от. отнинг маъно турлари

DOC 54,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404477204_53769.doc от от. отнинг маъно турлари режа: 1. от ва унинг лексик-грамматик хусусиятлари (лексик маъноси, морфологик белгилари, синтактик вазифаси). 2. отнинг маъно турлари: атоқли ва турдош отлар. 3. турдош отларнинг турлари: аниқ ва мавҳум отлар, якка ва жамловчи отлар. 1. от ва унинг лексик-грамматик хусусиятлари. предметнинг номини (кенг маънода) билдирувчи мустақил сўз туркумига от дейилади. от сўз туркумига оид сўзлар ким? нима? кимлар? нималар? сўроғларидан бирига жавоб беради: ер, сув, туз, нон – нима?, ўқитувчи, хонанда, тилшунос – ким? каби. от қуйидаги лексик-грамматик хусусиятларга эга: от сўз туркумининг лексик-семантик хусусияти: 1) кенг маънода предмет маъносини ифода этиш отнинг лексик хусусиятидир. предмет маъносини тирик мавжудотлар (парранда, қуш, чумоли кабилар), ер ва осмонга, кундалик турмушга оид нарсаларнинг номи (қуёш, ой, тоғ, тош, дарё, туз, нон, чойнак, қошиқ кабилар), ўсимликларнинг номи (пахта, шоли, жўхори, беда каби), воқеа-ҳодисаларнинг номи (тўй, анжуман, мажлис, шодлик, ишонч, кураш кабилар), ўрин ва вақт номлари (ёз, куз, пастлик, тепалик), …

олтита келишик маъносига эга б´либ, келишик қўшимчалари отнинг отга ёки отнинг феълга тобелигини ифодалайди: бош келишик – китоб, қаратқич келишик – китобнинг, тушум келишиги – китобни, жўналиш келишиги – китобга, ўрин-пайт келишиги – китобда, чиқиш келишиги – китобдан. (зулфиянинг китоби, китобни севади) каби. 4) от сўз ясалиш хусусиятига эга. от сўз туркуми фаол сўз ясалиш усуллари морфологик, синтактик; шунингдек фақат от сўз туркумини ясайдиган аббревиация усули билан ясалади: хизматчи, кулги, тароқ, гулзор, қувонч (морфологик усул билан); белбоғ, кўзойнак, бахт-саодат, ота-она (синтактик усул); дан, тошдпу (аббревиация усули билан). 5) отларда модал форма ясалиши ҳам мавжуд. отларда модал маъно отнинг лексик маъносига кичрайтириш, эркалаш, ҳурмат, кучайтириш, гумон, ноаниқлик, кесатиқ каби қўшимча маъноларни қўшиш билан ҳосил қилинади: қизча, қўзичоқ, бўталоқ, болагина, каримжон, раънохон, ун-пун, нон-пон каби. от қуйидаги синтактик хусусиятларга эга: 1) от от билан боғланади. бош ва қаратқич келишигидаги отлар ана шундай хусусиятга эга: пахта – миллий ғуруримиз. зулфиянинг дафтари; 2) от …

ранг билан товланарди. (о). олтин ўтда билинади, одам меҳнатда. (мақол) 2. отнинг маъно турлари. отлар маъно жихатидан икки турга бўлинади: турдош отлар ва атоқли отлар. турдош отлар. бир турдаги предметларнинг, ҳодисаларнинг умумлаштирувчи номи турдош от дейилади: стол, китоб, танбур, бахт, кулги, анжуман каби. турдош отлар атоқли отларга қараганда кўп миқдорни ташкил қилади. турдош отлар кичик ҳарф билан ёзилади. атоқли отлар. бир хилдаги предмет (шахс) ёки ҳодисалардан бирини айириб кўрсатадиган отлар атоқли отлар дейилади. атоқли отлар атаб қўйилган номларни ифодалайди. атоқли отларга қуйидагилар киради: 1) кишиларнинг исми ва фамилиялари: мурод, ўктам, ўткир, махмудов, ахмедов. 2) ёзувчи ва шоирларнинг тахаллуслари: ойбек, уйғун, муқимий, фурқат. 3) уй ҳайвонларига атаб қўйилган номлар: олапар, тўрткўз, мош. 4) планета, юлдуз ва сайёраларнинг номлари: ер, зуҳра, етти қароқчи, миррих. 5) географик номлар (шаҳар, қишлоқ, тоғ, дарё, кўл, чўл, қитъа номлари): тошкент, марғилон, чотқол, помир, оҳангарон, чирчиқ, осиё. 6) 0лий давлат ва юқори ташкилотларнинг номлари: ўзбекистон вазирлар маҳкамаси, …

та предметни ифода этади: уй, шахар, талаба, эшик. аниқ отлар ифода этган предметни доналаб санаш мумкин: иккита уй, ўнта шаҳар, бешта талаба каби. шунингдек, кўплик маъносини –лар қўшимчасини қўшиш билан англата олади: уйлар, шаҳарлар, талабалар, эшиклар каби. мавҳум отлар предмет сифатида тасаввур қилинадиган ноаниқ, мавҳум тушунчани ифодалайди: яхшилик, бахт, соғинч, ёғингарчилик, ва бошқалар. мавҳум отлар доналаб саналмайди ва –лар қўшимчаси воситасида кўплик маъноси ифодаламайди. турдош отлар шунингдек, бирлик шаклда якка бир предметни ифода этади. турдош отлар шу хусусиятга кўра якка ва жамловчи отларга бўлинади. якка отлар бирлик шаклдаги предметлардан биттасини яккалаб, ажратиб кўрсатади: стол, китоб, қалам, уй, чамадон. грамматик жихатдан –лар кўплик қўшимчасини олиб, кўплик маъносини ифода эта олади. жамловчи отлар бирлик шаклдаги бир хил предметларнинг тўдасини, жамини англатади: халқ, армия, гала, тўда, пода, озчилик, кўпчилик. демак, жамловчи отлар грамматик жиҳатдан бирлик шаклда бўлса ҳам, маъно жиҳатдан кўпликни ифодалайди.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "от. отнинг маъно турлари"

1404477204_53769.doc от от. отнинг маъно турлари режа: 1. от ва унинг лексик-грамматик хусусиятлари (лексик маъноси, морфологик белгилари, синтактик вазифаси). 2. отнинг маъно турлари: атоқли ва турдош отлар. 3. турдош отларнинг турлари: аниқ ва мавҳум отлар, якка ва жамловчи отлар. 1. от ва унинг лексик-грамматик хусусиятлари. предметнинг номини (кенг маънода) билдирувчи мустақил сўз туркумига от дейилади. от сўз туркумига оид сўзлар ким? нима? кимлар? нималар? сўроғларидан бирига жавоб беради: ер, сув, туз, нон – нима?, ўқитувчи, хонанда, тилшунос – ким? каби. от қуйидаги лексик-грамматик хусусиятларга эга: от сўз туркумининг лексик-семантик хусусияти: 1) кенг маънода предмет маъносини ифода этиш отнинг лексик хусусиятидир. предмет маъносини тирик мавжудотлар (парранда, қуш, чумоли кабил...

Формат DOC, 54,5 КБ. Чтобы скачать "от. отнинг маъно турлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: от. отнинг маъно турлари DOC Бесплатная загрузка Telegram