o'zbek va rus tillarida so'z birikmalarinig yasilishi

DOC 32 стр. 178,5 КБ Бесплатная загрузка

32 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 178,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 32

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 32

o‘zbek va rus tillarida so‘z birikmasi kurs ishi o‘zbek va rus tillarida so‘z birikmalarinig yasalishi. mundarija: 2i. kirish 4ii. o‘zbek va rus tillarida so‘z birikmasi 82.1. o’zbek va rus tillarida bosh bo’laklar. 92.2. ikkinchi darajali bo‘laklar 112.3. sodda gapda bo’laklarning o’rni va tartibi. 14iii. o’zbek va rus tillarining fonetikasi. 143.1. fonetika. 153.2. unlilar sistemasi 183.3. undoshlar sistemasi 21iv. o‘zbek va rus tillarida so‘z tarkibi 214.1. so’z tarkibi 264.2. o’zbek va rus tillarida yordamchi so’z turkumlari 31xulosa 32foydalanilgan adabiyotlar i. kirish til millatning ulkan boyligi va bebaho mulkidir. shuning uchun ona tilini sevish, puxta o‘rganish, uni billurdek musaffo saqlash, kamol toptirish milliy tilimiz, ona xalqimiz, jonajon vatanimizga bo‘lgan beqiyos muhabbatimiz ramzidir. dunyoga yangi kelgan chaqaloq ham ona tilida alla eshitib orom oladi, har erta tongda televideniye, radio to‘lqinlaridan taraladigan davlat madhiyasini ona tilimizda eshitib, undan faxrlanamiz. xalqimiz doim mustaqil bo‘lish, erkin yashash yo‘lida kurashib keldi va cho‘lpon, fitrat, a.qodiriy, a.avloniy, g‘.g‘ulom, …

2 / 32

s tabiat tomonidan ato qilingan buyuk ehsondir. ana shu buyuk ehson kishilik jamiyatining eng muhim aloqa vositasi bo‘lib, jamiyat uchun xizmat qiladi.til faqat jamiyatda, odamlar jamoasi orasidagina mavjud, chunki til orqali insonlar o‘z fikrlarini bildiradilar, fikr almashadilar, gaplashadilar. til doimiy to‘xtovsiz ravishda o‘zgarib turuvchi, taraqqiy etib boruvchi hodisadir. tilning taqdiri jamiyat taqdiri bilan chambarchas bog‘liqdir. 4 jamiyat yo‘q ekan, til ham bo‘lmaydi va aksincha til bo‘lmasa, jamiyatda rivojlanish ham yo‘q. insoniyat uchun fikr almashish doimiy va hayotiy zaruratdir. til jamiyatning asrlar davomidagi butun tarixi jarayonida shu jamiyatda yashovchi minglarcha avlodlar tomonidan yaratilgan bo‘lib, jamiyat va uning a’zolari uchun baravar xizmat qiladi. tilning adabiyot, san’at, umuman, madaniyat kabi ijtimoiy hodisalardan farqi shundaki, ular ma’lum bir sinfning manfaatini ko‘zlaydi, uning mafkurasini targ‘ib qiladi, til esa jamiyatdagi barcha kishilar uchun bir xil xizmat qiladi. har bir tilning fonetik tuzilishi, lug‘at tarkibi va grammatik qurilishi ma’lum qonun-qoidalar asosida bir- biri bilan bog‘lanib, ularning har …

3 / 32

“bahuvrihi” atamasi ostida nima yashirinligi, uning tabiati, morfologik va semantik xususiyatlari, qo‘llanilish o‘rni va tilimizda bu kabi so‘zlar mavjud yoki yo‘qligi imkon qadar tahlilga tortilgan. ii. o‘zbek va rus tillarida so‘z birikmasi nopredikativ bog’lanma doim ikki a‘zodan tarkib topadi, ulardan biri tobe, ikkinchisi esa hokim bo’ladi. predikativ bog’lanmada uning hokim a‘zosi odatda oldin, tobe a‘zosi keyin joylashadi, nopredikativ bog’lanmada, aksincha, tobe a‘zo ko’pincha oldin, hokim a‘zo esa keyin joylashadi. muhim farq shuki, predikativ bog’lanmada uning har ikki a‘zosi so’zshakl bilan ifodalanadi, shunga ko’ra har ikkisi sintaktik bo’lak (ega, kesim) sifatida shakllanadi. nopredikativ bog’lanmalarda esa uning tobe a‘zosi ko’pincha so’zshakl bilan ifodalanadi, shunga ko’ra shu a‘zogina sintaktik bo’lak (masalan, to’ldiruvchi) sifatida shakllaiadi. nopredikativ bog’lanmalar (bular birikma deb ham yuritiladi) turlicha tasnif qilinadi, shulardan biri tobe a‘zosining sintaktik mohiyati asosida tasniflash bo’lib, bunda sifatlovchili birikma, to’ldiruvchili birikma, holli birikma kabi bog’lanmalar ajratidadi. birikmalarning tobe a‘zosi (sifatlovchi, to’ldiruvchi, hol) gapning ikkinchi darajali bo’lagi …

