шахсни баҳоловчи номинатив бирликларнинг семантик майдонини когнитив, семантик ва қиёсий-типологик аспектда ўрганиш

DOCX 78 pages 196.0 KB Free download

78 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 196.0 KB

File type DOCX

Pages 78

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 78

m u n d a r i j a k i r i sh...............................................................................................................3 1- bob. baholash kategoriyasining tilshunoslikdagi yangi yondashuvlardagi talqini 1.1.baholash kategoriyasining umumiy belgilari…............................................7 1.2.baholash kategoriyasini tadqiq qilishda yangicha yondashuvlar……...........11 birinchi bob bo'yicha xulosalar……………………………………....................19 2- bob. shaxsni baholovchi birliklarning ingliz va o'zbek tillari misolida qiyosiy struktur-semantik tahlili 2.1. semantik maydon tushunchasi………………………………………………21 2.2. shaxsni baholovchi birliklarning semantik-stilistik tiplari qiyosiy planda ……………………………………………………………………………29 2.3. baholovchi nominativ birliklar stilistik ma'nosining lisoniy mohiyati …………………………………………………………………………..36 2.4. baholovchi nominativ birliklar struktur tiplarining qiyosiy tahlili… ………………………………………………………………………..42 ikkinchi bob bo'yicha xulosalar………………………………………………...50 3-bob. baholovchi nominativ birliklarning milliy-madaniy xususiyatlari 3.1.ingliz va o'zbek tillaridagi baholovchi nominativ birliklarni pragmatik xususiyatlariga ko'ra kategoriyalash………………………………..52 3.2.baholovchi nominativ birliklarning milliy-madaniy o'ziga xosligi…60 uchinchi bob bo'yicha xulosalar………………………………………………….67 xulosa ………………………………………………………………………..70 foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati…………………………75 [bookmark: _goback]k i r i sh o'zbekiston respublikasining kadrlar tayyorlash milliy dasturida hozirgi zamon talablariga javob bera oladigan, har tomonlama etuk kadrlar tayorlash masalasiga alohida e'tibor berilgan. o'zbnkiston respublikasi prezidenti i.a.karimov ta'kidlaganidek, «mustaqil dunyoqarashga …

2 / 78

nazariy jihatdan insonni barkamollikka etaklashi shubhasizdir. shu nuqtai nazardan tilning kognitiv aspektda o'rganish, uni kognitiv faoliyat, inson ongining ajralmas tarkibiy qismi sifatida o'rganish bugungi kun tilshunosligining dolzarb masalalaridan biri sifatida ilgari surilmoqda. ushbu ishimiz shaxsni baholovchi nominatsiyalarni kognitiv aspektda o'rganishga bag'ishlangan. bu mavzuning tanlanishi ham bejiz emas. hozirgi zamon tilshunosligining tilda inson omilini o'rganishga, jumladan bilishga intilayotgan sub'ektni ifodalovchi, tashqi olamni bilish jarayonining markazida turgan shaxsni nominatsiyalash masalasini ingliz va o'zbek tillari misolida qiyoslab o'rganish bugungi kun tilshunoslari qiziqtirib kelayotgan eng dolzarb muammolardan biridir. mavzuning dolzarbligi hozirgi zamon tilshunoslik fanining kognitiv semantika va nominatsiya nazariyasiga bog'liq muammolarga tobora ortib borayotgan qiziqishi bilan izohlanadi. masalaning nazariy asoslari jahon tilshunoslari n.d.aruyutunova, van deyk, n.r.volf, v.r.gak, v.n.teliya, e.s.kubryakova, dj. lakoff, m.djonson, yu.d.apresyan, sh.balli, a.vejbitskaya, e.begmatov, d.u.ashurova, sh safarov singari ko'plab olimlarning tadqiqot ob'ekti bo'lgan va masala atroflicha o'rganilgan. ayni paytda shaxs kategoriyasi va lisoniy baholashning kognitiv yondashuv asosida, ikki qardosh bo'lmagan tillar misolida …

3 / 78

ifalarni hal qilishni belgiladik: ishimizda qo'llanilgan asosiy tushunchalarni: kognitiv semantik, pragmatik, semantik maydon, lisoniy birliklarning milliy-madaniy xususiyatlari tushunchalarining mohiyatini aniqlash; 1. ingliz va o'zbek tillaridagi shaxsni baholovchi nominativ birliklarning semantik maydonini identifikatsiyalash metodikasini ishlab chiqish; 2. ingliz va o'zbek tillaridagi shaxsni baholovchi nominativ birliklarni struktur, semantik-stilistik va kontseptual belgilari asosida kategoriyalarga ajratish; 3. ingliz va o'zbek tillaridagi shaxsni baholovchi nominativ birliklarni pragmatik xarakteristikalari asosida kategoriyalash; 4. shaxsni baholovchi nominativ birliklarning mental strukturalar, lisoniy asosida kognitiv mohiyatini va ularning lingvistik va ekstralingvistik faktorlarga bog'liqligini aniqlash; 5. ingliz va o'zbek tillaridagi shaxsni baholovchi nominativ birliklar o'rtasidagi milliy – madaniy o'ziga xosliklarni aniqlash. magistrlik ishimizning ilmiy yangiligi quyidagi holatlarda o'z aksini topadi: 1) shaxsni baholovchi nominativ birliklar ularning struktur-semantik, semantik-stilistik, pragmatik, kognitiv va etnolingvistik xarakteristikalari bilan o'zaro bog'liqlikda tahlil qilinadi; 2) ingliz va o'zbek tilidagi shaxsni baholovchi nominativ birliklar ilk bora qiyosiy – tipologik aspektda o'rganiladi; 3) kiyosiy-tipologik tahlil asosida ingliz va o'zbek …

