nutq uslublari ustida ishlash metodikasi

DOCX 34.6 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1666813902.docx nutq uslublari ustida ishlash metodikasi reja: 1. nutq uslublarini o’qitish orqali o’quvchilarda muloqot madaniyatini shakllantirish masalasi. 2. nutq uslublarini o’qitish metodikasi. 10-11-sinflar uchun mo’ljallangan “ona tili” o’quv predmetidan amaldagi o’quv dasturi[footnoteref:1]ning “uqtirish xati”da shunday deyiladi: [1: http://kompy.info/ orta-talimning-umumtalim-fanlari-boyicha- malaka-talablari-ona- v2.html ] “ona tili ta’limining asosiy maqsadi – o’quvchilarning o’z fikrini og’zaki va yozma tarzda to’g’ri hamda ravon bayon qiladigan, kitobxonlik madaniyati shakllangan, mustaqil va ijodiy fikrlay oladigan, o’zgalar fikrini anglaydigan muloqot va nutq madaniyati rivojlangan shaxsni kamol toptirishdan iborat”. dasturda aytilgan aynan “muloqot va nutq madaniyati rivojlangan shaxsni kamol toptirish” maqsadi bevosita nimani kimga qanday yetkazish, ya’ni uslubiyat mavzulari bilan bog’liq. shu boisdan ham o’rta umumta’lim maktablarining 10-11-sinf ona tili mashg’ulotlari to’laligicha nutq uslublari mavzulariga bag’ishlanadi. zero, maktabda ona tili fanini o’qitishning vazifasi – –o’quvchi shaxsini fikrlashga, o’zgalar fikrini anglashga, o’z fikrini og’zaki hamda yozma shaklda savodli bayon qila olishga qaratilgan nutqiy kompetensiyani rivojlantirish; –ona tilining imkoniyatlaridan unumli foydalangan …

sosiy axborotni ajratib oladi, ommaviy axborot vositalaridagi dolzarb axborotlar mazmunini, maqsadini idrok etadi, tinglab tushunadi. nutqning to’g’riligi, mantiqiy izchilligi, sofligi va ta’sirchanligini anglaydi, barqaror atamalar, kasb-hunar so’zlarining ma’no xususiyatlarini farqlaydi. so’zlash: nutqini ifodali va ravon, mazmunli va ta’sirchan ifoda eta oladi, leksik, grammatik va uslubiy me’yorlarga amal qiladi, nutqda mantiqiy urg’uni o’rinli va to’g’ri qo’yadi. o’qish: turli janrdagi matnlarni ifodali va ta’sirchan o’qiy oladi, gapning ifoda maqsadi, his-hayajon, sodda va qo’shma gaplar ohangiga rioya qilib o’qiydi. yozish: ijodiy matnlar yarata oladi. imlo, tinish belgilari va uslubiy qoidalarga amal qiladi. fikr ifodasida mantiqan izchillikka rioya qiladi, unda kirish va kiritmalar, ko’chirma gaplar, tilning ifoda vositalaridan foydalanadi. rasmiy va shaxsiy xatlarni farqlaydi, izohlay oladi. 30 - 35 gapdan iborat ijodiy matn (bayon, insho) yoza oladi. в1+ bo’yicha. tinglab tushunish: ilmiy manbalardagi o’rtacha murakkablikdagi ma’lumotlarni tinglab tushunadi. nutq uslubiyotiga xos xususiyatlarni tinglab tushunadi. so’zlash: nutqini ifodali va ravon, mazmunli va ta’sirchan ifoda eta …

ini tushuna oladi va izohlay oladi. so’z birikmasi gap va uning grammatik belgilari, dialogik nutq belgilari, gap bo’lagining tiplari, sodda va qo’shma gaplar ma’nodoshligini, sintaktik qurilmalarni, ko’chirma gap, matnning o’ziga xos xususiyatlarini farqlay oladi va muloqotda grammatik hamda sintaktik birliklardan o’rinli foydalana oladi. в1+ bo’yicha. leksika: leksik vositalarni nutqiy uslublarda o’rinli qo’llay oladi. uslubiyat: so’z turkumlari, gap bo’laklarining uslubiy xususiyatlarini tushunib, izohlay oladi. nutqda grammatik hamda sintaktik birliklardan o’rinli foydalana oladi. agarda o’rta ta’limning umumta’lim fanlari, xususan, “ona tili” fani bo’yicha malaka talablari to’la bajarilsa, jamiyatda chalasavodlik bo’lmaydi. bilamizki, uslub arabcha so’z bo’lib, tartib, sistema demakdir. o’zbek tilida bu so’z ma’nosining qamrovi asliga nisbatan bir qadar kengroq bo’lib, “biror faoliyatni bajarishdagi, boshqarishdagi o’ziga xos yo’l” yoki “biror narsa yoki hodisa uchun xos bo’lgan xususiyatlar‖ kabi ma’nolari ham mavjud. tilshunoslikda “uslub” atamasi zamirida tilning alohida ma’no anglatish va ifodalash maqsadlariga xizmat qiluvchi fonetik, leksik, sintaktik va frazeologik vositalari tushuniladi. tilshunoslikning tildan …

