мухйи хукандий, исхокхон ибрат маърифатпарвар шоир публицист, тарихшунос

DOC 52,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404481671_53893.doc мавзу: муҳйи ҳўқандий, исхоқхон ибрат маърифатпарвар шоир публицист, тарихшунос муҳйи ҳўқандий, исхоқхон ибрат маърифатпарвар шоир публицист, тарихшунос режа: 1. муҳйи хўқандийнинг ҳаёти ва ижоди 2. муҳйи ва муқимий муносабатлари 3. муҳйи – зуллисонайн шоир сифатида 4. муҳйи лирикасининг ўзига хослиги адабиётлар 1. и.каримов. ҳалоллик ва фидоийлик фаолиятимизнинг асосий мезони бўлсин. тошкент, 1994. 2. б.қосимов. миллий уйғониш: жасорат, маърифат ва фидоийлик. тошкент, 2000 3. б.қосимов ва бошқалар. миллий уйғониш даври ўзбек адабиёти. тошкент, 2004 ўз замондошлари орасида “тожуш-шуаро”, “шоҳи шоирон” дея эътироф этилган бу улкан санъаткорнинг номи ҳожи муҳйиддин муҳаммад ризо охунд ўғли бўлиб, “муҳйи” адабий тахаллусидир. муҳйи, айрим тадқиқотларда, афғанистоннинг қандаҳор, баъзиларида ҳирот шаҳрида туғилган, деб келинар эди. “тарихи муҳйи хўқандий” асарининг муаллиф дастхати билан кўчирилган нусхаси унинг ғазна шаҳрида 1836 йили туғилганлиги таъкидланади. бўлажак шоирнинг отаси ғазнадаги йирик мадрасалардан бирининг бош мударриси бўлиб, ёш муҳйиддин дастлаб отасининг қўлида хат-савод чиқарган. кейинчалик оила пойтахт ҳиротга кўчиб келади ва муҳйиддин …

т этади) ҳам ҳали қизғин фаолият кўрсатиб турган шайх сулаймон афғоний орадан бир неча ой ўтиши биланоқ асли тошкентлик бўлган шеърият ихлосманди абдурауфбой ҳамкорлигида шоирнинг ўзбекча ва форсча девонини тошкентда порциев босмахонасида тердириб, ғулом ҳасан орифжон матбаасида муқовалатганлиги “девони муҳйи”нинг 1912 йилги нашрида махсус қайд этилган. 50-йиллар охирида қўқон маданий муҳитига келиб қўшилган муҳйи тез орада шоир ва олим сифатида шуҳрат қозонди. ўша вақтларда хонликда ҳкмфармо бўлган маллахон саройига хизматга олинган муҳйи у ерда ҳам эътибор топиб, дипломатик ишга жалб этилди. 11859 йиллар орасида хоннинг махсус элчиси сифатида бир неча марта афғонистон ва ҳиндистонга борди. сафар асносида туркия, эрон сингари мамлакатларда ҳам бўлди. муҳйи чет элларда яшаган чоғида қўқон хонининг махусус элчиси сифатида баланд мавқега эга эканига қарамай, қаерда атоқли олим ёки қалам соҳиби борлигини эшитса, дарҳол унинг хизматига бориб, билмаганини билишга, билганини такомиллаштиришга интилади. қўқонда 70 йиллардан бошлаб қўзғалонлар кўтарилиб, бесаранжомлик, бош-бодоқлик авжга чиққан эди. шундай бир вазиятда, 1874 …

кишилар билан алоқа ўрнатишга, сал ўтгач, 1876 йил январ ойида эса қўқонга таклиф этилиб, яна тахтга ўтқазилишига кўмаклашади. маҳрамда оғир шароитда қолган ёш хонга муҳйи махсус қасида ҳам битган бўлиб, унда ҳақиқий ҳукмдор энг танг вазиятда ҳам тадбир билан йўл топиши, душманга шижоат билан зарба бериши уқтирилган. хонлик тугатилганидан (1876 йил 19 феврал) сўнг ҳам муҳйи қўқонда истиқомат қила бошлайди, лекин умрининг охиригача ҳеч қандай расмий лавозимда бўлмайди. шундан сўнг 35 йил давомида муҳйи қўқондаги соҳиб ҳазрат мадрасасининг ҳужраларидан бирида яшайди. мунтазам ижод билан шуғулланади, қўқон адабий муҳитининг забардаст вакилларидан бирига айланади. маълумки, “қизил империя” даврида халқнинг ноҳақ бадном қилинган зиёлилари орасида муҳйи ҳам бор эди. бунга муҳйи билан муқимий ўртасида маълум даврларда бўлиб ўтган совуқчилик дастак қилиниб, шу баҳонада шўро мафкураси тамойилларидан келиб чиққан ҳолда бу икки йирик ижодкорни синфий манфаатлар жиҳатидан бир-бирига муросасиз мухолоф қилиб кўрсатилган, гўё бутун ижоди давомида муҳйи халқ манфаатига хиёнат қилган, бойлар ва амалдорлар …

