ajratilgan izox bo'laklar

DOC 66.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405595953_55856.doc ajratilgan izox bo'laklar reja 1. ajratilgan izox bo'laklar xaqida. 2. ajratilgan to'ldiruvchi. 3. ajratilgan aniqlovchi. 4. ajratilgan xol. 5. ajratilgan izox bo'laklarda tinish belgilari. 1. ajratilgan izox bo'lakli gaplar haqida. sodda gaplar tarkibida ba'zan ajratilgan bo'laklar ham qatnashish mumkin. gapning ajratilgan bo'laklari o'zlari aloqador bo'lgan so'zlarning ma'nosini izoxlab, konkretlashtirib keladi va ular boshqa bo'laklardan maxsus pauza bilan ajratilib, logik urg'u oladi. masalan: 1. biz dam olish kuni ertalab shahardan tashqarida, biz suv bo'yiga chiqdik (o.yo) 2. konvert ichidagi adresga, tanish va qadrli xusni xatga tikilgancha xayolga cho'mdi. 3. axir uning, voxidjonning ham o'ziga yarasha obro'si, yigitlik izzat-nafsi borku! (o.yo) bu har uchala misolda ajratilgan xol (birinchi gap), ajratilgan to'ldiruvchi (ikkinchi gap), ajratilgan aniqlovchi (uchinchi gap) ifodalangan. bazan ajratilgan bo'laklar oborot formasida bo'lishi ham mumkin. masalan: musoaffo osmondagi yulduzlar singari, bexisob elektr lampochkalari kechani kunduzdek yoritib turibdi. (“ishonch” gaz.) yoki: nargiz gullar bog'ining hayotbaxsh tongini yaratib, pokiza sevgi haqida kuylaydi. …

iruvchi kesim yonida kelmaydi. to'ldiruvchilarning ajratilishida qaraganda, ustiga, tashqari, ilgari, bilan birga va shu kabi ko'makchi vazifasida kelgan so'zlar ishtirok etadi. qaysi ko'makchi yoki ko'makchi vazifasidagi so'z bilan kelishiga qarab ajratilgan to'ldiruvchilar quyidagi ma'nolarni ifoda qiladi. masalan: tashqari ko'makchisi bir predmetni boshqasidan ajratib ko'rsatsa, qaraganda, ko'makchilar predmetlarni qiyos qilishda yordam beradi, bilan, ustiga, ko'makchilar esa ma'noga ikkinchi ma'noning qo'shilishi ko'rsatdi. masalan: 1. usta amaki o'ymakorlikdan bo'lak, boshqa ustaxonalar uchun qog'ozga naqsh va gullar ham chizib beradi. (s.a) 2. qamishkapaliklar odamlarni nomlari bilan atashdan ko'ra xususiyatlari bilan ta'kidlashni afzal ko'radi. (p.t) 3. men o'qishimni davom ettirish bilan birga, kechki smenada ishlab ham turibman. oddiy gap bo'lagi formasidagi to'ldiruvchilar bu xil to'ldiruvchilar o'zidan oldingi to'ldiruvchining ma'nosini izoxlaydi, unga aniqlab kiritadi, boshqa turdagi ajratilgan bo'laklar kabi, uziga xos intonasiyaga ega bo'ladi. vositasiz to'ldiruvchilar ham, vositali to'ldiruvchilar ham ajratiladi. ajratilgan vositasiz to'ldiruvchilar 1. endi ular faqat birgina saylni-dushman ustidan g'alaba qilingan kun tantanasini umid …

ya'ni chingiz aymatovni yaxshi biladi, yoki: bu xabar ko'plarni, shu jumladan, maxkamni ham, juda quvontirdi. (p.k) 3. ajratilgan aniqlovchilar ajratilgan aniqlovchilar uch xil bo'ladi: 1. ajratilgan sifatlovchi. 2. ajratilgan qaratuvchi. 3. ajratilgan izohlovchi. ajratilgan sifatlovchi predmetning belgisini bo'rttirib ko'rsatish maqsadida ajratiladi. ajratilgan sifatlovchilar sifatlanmishdan keyin kelsa ajratilgan sanaladi. masalan: ma'lum bo'lishicha u, ya'ni universitet domlasi dosent obidov, bir necha yillardan beri biologik metodi ustida ish olib bormoqda ekan. (o.yo) ajratilgan aniqlovchilar, ya'ni sifatlovchi odatda birikma yoki uyushgan xolda keladi. masalan: qo'chqarov-do'ng peshona, qirra burun, ko'krakdor, polvontaxlit yigitcha-kichkina tuman gazetasiga ko'z tikib o'tirardi. bunda predmetning belgisini bo'rttirib berish uchun sifatlanmishdan keyin keltirilgan. ayrim paytda yakka kelgan sifatlovchilar ham ajratilishi mumkin. masalan: saxarlab mardikorlar, yalang oyoq . . . bozorga, ishga, chopdilar. ajratilgan qaratuvchi. bunda qaratuvchi o'zidan oldin kelgan boshqa bir qaratuvchini izoxlash, konkretlashtirish yo'li bilan ajratiladi. masalan: bu dugonamning, xalimaning, ro'moli. yoki: o'sha otga mana bu bolaning, xudoyberdining, ishki tushib qolgan. …