jtimoiy hodisa. nutq jarayonida yuksak axloqiy me’yorlarga rioya qilish, ta’sirchan, chiroyli va o’rinli so’zlash, tinglash madaniyati, suhbat madaniyati, bahs-munozara madaniyati, tildan nutqda e’tibor va ehtiyotkorlik bilan foydalanish shoirona so’zlar bilan aytganda “har bir so’zni yor tanlagandek” saylab ishlatish nutq madaniyatining asosini tashkil etadi. uslubiyat bilan nutq madaniyati aynan bir narsa emas, ular bir-birini taqozo etuvchi, bir-birini to’ldirib, yuksaltirib boradigan alohida-alohida hodisalardir. uslubiyatni o’rganish tarixi sharqda, jumladan, o’zbekistonda ham ancha qadimiydir. uslubiyat garchi hozirgiday alohida soha sifatida shakllanmagan bo’lsa ham, biroq tilshunoslik (sarf, nahv, lug’at), adabiyotshunoslik (ilmi bade’, sharh tafsir), shuningdek, ilmi insho, ilmi munozara, voizlik san’ati kabi fanlar tarkibida o’rganib kelingan. abu mansur saolibiyning «muntaxab ul-ijoz vad a’joz» (xi asr), abulqosim al-lays samarqandiyning “risolat ul-istiorat” (xv asr), xondamirning “nomai nomiy” (xv asr), mahmud giloniyning “manozirat ul-insho” (xv asr), sodiq jondoriyning “kitob ul-insho” (xviii asr) kabi asarlari stilistik tadqiqotlarga bag’ishlagandir. rus tilshunosligida uslubiyat xix asr tilshunoslari a.a.potebnya, sh.balli, k.fossler, keyinchalik v.v.vinogradov …

i o’rganadi. ijtimoiy hayotda shaxslar til vositalaridan turlicha foydalanadilar. chunonchi, olimlar o’z ilmiy asarlarida ilmiy atamalarni qo’llasalar, yozuvchi yoki shoirlar badiiy asarlarda tasviriy-ta’siriy vositalarni ko’proq ishlatadilar. masalan, 1. boychechak –piyozdoshlar oilasiga mansub ko’p yillik o’t. bo’yi 7-20 santimetr bo’ladi. ildiz bo’g’zi bargi bitta, ipsimon, yashil, tuksiz, uzunligi o’simlikning bo’yiga teng keladi. poya barglari navbat bilan joylashgan, pastkilari qalami yoki qalami nashtarsimon, poyani biroz o’rab turadi. fevral-mart oylarida gullab, meva beradi. cho’l va adirlarning soz tuproq, qumloq hamda toshloq tuproqli yerlarida o’sadi. 2. qattiq yerdan qazilib chiqqan, boychechak, yumshoq yerdan yumalab ciqqan, boychechak, navro’zimda mo’ralab chiqqan, boychechak. ko’klamoyning darakchisi, boychechak, navbahorning xabarchisi, boychechak… (xalq qo’shig’i) har ikkala matnda ham bir narsa haqida fikr yuritilgan. birinchi matnda botanik olim boychechak o’simligi to’g’risida ilmiy izoh beradi – ta’riflaydi. qo’shiqda esa nazmiy misralarda shu o’tning rangli obrazi yaratiladi, boychechakka ta’sirli, jozibali va shoirona tavsif beriladi. demak, adabiy tilda bir-biridan farq qiladigan uslublar mavjud. adabiy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nutq uslublari ustida ishlash metodikasi"

1666813902.docx nutq uslublari ustida ishlash metodikasi reja: 1. nutq uslublarini o’qitish orqali o’quvchilarda muloqot madaniyatini shakllantirish masalasi. 2. nutq uslublarini o’qitish metodikasi. 10-11-sinflar uchun mo’ljallangan “ona tili” o’quv predmetidan amaldagi o’quv dasturi[footnoteref:1]ning “uqtirish xati”da shunday deyiladi: [1: http://kompy.info/ orta-talimning-umumtalim-fanlari-boyicha- malaka-talablari-ona- v2.html ] “ona tili ta’limining asosiy maqsadi – o’quvchilarning o’z fikrini og’zaki va yozma tarzda to’g’ri hamda ravon bayon qiladigan, kitobxonlik madaniyati shakllangan, mustaqil va ijodiy fikrlay oladigan, o’zgalar fikrini anglaydigan muloqot va nutq madaniyati rivojlangan shaxsni kamol toptirishdan iborat”. dasturda aytilgan aynan “muloqot va nutq madaniyati rivoj...

DOCX format, 34.6 KB. To download "nutq uslublari ustida ishlash metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq uslublari ustida ishlash m… DOCX Free download Telegram