4 / 32

hasiga zaruriyat yo’q. to’ldiruvchili birikmalar rus va o’zbek tillarida mohiyat jihatidan bir xil. to’ldiruvchi to’ldirilmishiga boshqaruv usuli bilan bog’lanadi: to’ldirilmish bo’lib kelgan leksemaning ma‘nosi bog’lanadigan to’ldiruvchi qaysi sintaktik shaklda kelishini belgilaydi. to’ldiruvchining ikki turi ajratiladi: vositasiz to’ldiruvchi (pryamoe dopolnenie) va vositali to’ldiruvchi (kosvennoe dopolnenie). holli birikmalar ham rus va o’zbek tillarida mohiyat jihatidan bir xil. hol bilan hollanmish orasidagi sintaktik aloqa ikki xil: 1) hol vazifasida shakl o’o’zgarishi yo’q birlik (ravish, ravishdosh; o’zbek tilida sifat ham) kelsa, hollanmishiga bitishuv usuli bilan bog’lanadi: uzoq ii yaxshi 11 miriqib dam olmoq; stoyat dolgo 11 obo’lokotivshis na perila kabi; 2) so’zumso’z vazifasida ma‘lum kelishikda yoki ko’makchi (rus tilida predlog) bilan shakllangan so’zshakl kelsa, hollanmishiga boshqaruv usuli bilan bog’lanadi: u universitetga ketdi.— on ushel v universitet. by yil bahorda yog’ingarchilik ko’p bo’ldi. v etom godu vesnoy osadkov bo’lo mnogo kabi. sifatlovchili birikmalar rus va o’zbek tillarida keskin farq qiladi. rus tilida sifatlovchilar moslashadigan va …

5 / 32

ili birikmani alohida birlik sifatida talaffuz etish zarur bo’lsa, uni ma‘lum rod, birlik, bosh kelishik shaklida aytamiz, chunki shunday grammatik shakl sifatlovchili birikma uchun bosh shakl deb qabul qilingan: cherny karandash, bolshaya lampochka, sinee nebo kabi. bunday bog’lanmada tugallanmalarni to’rtburchakka olsak, qolgan qism birikmaning asosiga teng bo’ladi: cherny, karandash, bolshaya, lampochka, sinee, nebo. tilda bunday, sifatlovchili birikmaning andozasi bor: (asos + tugallanma) x (asos – tugallanma), bu andozada qaysi tugallanmalar (o’z-o’zidan, qaysi leksemalar ham) qatnashuvi nutqdagina aniq bo’ladi. demak, rus tilida sifatlovchili birikmaning tobe a‘zosi birikma doirasida grammatik shakllanib yetmaydi; bunday birikmaning hokim a‘zosi ham (asli birikmaning o’zi ham) nutqda tugal grammatik shakllanadi. o’zbek tilida barcha sonlar sifatlanmishiga bitishuv usul bilan bog’lanaveradi. yana bir farq shuki, rus tilida dva va undan yirik son sifatlovchi bo’lib kelganida sifatlanmish ot asosan ko’plik ,shaklida ishlatiladi: dva studenta, lekin dvux studentov; pyat stydenmov kabi; o’zbek tilida, sifatlovchi qaysi son bilan ifodalanishidan qat‘i nazar, sifatlanmish …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 32 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o'zbek va rus tillarida so'z birikmalarinig yasilishi"

o‘zbek va rus tillarida so‘z birikmasi kurs ishi o‘zbek va rus tillarida so‘z birikmalarinig yasalishi. mundarija: 2i. kirish 4ii. o‘zbek va rus tillarida so‘z birikmasi 82.1. o’zbek va rus tillarida bosh bo’laklar. 92.2. ikkinchi darajali bo‘laklar 112.3. sodda gapda bo’laklarning o’rni va tartibi. 14iii. o’zbek va rus tillarining fonetikasi. 143.1. fonetika. 153.2. unlilar sistemasi 183.3. undoshlar sistemasi 21iv. o‘zbek va rus tillarida so‘z tarkibi 214.1. so’z tarkibi 264.2. o’zbek va rus tillarida yordamchi so’z turkumlari 31xulosa 32foydalanilgan adabiyotlar i. kirish til millatning ulkan boyligi va bebaho mulkidir. shuning uchun ona tilini sevish, puxta o‘rganish, uni billurdek musaffo saqlash, kamol toptirish milliy tilimiz, ona xalqimiz, jonajon vatanimizga bo‘lgan beqiyos muhabb...

Этот файл содержит 32 стр. в формате DOC (178,5 КБ). Чтобы скачать "o'zbek va rus tillarida so'z birikmalarinig yasilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o'zbek va rus tillarida so'z bi… DOC 32 стр. Бесплатная загрузка Telegram