frazemalarning mazmun jihati

DOC 133,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405605278_55990.doc ( ) и и ( ) и и iii т з т 3 + + frazemalarning mazmun jihaтi frazemalarning mazmun jihati reja: . 1. frazemalarda ko‘pma'nolilik 2. frazemalar orasidagi semantik munosabatlar 3. frazeologik birliklarning turkumlanishi 4. frazemalarda bog‘lashuv 1 §. lisoniy birlik sifatida frazemalarga ham xuddi leksemalarda bo‘lganidek nomlash vazifasi va ma'lum bir ma'noni bildirish vazifasi xos. faqat frazeologik birliklarning ayrim turlarida nomlash vazifasi yo‘q (bular "frazemalarning turkumlanishi" bahsida tasvirlanadi). frazemada ikki va undan ortin leksema o‘z leksik ma'no mustaqilligini yo‘qotgan holda bir umumiy ma'no markaziga bo‘ysunadi, frazemadan yaxlitligicha anglashiladigan ma'noni gavdalantirish uchun xizmat qiladi. frazemadan anglashiladigan ma'no uning tarkibidagi leksemalardan anglashiladigan ma'nolarning oddiy (arifmetik) yig‘indisi bo‘lmay, umumlashma, ustama ma'no, ayni vaqtda ko‘chma ma'no sifatida gavdalanadi. masalan, jon(i)ni jabborga ber frazemasi 'bor kuchini safarbar qilgani holda faoliyat ko‘rsat' ma'nosini anglatadi; bu ma'no – jon, jabbor, ber leksemalari anglatadigan ma'nolarning oddiy yig‘indisi emas, balki ma'lum obrazga asoslanadigan umumlashma ko‘chma ma'no. …

atlarning ruhiy holat bildiruvchi leksiksemantik guruhiga mansub. bu guruh sifatlarning lug‘aviy ma'nosi tarkibida 'kayfiyat', (hishayajonning ijobiysalbiyligi', 'hishayajonning kuchlikuchsizligi( kabi ideografik semalar ajratiladi. ana shu semalar asosida yuqoridagi frazemaning ma'nosini 'kayfiyati biroz yomon holatda' deb ta'riflash mumkin. 3 §. frazeologik butunlik va frazeologik chatishma. frazemadan yaxlitligicha anglashiladigan lug‘aviy ma'no bilan uning tarkibidagi leksemalar anglatadigan lug‘aviy ma'nolar orasidagi munosabat asosida frazemalarning ikki ma'no turi farq qilinadi: 1) frazeologik butunlik, 2) frazeologik chatishma. ma'nosi tarkibidagi leksemalarga xos ma'nolar asosida izohlanadigan, shu leksik ma'nolarning umumiy maxraji sifatida gavdalanadigan frazema frazeologik butunlik deyiladi: to‘ydan ilgari nog‘ora chal, yog‘ tushsa – yalagu(n]dek, katta og‘iz kabi. m i s o l: mehmonning qizarganini payqagan keksa boy o‘z xotinining k a t t a o g‘ i z va betamizligidan achchiqlanib yuzini teskari burdi (oybek). ma'nosi tarkibidagi leksemalarga xos ma'nolar asosida izohlanmaydigan, bu leksemalarga xos leksik ma'nolarni hisobga olmaydigan frazemaga frazeologik chatishma deyiladi: bosh(i)ni olib (chiqib ket), o‘pka(si)ni …

vjudligi. bunda quyidagilar nazarda tutiladi: 1) тarkibida ikki va undan ortiq leksema qatnashadi, 2) yaxlit bir ma'no gavdalanadi, 3) тarkibidagi leksemalar o‘z leksik ma'no mustaqilligini yo‘qotadi, 4) erkin bog‘lanma bilan omonimiklik holatida bo‘ladi, 5) frazemani faqat yaxlitligicha almashtirish mumkin, 6) nutqda yaxlitligicha bir sintaktik vazifada keladi, 7) boshqa tilga yaxlitligicha tarjima qilinadi. frazeologik butunlik bilan frazeologik chatishma orasidagi farq - ulardagi umumiy belgining (semantikgrammatik sintezga intilishning) me'yorida: 1a. frazemaning ma'nosi tarkibidagi leksemalarning ma'nosiga bog‘liq, shu leksik ma'nolarning o‘ziga xos sintezidan iborat bo‘ladi. 1b. frazemaning ma'nosi tarkibidagi leksemalarning ma'nosiga bog‘liq emas, bulardan kelib chiqmaydi. 2a. frazemaning ma'nosini uning tarkibidagi leksemalarga xos ma'nolar asosida izohlash mumkin. 2b. frazemaning ma'nosi tarkibidagi leksemalarga xos ma'nolar asosida izohlanmaydi, frazemadan anglashiladigan ma'noni tushunishda qandaydir shartlilik mavjud bo‘ladi. 3a. тarkibidagi leksemalarga xos ma'nolar ma'lum darajada hisobga olinadi. 3b. тarkibidagi leksemalarga xos ma'nolar hisobga olinmaydi. 4a. frazemaning yaxlit ma'nosi fonida tarkibidagi leksemalarga xos ma'nolar ham sezilib turgani sababli …

