nutq madaniyati va uslubiyati

DOC 71 pages 447.5 KB Free download

71 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 447.5 KB

File type DOC

Pages 71

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 71

blackcurse o' z b e k i s t o n r e s p u b l i k a s i oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi termiz davlat universiteti filologiya fakulteti o'zbek tilshunosligi kafedrasi dotsenti b.umurqulovning o'zbek tili va adabiyoti bo'limi bakalavr bosqichi 5220100 mutaxassisligi 1 kurs talabalari uchun nutq madaniyati fanidan tayyorlagan termiz – 2008 mavzu: o’zbek nutqi madaniyati masalalari reja 1. nutq madaniyati – mavjud nutqiy xodisa. 2. adabiy til haqida tushuncha 3. adabiy til - madaniy til. 4. adabiy tilning yozma va og’zaki shakllari. 5. nutq madaniyatini egallashning usul va yo’llari tayanch so’zlar: nutq madaniyati, adabiy til, madaniy til, adabiy norma, yozma adabiy til, og’zaki adabiy til, nutq madaniyati mezonlari. adabiyotlar: 1. begmatov e., boboeva a, asomiddinova m, umarqulov b. o’zbek nutqi madaniyati ocherklari. toshkent. 1988. 2. begmatov e. va b. “adabiy norma va nutq madaniyati”. t. fan. 1983. 3. imomxo’jaev m. “notiqning nodir …

2 / 71

darhaqiqat, o’zbek tili eng taraqqiy etgan tillardan biridir. bu borada tilning asosiy ijodkori xalq rolini kamsitmagan holda olimlarimizning, shoir va yozuvchilarimizning, davlat arboblarining, pedagoglar va matbuot xodimlarining, kino, teatr san'ati ustalari va nashriyot xodimlarining xizmatlarinn alohida qayd qilish lozim bo’ladi. ayniqsa, tilshunos olimlarimiz va yozuvchilarimizning xizmatlari beqiyosdir. ularning katta mehnati tufayli o’zbek tilining ko’pgina so’zalarida qat'iy normalar belgilandi, til birliklarining aloqa jarayonidagi lisoniy namunalari tavsiya etildi, til taraqqiyotidagi ko’pgina masalalar ilmny-nazariy asosga qo’yildi. shuning uchun ham, ikkilanmasdan, hozirgi zamon o’zbek adabiy tili madaniyati yuksak darajaga ko’tarilganligini qayd qilish mumkin. shu o’rinda tnlning ijtimoiylik vazifasini bajarish darajasini belgilovchi omillardan biri bo’lmish nutq madaniyati qanday ahvolda, degan tabiiy bir savol tug’iladi. «shuni ta'kidlash kerakki,— deb yozgan edi tilshunos v. g. hostomarov,— hozirgi zamon rus tili madaniyati juda yuqoridir, ammo hozirgi nutq madaniyati ko’p holda anchagina pastdir». xo’sh, o’zbek tili madaniyatining yuqori darajada ekanli gini e'tibor etilgani holda u bilan chambarchas bog’liq bo’lgan …

3 / 71

iga bugungi kunda faqat o’zbek tilshunosligidagina emas, balki barcha jumhuriyatlar tilshunosliklarida ilmiy ob'ekt sifatida juda katta ahamiyat berilmoqda. chunki nutq madaniyati umuminson madaniyatining tarkibiy qismi bo’lib, kishilar yuksak madaniyatli bo’lishi, jumladan nutq madaniyatini etarli darajada egallagan bo’lishlari lozim. bu masala'ning bir tomoni bo’lsa, ikkinchidan, xalqaro hayotda ikki qarama-qarshi ijtimoiy tuzum o’rtasida mafkuraviy kurash nihoyatda keskinlashgan bir davrda yashamoqdamiz. bu narsa ham mafkuraviy kurashning asosiy quroli bo’lgan tilning gar qachongidan ham o’tkir va keskir bo’lishini taqozo qiladi. mana shu sabablarga ko’ra nutq madaniyatini yanada rivojlantirish, uni kamolot bosqichiga ko’tarishga doim g’amxo’rlik qilish lozim bo’ladi. nutq madaniyati haqidagi ta'limot, uslublar va uslubiyat haqidagi ilm o’zining uzoh o’tmishiga ega. u ta'limot sifatida qadimgi rim va afinada shakllangan bo’lsa ham, unga qadar misrda, assuriyada, vavilon va hindiston mamlakatlarida paydo bo’lganligi notiqlik san'ati tajribasidan ma'lum. gap shundaki, u paytlarda davlat arboblarining obro’ e'tibori va yuqori lavozimlarga ko’tarilishi ularning notiqlik mahoratiga ham bog’liq bo’lgan. notiqlik san'ati …

