сузларнинг шакл ва маъно муносабатига кура турлари

DOC 60.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403245939_43836.doc сызларнинг шакл ва маъно муносабатига кыра турлари сўзларнинг шакл ва маъно муносабатига кўра турлари режа: 1. омоним, унинг турлари, кўп маъноли сўзлардан фарқи, юзага келиши, қўлланилиши. 2. синоним қатор, доминанти, турлари, юзага келиши, стилистик қўлланилиши. 3. антоним, антонимик жуфт, турлари ва стилистик қўлланилиши. 1. омоним, унинг турлари, кўп маъноли сўзлардан фарқи, юзага келиши. тилдаги мавжуд сўзлар шакл ва маъно муносабатига кўра 3 турга бўлинади: омоним, синоним ва антоним. шакли бир хил, маъноси ҳар хил бўлган сўзларга омоним дейилади. омоним сўзи грекча «бир хил» деган маънони ифодалайди. масалан: чанг-тўзон, гард, ғубор; тупроқнинг жуда майда кукуни. чанг кўтарилди. чанг – тўрт бурчак ясси қути шаклидаги, симлар торлар тортилган қўш чўп билан чалинадиган музика асбоби. чойхонада дутор, чанг… шахмат девор соати пайдо бўлди. (а.қаҳҳор) омонимлар 2 турга ажратилади: луғавий омонимлар ва грамматик омонимлар. луғавий омонимлар: 1) сўзлар доирасида; 2) иборалар доирасида бўлади. 1) омонимлик ҳодисаси сўз билан сўз доирасида бўлса, лексик омоним …

аъноли (полисемантик) сўзларга ўхшайди. лекин омонимларнинг кўп маъноли сўзлардан фарқи шундаки, полисемантик сўз бир нечта маънога эга бўлган битта сўз бўлиб, у ифодалаган маъно ўзаро ички боғланишга эга, улар айни бир сўзнинг ўз ва кўчма маъносига асосланади. омонимлар эса турли маъно ифодаловчи бир нечта сўздир. омонимлар турли хил йўллар билан юзага келади: 1. тилда мавжуд сўзларнинг шакли тенг келиб қолиши натижасида. масалан: кўк (сифат) – ҳаво рангли, мовий, зангори, кўк (от) – осмон, фалак: кўкда юлдузлар чарақлайди. кўк (от) – кашнич, укроп, барра пиёз каби ўсимлик. ҳозир бозордан қишин-ёзин кўк аримайди. 2. кўп маъноли сўзлар орасидаги ички боғланиш йўқолиши натижасида: ёш (от) – умрнинг йилма-йил ҳисоби: ёшингиз нечада? ёш (сифат) – умрнинг вақт ҳисобига нисбатан ози: у мендан анча ёш. ёш (от) – кўздан чиқадиган суюқлик: чин кўнгилдан йиғласа, сўқир кўздан ёш чиқар. (мақол) 3. ўзлашган сўзлар ўзбек тилидаги сўзга ёки бошқа тиллардан ўзлашган сўзларнинг ўзи ўзаро омоним бўлиб қолади: …

и йиғиндисига синонимик қатор дейилади. синонимик қатордаги сўзлар одатда бир сўз туркумига мансуб бўлади: айб, гуноҳ, жиноят, ёзиқ - от; даволамоқ, тузатмоқ - феъл; ёруғ, нурли, чароғон, ёрқин, мунаввар, порлоқ, равшан, нуравшон – сифат; синонимия қаторини тузишда маънодош сўзлар учун асос қилиб олинган сўз доминанта деб айтилади. доминанта синонимик қаторда нисбатан бетараф (нейтрал) маъно ифода этувчи ва фаол қўлланувчи тил бирлиги. масалан: осмон, кўк, само, фалак, гардун сўзларидан иборат синонимик қаторда осмон сўзи нейтрал маънодир, бошқалари эса бир мунча тасвирийлиги, пассивлиги, ёки китобийлиги билан осмон сўзидан фарқ қилади. синонимларнинг қуйидаги турлари мавжуд: луғавий синонимлар ва грамматик синонимлар. луғавий синонимлар: 1) сўзлар доирасида; 2) сўз ва иборалар доирасида; 3) иборалар доирасида бўлади. 1) сўзлар доирасидаги ўзаро синонимик муносабатда лексик синоним дейилади. масалан: безак, зийнат, ҳашам. синонимик қатор фақат сўзлардан тузилади. 2) сўзлар ва иборалар доирасидаги ўзаро синонимик муносабатда лексик – фразеологик синонимлар дейилади. масалан: айёр – муғомбир – пихини ёрган, илонинг …

т қилишда кўрамиз. 3. антоним, антонимик жуфт, турлари ва стилистик қўлланиши. бир-бирига зид маъно ифода этувчи тил бирликларига антоним дейилади. антоним сўзи грекча «зид ном» деган маънони билдиради. масалан: оқ ва қора, катта ва кичик каби. антонимик жуфт – ўзаро антонимик муносабатда бўлган 2 та тил бирлиги. масалан: иссиқ ва совуқ сўзлари битта антонимик жуфтни ҳосил қилади. антонимик жуфт одатда бир сўз туркумига мансуб бўлади. антонимларнинг қуйидаги турлари мавжуд: луғавий антонимлар ва грамматик антонимлар. луғавий антонимлар: 1) сўзлар доирасида, 2) сўз ва иборалар доирасида, 3) иборалар доирасида бўлади. 1) сўзлар доирасидаги антонимик муносабатга лексик – фразеологик антонимлар дейилади. масалан: зиқна (сўз) – феъли кенг (ибора), уятли (сўз) юзи ёруғ (ибора). 2) антонимик муносабатда бўлган сўз ва иборага лексик – фразеологик антонимлар дейилади. масалан: зиқна (сўз) – феъли кенг (ибора), уятли (сўз) юзи ёруғ (ибора). 3) антонимик муносабатда бўлган ибораларга фразеологик антонимлар дейилади. масалан: ерга урмоқ - кўкка кўтармоқ, ошиғи олчи …

сузларнинг шакл ва маъно муносабатига кура турлари - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "сузларнинг шакл ва маъно муносабатига кура турлари"

1403245939_43836.doc сызларнинг шакл ва маъно муносабатига кыра турлари сўзларнинг шакл ва маъно муносабатига кўра турлари режа: 1. омоним, унинг турлари, кўп маъноли сўзлардан фарқи, юзага келиши, қўлланилиши. 2. синоним қатор, доминанти, турлари, юзага келиши, стилистик қўлланилиши. 3. антоним, антонимик жуфт, турлари ва стилистик қўлланилиши. 1. омоним, унинг турлари, кўп маъноли сўзлардан фарқи, юзага келиши. тилдаги мавжуд сўзлар шакл ва маъно муносабатига кўра 3 турга бўлинади: омоним, синоним ва антоним. шакли бир хил, маъноси ҳар хил бўлган сўзларга омоним дейилади. омоним сўзи грекча «бир хил» деган маънони ифодалайди. масалан: чанг-тўзон, гард, ғубор; тупроқнинг жуда майда кукуни. чанг кўтарилди. чанг – тўрт бурчак ясси қути шаклидаги, симлар торлар тортилган қўш чўп билан чалина...

DOC format, 60.0 KB. To download "сузларнинг шакл ва маъно муносабатига кура турлари", click the Telegram button on the left.

Tags: сузларнинг шакл ва маъно муноса… DOC Free download Telegram