to’ldiruvchi. aniqlovchi

DOC 82,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405767133_56662.doc to’ldiruvchi to’ldiruvchi. aniqlovchi reja: 1. to’ldiruvchi hаqида 2. to’ldiruvchining ma‘no turlari. 3. to’ldiruvchining tuzilish turlari: 4. aniqlovchi ва уning ifodalanishi 5. aniqlovchining turlari 6. so’z kengaytiruvchi va gap kengaytiruvchilarning muvofiqlashuvi va farqlanishi aytilganidek, so’z kengaytiruvchilari gapning konstruktiv bo’laklari sirasiga kirmaydi, balki so’zlarning lug’aviy ma‘nolarini muayyanlashtiruvchi vosita sanaladi. to’ldiruvchi ham nutqiy gap qurilishida so’z kengaytiruvchisi sifatida ishtirok etadi va fe‘l bilan ifodalangan har qanday bo’lak yoki bo’lak qismining ma‘noviy valentligini to’ldiradi. to’ldiruvchini faqat kesimga bog’lanadi deb tushunish yaramaydi. quyidagi gaplarga diqqat qiling: 1.kitobni olib kel. 2.kitobni olib kelishni unutma. 3.kitobni keltirish sening vazifang. 4.kitobni to’shunishning yaxshi tomonlari ko’p. ko’rinadiki, to’ldiruvchi birinchi gapda kesimga (olib kel), ikkinchi gapda to’ldiruvchiga (olib kelishni), uchinchi gapda egaga (keltirish), to’rtinchi gapda aniqlovchiga (tushunishning) bog’langan. kesimga bog’langanda ham undagi pm ma‘nolariga emas, balki w ga tortiladi - uning ma‘nosini oydinlashtirishga xizmat qiladi. to’ldiruvchi qaysi gap bo’lagiga aylanishidan qat‘i nazar, shu bo’lak ifodalanayotgan fe‘lning ma‘nosini muayyanlashtiradi. to’ldiruvchi …

(keltirdi) ning emas, balki uning tarkibiy qismi bo’lgan keltir fe‘li ma‘nosini izohlagan va gap bo’lagining bo’lagiga daxldordir. ikkinchi gapda esa aniqlovchi (so’z kengaytiruvchisi) ning kengaytiruvchisi vazifasida kelgan. to’ldiruvchi o’zi bog’lanayotgan fe‘lning ob‘ekt valentligini to’ldiradi va, shunga muvofiq ravishda, uning mazmunidan shaxs/predmetlik ma‘nosi anglashilib turadi. ko’pincha to’ldiruvchi va holni farqlash qiyin bo’ladi. masalan, baliq dengizda yashaydi, samalyot havoda uchadi gaplaridagi dengizda, havoda so’zlari hol yoki to’ldiruvchi ekanligini aniqlash mushkul. chunki bu so’zlarda vosita yoki o’rin ma‘nosini keskin ajratish qiyin. shuningdek, harakatni bajarish vositasini ifodalovchi gap bo’lagini uning predmet yoki nopredmetlik ma‘nosidan qat‘i nazar, to’ldiruvchi yoki fe‘l deb atashning o’zi ham muammolidir. chunki ular bir vaqtning o’zida nimada so’rog’iga ham, qanday, qay holda, qay yo’sinda so’roqlariga ham javob bo’lishi tabiiylikka yaqin hamda ularning mohiyatini to’laroq ochishga xizmat qiladi. shuni alohida ta‘kidlash kerakki, misollardagi so’zlarning bunday so’roqlarni olishida o’rin-payt kelishigi ko’rsatkichining roli muhimdir. o’rin ma‘nosini ifodalovchi -da kelishik shakli gap propozitsiyasining tayanch bo’lagi …

etilgan gaplarda qatnashgan havoda, dengizda so’zshakllaridagi o’rin-payt shakli pm ta‘siriga berilgan bo’lib, bu ularning gap kengaytiruvchilari ekanligidan dalolat beradi. to’ldiruvchi esa so’z kengay tiruvchisi bo’lib, pm ga befarqdir. to’ldiruvchining ma‘no turlari. to’ldiruvchi o’zi birikayotgan fe‘lning tabiatiga ko’ra vositali va vositasiz turlarga ajraladi. vositasiz to’ldiruvchi bilan birikish faqat o’timli fe‘llarga xos. shu boisdan vositasiz to’ldiruvchi o’timli fe‘lning ob‘ekt valentligini to’ldiruvchi so’z kengaytiruvchisidir. vositasiz to’ldiruvchi vazifasida bosh yoki tushum kelishigidagi so’z keladi. 1.bosh kelishikdagi vositasiz to’ldiruvchi: bunda bulbul kitob o’qiydi. bunda qurtlar ipak to’qiydi. bunda ari keltiradi bol, bunda qushlar topadi iqbol. 2.tushum kelishigidagi vositasiz to’ldiruvchi: 1.sen bahorni sog’inmadingmi?. 2. har bir tuki kiyimlarini teshib chiqib ketgan edi. vositasiz to’ldiruvchi vazifasidagi so’z turli-tuman ma‘nolarni ifodalaydi. vositasiz to’ldiruvchi o’timli fe‘lga bog’lanadi deyish o’timli fe‘l vositasiz to’ldiruvchini qabul qila olmaydi degani emas. o’timli fe‘llar ham vositali, ham vositasiz to’ldiruvchini o’ziga biriktiradi. o’timsiz fe‘llar esa faqat vositali to’ldiruvchilarnigina o’ziga biriktiradi. vositasiz to’ldiruvchi bevosita harakatni o’z …