4 / 71

tiqlik. 5 diplomatik noti?lik»1. lomonosovning xizmatlari tu-fayli rus tili nutq madaniyati borasida jiddiy nazariy fikrlar o’rtaga tashlandi, uning amaliy ahamiyati nimada ekanligi ko'rsatib berildi, rus tilining lisoniy boyliklari asosida ijodiy rivojlantirildi. m. v. lomonosovnng «rus she'riyati qoidalari ha=ida maktublar» (1739), «rus grammatikasi» (1755—1957), «nutq madaniyati bo’yicha qisqacha yo’llanma» (1748) kabi asarlari rus tilini ilmiy o’rganishni boshlab beribgina qolmasdan, rus tilshunosligining keyingi taraqqiyotida muhim ahamiyatga ega bo’ldi. o’rta osiyo madaniyati tarixida ham nutq madaniyati bilan shug’ullanish o’ziga xos mavqega egadir. mashhur turkolog m. qoshg’ariyning «devoni lug’atit turk» asari bu masalaning juda qadimdan o’rtaga qo’yib kelinganligidan guvohlik beradi. u davrlarda shartli ravishda nutq odobi deb yuritilgan qoida va ko’rsatmalarda sodda va o’rinli gapirish, qisqa va mazmundor so’zlash, ezmalik, laqmalikni qoralash, keksalar, ustozlar oldida nutq odobini saqlash, to’g’ri, rost va dadil gapirish, yolg’onchilik, tilyoglamalikni qoralash va boshqalar haqida gap boradi. bu o’rinda biz ulug’ o’zbek shoiri alisher navoiyning nomini alohida hurmat bilan tilga …

5 / 71

itilishi ham ana shundan dalolat beradi. nutq madaniyati sohasining paydo bo’lish tarixi o’rganili shi lozim, tilshunoslikda shu nom bilan emas, ammo shu soha doirasida qilingan ishlar belgilanishi va nutq madaniyat* sohasining ilmiy tarixi yaratilmog’i kerak.nutq madaniyati o’quv kursining mukammal dasturi tuzili-shi lozim va unda nutq madaniyati ilmiy-nazariy, ilmiy-amaliy muammo va soha sifatida isbotlab berilmog’i lozim; nutq madaniyati sohasining hozirgi nazariy kursi, ya'ni normativ darsligi yaratilmogi lozim. unda nutq madaniyatining maqsad va vazifalari, tahlil qilinayotgan til material-lari normativ yo’nalishda yoritilmog’i va baholanmog’i kerak. nutq madaniyati tushunchasining lisoniy, ilmiy, ilmiy-amaliy mundarijasi hozirda ham izchil belgi-langan emas. shu sababli nutq madaniyati deganda nimani anglamoq kerak. til madaniyati deyish to’g’rimi yoki nutq madaniyati deyish o’rinlimi? balki ba'zi tilshunoslar taklif qilishayotgandek, nutq odobi va so’z odobi atamalarini qo’llash maqsadga muvofiqdir. nutq madaniyati tushunchasn, uning asosny mohiyati, ushbu tushunchannng yuzaga kelish davri, tadqiqot ob'ekti, boshqa lisoniy kategoriyalardan chegarasi hamda ish ko’rish tarzi haqida fanda turli-tuman qarashlar, …

Want to read more?

Download all 71 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq madaniyati va uslubiyati"

blackcurse o' z b e k i s t o n r e s p u b l i k a s i oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi termiz davlat universiteti filologiya fakulteti o'zbek tilshunosligi kafedrasi dotsenti b.umurqulovning o'zbek tili va adabiyoti bo'limi bakalavr bosqichi 5220100 mutaxassisligi 1 kurs talabalari uchun nutq madaniyati fanidan tayyorlagan termiz – 2008 mavzu: o’zbek nutqi madaniyati masalalari reja 1. nutq madaniyati – mavjud nutqiy xodisa. 2. adabiy til haqida tushuncha 3. adabiy til - madaniy til. 4. adabiy tilning yozma va og’zaki shakllari. 5. nutq madaniyatini egallashning usul va yo’llari tayanch so’zlar: nutq madaniyati, adabiy til, madaniy til, adabiy norma, yozma adabiy til, og’zaki adabiy til, nutq madaniyati mezonlari. adabiyotlar: 1. begmatov e., …

This file contains 71 pages in DOC format (447.5 KB). To download "nutq madaniyati va uslubiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq madaniyati va uslubiyati DOC 71 pages Free download Telegram

nutq madaniyati va uslubiyati

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "nutq madaniyati va uslubiyati"

Similar files