar haqida ma’lumot. ikkinchi darajali bo’laklar bosh bo’laklar orqali ifoda qilingan gapning asosiy mazmum\nini aniqlab, to’dirib, izohlab keladi. masalan: qahraton qishning achchiq sovug’i badanni achitardi. (r.f). yoki opa-singil uyda onalarining majlisdan kelish kutar edilar (a.mux). yuqoridagi misollarda sovuq achitardi, opa-singil kutar edilar bo’laklari gapning bosh bo’laklari bo’lib, gapning asosiy mazmunini ifodalaydi. qolgan b’alaklar ularga bo’g’lanib, gap mazmunini kengaytiradi. ikkinchi darajali bo’laklar, odatda, yo egaligi yoki kesimga tobe bo’...

Формат DOC, 81,5 КБ. Чтобы скачать "ikkinchi darajali bo’laklar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ikkinchi darajali bo’laklar DOC Бесплатная загрузка Telegram