aho semasi deyiladi. baho semasining leksemalardagi va frazemalardagi mavqei farqli. baho semasi leksemalarning ko‘pida betaraf bo‘ladi, yaqqol ifodalanib turmaydi; ba'zan esa baho semasi leksemani turlicha ma'no munosabatiga kiritish, turlicha qo‘llash bilan hosil qilinadi. frazemalarning ko‘pida esa baho semasi uning mazmun jihatida doimiy tarkibiy qism bo‘lib qatnashadi, ba'zan frazemaning lug‘aviy ma'nosini butunlay qamrab oladi. frazemalar odatda voqelikni nomlab-gina qolmay, uni baholaydi ham. frazemalarning tilda yashashini oqlab turadigan asosiy sabablardan biri - shu. masalan, quyidagi matnlarda ishlatilgan frazemalar ma'lum voqelikni nomlaydi (yeru ko‘kka ish-onma - (o‘ta darajada ardoqla'; bosh(i)ga ko‘tar ii - 'yuksak darajada izzathur-mat qil'; mukka(si)dan ket - 'o‘zini tiya olmaslik darajasida berilib ket'); shu bilan bir vaqtda bu voqelikka munosabatni ham ifodalaydi (avvalgi ikki frazemada ijobiy munosabat, keyingi frazemada esa salbiy munosabat ifodalanadi): i b r o h i m. xursandmisan, xafa qilayotgani yo‘qmi? g u l s a r a. yo‘q! yeru ko‘kka ishonmaydi, boshiga ko‘taradi (yashin). otang — …

r m a- g a n va uni muruvvatsiz qo‘lda so‘lgan chechak kabi xoksor qilgan ishq jalloblari-ning noziga quloq solgan xudo to‘tiqushning bolalaridek birbiriga zor, intizor bo‘lib, birbiriga yetisholmay xorzor bo‘lib yurgan miskinlar ohiga nechuk quloq solmas ekan? (mirzakalon ismoiliy). bu matnda ishlatilgan yetti uxlab, tush(i)da ko‘rma frazemasi (hech qachon ko‘rma( ma'nosini anglatadi va ko‘rish mumkin bo‘lgan narsalarga nisbatan ishlatiladi. yozuvchi bu frazemani yangicha matnda, yangicha qurshovda (sevgining pokligi, muqaddasligi birikmashakliga bog‘lab) ishlatgan. natijada bu frazema tamoman yangi ma'noni - (bilma( ma'nosini anglatish uchun xizmat qildirilgan. bu bilan frazema-ning lug‘aviy ma'nosi to‘g‘ri taraqqiy ettirilgan. lekin bu frazema mavhum belgi otlarini bevosita boshqarib kelishi o‘rinli chiqmagan. agar bu frazema to‘g‘ridan to‘g‘ri sevgini leksemashaklini quyidagicha boshqarib kelsa edi, muallif bu nuqsondan qutular edi: pok, muqaddas sevgini yetti uxlab, tushida ko‘rmagan. badiiy nutqda frazemani noo‘rin, noto‘g‘ri ishlatish hollari ham uchraydi. bunday hol tilni bilmaslik, til qonuniyatlari bilan hisoblashmaslik oqibatida yuz beradi. masalan, quyidagi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "frazemalarning mazmun jihati"

1405605278_55990.doc ( ) и и ( ) и и iii т з т 3 + + frazemalarning mazmun jihaтi frazemalarning mazmun jihati reja: . 1. frazemalarda ko‘pma'nolilik 2. frazemalar orasidagi semantik munosabatlar 3. frazeologik birliklarning turkumlanishi 4. frazemalarda bog‘lashuv 1 §. lisoniy birlik sifatida frazemalarga ham xuddi leksemalarda bo‘lganidek nomlash vazifasi va ma'lum bir ma'noni bildirish vazifasi xos. faqat frazeologik birliklarning ayrim turlarida nomlash vazifasi yo‘q (bular "frazemalarning turkumlanishi" bahsida tasvirlanadi). frazemada ikki va undan ortin leksema o‘z leksik ma'no mustaqilligini yo‘qotgan holda bir umumiy ma'no markaziga bo‘ysunadi, frazemadan yaxlitligicha anglashiladigan ma'noni gavdalantirish uchun xizmat qiladi. frazemadan anglashiladigan ma'no uning tarkibidagi l...

Формат DOC, 133,0 КБ. Чтобы скачать "frazemalarning mazmun jihati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: frazemalarning mazmun jihati DOC Бесплатная загрузка Telegram