4 / 78

shda, masalaga doir kurs ishlarni bajarishda, shuningdek inglizcha - o'zbekcha, o'zbekcha-inglizcha lug'atlar tuzishda foydalanish mumkin. tadqiqotni amalga oshirishda quyidagi ilmiy - tadqiqot metodlaridan foydalandik: 1.tahlilimiz turli tizimlarga tillarga mansub til materiallari asosida shaxsni baholovchi nominativ birliklar tadqiqiga bag'ishlanganligi va ulardagi universal va o'ziga xos belgilarni aniqlashga yo'naltirilganligi uchun qiyoslash-taqqoslash metodidan; 2.shaxsni baholovchi nominativ birliklarning identifikatsiya qilishga va semantik maydonini aniqlashga yo'naltirilgan ko'pbosqichli definitsion tahlilni o'z ichiga olgan komponent tahlil metodidan; dissertatsiya ishimizning tuzilishi: ish - kirish, uch bob, har bir bob uchun xulosalar, sakkiz paragraf, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro'yxatidan iborat. 1 bob. baholash kategoriyasining tilshunoslikdagi yangi yondashuvlardagi talqini 1.1. baholash kategoriyasining umumiy belgilari baholash kategoriyasi uzoq paytlardan beri falsafa, mantiq, tilshunoslik fanlarining ilmiy tekshirish ob'ekti bo'lib kelmoqda. «baholash» tushunchasi falsafa va mantiqda «ayrim ob'ektlarning muayyan qadriyatlar asosida xarakterlanishi» deya talqin qilinadi. [ivin 1970:18] baholovchi mulohaza odatda modal ramka shaklida vujudga kelib, u quyidagi qism yoki komponentlardan tashkil topadi: ayrim …

5 / 78

ing yaxshi yoki yomon, foydali yoki foydasiz va h. nuqtai nazardan xarakterlanadi va bunday ijtimoiy xarakterdagi ikkilamchi tasavvur til strukturasida juda murakkab tarzda o'z ifodasini topadi (volf 1975:67). baholash «semantik tushuncha» sifatida lisoniy iboralarning baholovchi mazmunining mohiyatini aks ettiradi. uni «a (baholash sub'ekti) ning fikricha b (baholash ob'ekti) yaxshi yoki yomon» tarzida ifodalash mumkin. [volf 1975:5]. a.v.kuninning ta'rificha baholash bu odamning ob'ektga nisbatan ob'ektiv-sub'ektiv yoki sub'ektiv-ob'ektiv munosabatidir. bu munosabat lisoniy vositalar orqali eksplitsit yoki implitsit ifodalanishi mumkin [kunin 1980:162]. qator tadqiqotchilarning fikricha baholash lisoniy birliklar orqali turli darjalarda ifodalanishi mumkin. bu o'rinda affikslar, leksik birliklar, so'z birikmalari, frazeologik birliklar, shuningdek to'liq fikr ifodalovchi jumlalar ham baholovchi semantikaga ega bo'lishligi ta'kidlanadi. baholash nuqtai nazardan ayniqsa leksik birliklar muhim o'rinni egallaydilar. n.v.volfning ta'kidlashicha «baholashni ifodalovchi leksikaning qator qatlamlari mavjud, ular qatoriga birinchi navbatda turli-tuman baholovchi semantikaga ega bo'lgan sifat va ravishlarni kiritish mumkin; baholash predmet yoki harakat nomlarida, fe'llarning propozitsional strukturalarida ham …

Want to read more?

Download all 78 pages for free via Telegram.

Download full file

About "шахсни баҳоловчи номинатив бирликларнинг семантик майдонини когнитив, семантик ва қиёсий-типологик аспектда ўрганиш"

m u n d a r i j a k i r i sh...............................................................................................................3 1- bob. baholash kategoriyasining tilshunoslikdagi yangi yondashuvlardagi talqini 1.1.baholash kategoriyasining umumiy belgilari…............................................7 1.2.baholash kategoriyasini tadqiq qilishda yangicha yondashuvlar……...........11 birinchi bob bo'yicha xulosalar……………………………………....................19 2- bob. shaxsni baholovchi birliklarning ingliz va o'zbek tillari misolida qiyosiy struktur-semantik tahlili 2.1. semantik maydon tushunchasi………………………………………………21 2.2. shaxsni baholovchi birliklarning semantik-stilistik tiplari qiyosiy planda ……………………………………………………………………………29 2.3. baholovchi nominativ birliklar stilistik ma'nosining lis...

This file contains 78 pages in DOCX format (196.0 KB). To download "шахсни баҳоловчи номинатив бирликларнинг семантик майдонини когнитив, семантик ва қиёсий-типологик аспектда ўрганиш", click the Telegram button on the left.

Tags: шахсни баҳоловчи номинатив бирл… DOCX 78 pages Free download Telegram