ҳйи фалий намангонийнинг машҳур ғазалига татаббу тарзида битган сеҳрли ғазали бор. ўз ҳамкасб дўсти татаббусидаги эҳтиросни биддий кашфиётлардан зўр ҳаяжонга келган муқимий унга камоли эҳтиромини намойиш этиб: хирадимни ғоратин айлаган юзи ою сочлари ҳоладур, бу чаман аро на санавбару на суман била гулу лоладур, - матлаъли ғазал битади. муқимий янги ғазал битиб, шеъриятимиз хазинасини бойитишдан ташқари мақтаъга дўстининг исмини ҳам киритиб, муҳйи билан ҳамқисмат эканини таъкидлайди: ёзиб берса хун қадару қазо, нетай ичмайин киши, муҳйиё, манга ҳам муқийм, шул эрур ғизо, на ўзингга якка ҳавладур. муҳйи ҳам ўзи ҳурмат қилган ижодкор дўстидан қарздор бўлиб қолмади. муқимий “танланган асарлар”ининг “лирика” қисмида “куйдурур” радифли ғазал, “мураббаълар” қисмда эса шу радифли мураббаълар берилган. мураббаълар берилган. мураббаъга синчиклаб назар солинса, муқимий ғазалини муҳйи мураббаъга айлантириб, асар таъсирчанлигини янада ошириб юборганлиги маълум бўлади. ҳар банддаги муқимий ғазали байти олдига қўйилган муҳйининг янги байти маҳбуба жабридан қон ютган ошиқнинг сўнгсиз дардларини ўқувчи тасаввурида яна ҳам аниқ, …

дўстлар, ким ҳамиша ман муқимийдек анга жон куйдирар. муҳйи ва муқимий муносабатлари кўнгилдагидек бўлган вақтларда бу икки улкан санъаткорнинг ўзаро эҳтиромини, ўрнак бўларли ижодий ҳамкорлигини кўрсатувчи бундай мисолларни кўплаб учратиш мумкин. аммо, начора, ҳаёт ҳаётлигини, инсон эса хом сут эмган бандалигини кўрсатиб қўядиган нохуш ҳолатлар ҳам рўй бериб туради. кўнгиллари ўта нозик, бунинг устида фақат ёлғиз ўзигина ҳам эканига астойидил ишонган у икки улкан истеъдод соҳиби бир-бирларининг гуноҳларини кечиришга ожиз қолганликлари оқибатида асаб толалари таранглашиб, номатлуб ҳолатларга олиб келган патлари ҳам бўлган. шоир қалбини биргина сўз билан жароҳатлаш, ёки, аксинча, бошини кўкка етказиш ҳеч гап эмас. олам бахтсизликларидан кўнгли чилпарчин бу икки азамат, айни вақтда, ўта асабий шоирлар ўртасида нималардир ўтди-ю, муқимийга муҳйи ортиқча кибр-ҳаволи, муҳйига эса муқимий бўлар-бўлмас нарсаларни шеър қилиб битадиган енгил табиатли одам бўлиб кўрина бошлайди. улар бир-бирларига қарши асабий байтлар битишади. шуниси ҳам борки, эл-юртга таниқли ижодкорлар ҳақидаги ҳар бир янгиликни қулоқларини динг қилиб кутадиган ихлосмандлар …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "мухйи хукандий, исхокхон ибрат маърифатпарвар шоир публицист, тарихшунос"

1404481671_53893.doc мавзу: муҳйи ҳўқандий, исхоқхон ибрат маърифатпарвар шоир публицист, тарихшунос муҳйи ҳўқандий, исхоқхон ибрат маърифатпарвар шоир публицист, тарихшунос режа: 1. муҳйи хўқандийнинг ҳаёти ва ижоди 2. муҳйи ва муқимий муносабатлари 3. муҳйи – зуллисонайн шоир сифатида 4. муҳйи лирикасининг ўзига хослиги адабиётлар 1. и.каримов. ҳалоллик ва фидоийлик фаолиятимизнинг асосий мезони бўлсин. тошкент, 1994. 2. б.қосимов. миллий уйғониш: жасорат, маърифат ва фидоийлик. тошкент, 2000 3. б.қосимов ва бошқалар. миллий уйғониш даври ўзбек адабиёти. тошкент, 2004 ўз замондошлари орасида “тожуш-шуаро”, “шоҳи шоирон” дея эътироф этилган бу улкан санъаткорнинг номи ҳожи муҳйиддин муҳаммад ризо охунд ўғли бўлиб, “муҳйи” адабий тахаллусидир. муҳйи, айрим тадқиқотларда, афғанистоннинг қан...

Формат DOC, 52,5 КБ. Чтобы скачать "мухйи хукандий, исхокхон ибрат маърифатпарвар шоир публицист, тарихшунос", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: мухйи хукандий, исхокхон ибрат … DOC Бесплатная загрузка Telegram