rmasidagi ajratilgan xol. 2. o'xshatish oboroti formasidagi ajratilgan xol. 3. ko'makchi konstruksiya oboroti formasidagi ajratilgan xol. ravishdosh oboroti formasidagi ajratilgan xol. ravishdoshlar o'ziga oid so'zlar bilan kengayib kelishi mumkin. bular ravishdosh oboroti deyiladi. ravishdosh oboroti odatda ajratilgan bo'ladi. masalan: 1. shu payt ikki “pobeda” birin-ketin signal berib, boqqa kirib keldi. (s.n) 2. dilmurod ko'zlarini yerdan olmay, sekin-sekin odimlab boryapti. 3. biz institutdan qaytgach, bir oz dam oldik. ravishdosh oboroti quyidagicha ma'noni ifodalaydi. 1. ish-harakatning bajarilish xolati. masalan: a) mavlon ota uzoq-uzoqlarga tikilib, roxatlanib nafas oldi. (s.n) b) kanizak o'tirgan odamlarni oralib narigi tomonga o'tib ketdi. (a.k) 2. ish-harakatning bajarilish payti. masalan: a) botir mehmonlar bilan salomlashib, ayvonli uyga o'tdi. (s.n) b) ekskursantlar manzilga yetguncha, bir necha doyda dam oldilar. 3. ish-harakatning bajarilish shartini. masalan: dunyoni tanimay, dunyo kishisi bo'lmaysizlar. 4. ish-harakatning bajarilish sababini. masalan: a) bo'taboy cholning kallasida nima borligini bilolmay, ancha vaqtgacha u yoqqa-bu yoqqa to'lg'onib uxlayolmadi. (s.a) b) …

oid so'zlar bilan kengayib, boshqa gap bo'laklardan ajralishi mumkin. bunda konstruksiya kabi, bo'yicha, tufayli, yarasha, xolda, muvofiq kabi ko'makchi so'zlar bilan shakllanadi. masalan: 1. navoiy bir qo'lini ko'ksiga qo'ygan holda, boshini kamtar, yengil qimirlatishi bilan xalqning tabrigiga samimiy javob berib bordi. 2. to'ppon, ishda to'rt kishining ishini qilgani kabi, ovqatda ham to'rt kishining ovqatini yegan edi. ko'makchili konstruksiya oboroti formasidagi ajratilgan bo'laklardagi kabi, ma'lum darajada predikativlik mavjud. ko'makchili konstruksiya oboroti formasidagi ajratilgan xol quyidagi ma'noni ifodalaydi. 1. turli xolatni masalan: a) nor xola xursandlik bilan yuragi to'ygan xolda, bog'ni aylanib keldi. b) o'ktam allanechuk bo'shashgan holda otliq qizning orqasidan ancha vaqt o'ychan qarab qoldi. 2. o'xshatishni, masalan: a) buloqning suvi, podshox zamondagi mazlumlarning ko'zlaridan oqqan yosh kabi tinmay to'lib toshdi. (sh.r) b) farxodning qoyalarni o'pirgan afsonaviy teshasi kabi, shoir fikri toshlarni yaxlid kesib, misralarga boylab, qalab ketdi. oddiy gap bo'lagi formasidagi ajratilgan xollar. oddiy gap bo'lagi formasidagi ajratilgan xollar o'zidan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ajratilgan izox bo'laklar"

1405595953_55856.doc ajratilgan izox bo'laklar reja 1. ajratilgan izox bo'laklar xaqida. 2. ajratilgan to'ldiruvchi. 3. ajratilgan aniqlovchi. 4. ajratilgan xol. 5. ajratilgan izox bo'laklarda tinish belgilari. 1. ajratilgan izox bo'lakli gaplar haqida. sodda gaplar tarkibida ba'zan ajratilgan bo'laklar ham qatnashish mumkin. gapning ajratilgan bo'laklari o'zlari aloqador bo'lgan so'zlarning ma'nosini izoxlab, konkretlashtirib keladi va ular boshqa bo'laklardan maxsus pauza bilan ajratilib, logik urg'u oladi. masalan: 1. biz dam olish kuni ertalab shahardan tashqarida, biz suv bo'yiga chiqdik (o.yo) 2. konvert ichidagi adresga, tanish va qadrli xusni xatga tikilgancha xayolga cho'mdi. 3. axir uning, voxidjonning ham o'ziga yarasha obro'si, yigitlik izzat-nafsi borku! (o.yo) bu har uchala m...

DOC format, 66.5 KB. To download "ajratilgan izox bo'laklar", click the Telegram button on the left.

Tags: ajratilgan izox bo'laklar DOC Free download Telegram