gan birikmalar bilan ifodalanadi: 1.men mirzacho’lni ham, surxon diyorining sherobod dashtini ham, farg’ona vodiysining yozyovon qumliklarini ham ko’rganman. 2.hasharchilarning shart-sharoitlarini yaxshilash, ularga yordam ko’rsatish to’grisida ko’rsatma berildi.3.tevarak-atrof qushlar chug’uriga, anvoyi gullar isiga to’lib ketdi. izohlanayotgan fe‘lning bo’sh o’rnini to’ldirishda sodda to’ldiruvchi ham kengaygan to’ldiruvchi ham bir xil mavqega ega bo’ladi - u qancha kengaygan bo’lmasin, baribir bir o’rinni to’ldiradi. bir so’zdan iborat to’ldiruvchiga ham, bir necha so’z bilan kengaygan to’ldiruvchiga ham fe‘l valentligidan bitta bo’sh o’rin «ajratilgan». aniqlovchi ва уning ifodalanishi. aniqlovchi ot bilan ifodalangan, shuningdek, bo’lak yoki bo’lak bo’laklarining, undalma yoki kirish birikmalarining kengaytiruvchisidir. to’ldiruvchi kabi aniqlovchi ham so’z kengaytiruvchisi sifatida gap tarkibida qatnashayotgan otlarning lug’aviy valentligini to’ldiruvchi vosita sifatida namoyon bo’ladi va gap konstruktiv tuzilmasi o’rin egallamaydi. uning lisoniy satrga aloqadorligi muayyanlashuvchi otning qanday valentligiga muvofiq kelishi va uni sintaktik aloqa bilan voqelantirishidir. aniqlovchi so’z kengaytiruvchisi ekan, u istagan gap bo’laklariga tobelanishi mumkin: 1.kesim aniqlovchisi: nilufar a‘lochi talaba. …

i so’zi tog’lar (ega) so’ziga tobelangan bo’lib, o’z navbatida oq so’zini o’zi tobelangan. aniqlovchi gapda turlicha ifodalanishga ega. aniqlashning o’ziga xosligiga ko’ra, aniqlovchining materiali ham, shunga muvofiq, uning kengayuvchi so’z bilan sintaktik aloqasi ham turlicha bo’ladi. aniqlovchining turlari. predmetning qandayligi, tusi, xususiyati, maza-ta‘mi, shakli, tabiati kabilarni muayyanlashtirish lozim bo’lganda aniqlovchi sifat, sifatdosh, ba‘zan ot turkumlaridan bo’lgan so’zlar bilan ifodalanadi. biror shaxs yoki predmetga qarashlilikni anglatish zaruriyati bo’lganda aniqlovchi ot yoki ot o’rnidagi so’z bilan ifodalanadi. shunga ko’ra, aniqlovchi ikki xil bo’ladi: 1.belgini muayyanlashtiruvchi aniqlovchi (sifatlovchi) 2.qarashlilikni muayyanlashtiruvchi aniqlovchi (qaratuvchi). sifatlovchi aniqlovchi quyidagicha ifodalanadi: 1.sifat bilan: a‘lo mamlakatning a‘lo farzandi, bilib qo’yki, seni vatan kutadi. 2.sifatdosh bilan: oqar daryo oqmasdan qolmas. 3.ravish bilan: kechagi noxush manzarani bir umr unutmasa kerak. 4.son bilan: o’ninchi yillarning sargardonligi. 5.belgi aniqlovchisi (sifat vazifasidagi) ot bilan: anor yuz, oltin kuz. 6.olmosh bilan: qaysi yuzim bilan unga qarayman? qaratuvchi aniqlovchi quyidagi so’zlar bilan ifodalanadi: 1.ot yoki ot …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "to’ldiruvchi. aniqlovchi"

1405767133_56662.doc to’ldiruvchi to’ldiruvchi. aniqlovchi reja: 1. to’ldiruvchi hаqида 2. to’ldiruvchining ma‘no turlari. 3. to’ldiruvchining tuzilish turlari: 4. aniqlovchi ва уning ifodalanishi 5. aniqlovchining turlari 6. so’z kengaytiruvchi va gap kengaytiruvchilarning muvofiqlashuvi va farqlanishi aytilganidek, so’z kengaytiruvchilari gapning konstruktiv bo’laklari sirasiga kirmaydi, balki so’zlarning lug’aviy ma‘nolarini muayyanlashtiruvchi vosita sanaladi. to’ldiruvchi ham nutqiy gap qurilishida so’z kengaytiruvchisi sifatida ishtirok etadi va fe‘l bilan ifodalangan har qanday bo’lak yoki bo’lak qismining ma‘noviy valentligini to’ldiradi. to’ldiruvchini faqat kesimga bog’lanadi deb tushunish yaramaydi. quyidagi gaplarga diqqat qiling: 1.kitobni olib kel. 2.kitobni olib kelishni unu...

Формат DOC, 82,0 КБ. Чтобы скачать "to’ldiruvchi. aniqlovchi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: to’ldiruvchi. aniqlovchi DOC Бесплатная загрузка Telegram