nutq madaniyati va nutq uslublari

PPTX 23 pages 1.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 23
prezentatsiya powerpoint ma’ruza nutq madaniyati va nutq uslublari mavzu rejasi: 1. nutq uslublari. 2. nutq uslublarida nutq madaniyatining o‘ziga xosliklari. 3. nutq madaniyatining nazariy asoslari. uslubshunoslikning tilda tutgan o‘rni beqiyosdir. uslubshunoslik me’yorlarni shakllantirish, mashhur tilshunos olim g.o.vinokur ta’kidlaganidek, nutq madaniyatining o‘z oldiga qo‘ygan asosiy maqsadi, uning eng muhim vazifasidir. chunki uslubiy me’yorni yaxshi bilmasdan, ularni mukammal egallamasdan turib, nutq madaniyatiga, madaniy nutqqa erishib bo‘lmaydi. eto izobrajenie, avtor: neizvestniy avtor, litsenziya: cc by-nc-nd ma’lumki, har bir so‘zni o‘ylab, tanlab, ularning har bir ma’nosiga, ma’no qirralariga yaxshi e’tibor qilib, o‘rinli ishlatish haqida juda ko‘plab xalq maqollari, hikmatlari mavjud. bu haqda buyuk faylasuf aristotelning «poetika» va so‘z mulkining sultoni alisher navoiyning «mahbub ul-qulub» asarlarida ham qimmatli fikrlar aytilgan. tilda har bir so‘zni, grammatik formani, har bir sintaktik qurilmani o‘z o‘rnida, ya’ni shu so‘z, shu grammatik shakl yoki sintaktik qurilma (gap) ishlatilayotgan vaziyatni (tinglovchi saviyasi, ularning holati kabilar) hisobga olgan holda to‘g‘ri qo‘llash, ularning …
2 / 23
oyu vaqtiga bo‘lar ekan mos, sehru afsun uchun u bo‘lar asos. (abdurahmon jomiy) ma’lumki, uslubiyat - fikrni ifodalash yo‘llari, til vositalarini – materiallarini to‘g‘ri tanlay bilish haqidagi ta’limot-uslublar ilmi bo‘lib, tilning vazifalariga mos ravishda bir necha ko‘rinishlarga ega: so‘zlashuv uslubi, kitobiy uslub, ilmiy-ommabop uslub, rasmiy, publitsistik va badiiy uslub kabilar. ushbu fikr uslubiyatning tarkibiy qismiga kiruvchi grammatik uslubshunoslik haqida ham aytish mumkin. grammatikaning morfologiya va sintaksis nomlari ostida ikki qismga ajratilish holati grammatik uslubshunoslikda ham saqlanadi, ya’ni u morfologik uslubshunoslik hamda sintaktik uslubshunoslik kabi ikki ko‘rinishda bo‘ladi. grammatika so‘zning yoki sintaktik qurilmaning lug‘aviy va grammatik ma’nolarini, fikriy jahatni o‘rgansa, grammatik stilistika ularning qo‘shimcha - ekspressiv ma’nolarini, vazifaviy xususiyatlarini o‘rganadi. grammatika bilan uslubshunoslik birgalikda faqat grammatik shakllarning nimani ifodalashini emas, balki qanday ifodalanishini ham tekshiradi. grammatik uslubshunoslikning bir qismi bo‘lgan morfologik uslubshunoslik har bir grammatik shaklning, so‘z yasovchi vositalar va har xil boshqa shakllarning uslubiy xususiyatlarini o‘rganadi. o‘zbek tilida qo‘shimchalar doirasidagi …
3 / 23
imi, aytib edimmi -- aytibmi edim; dadang uydalarmi-dadang uydamilar; aytmabmidim - aytmab edimmi (og‘zaki nutqda). rasmiy uslub hozirgi o‘zbek tilining davlat-ma’muriy, huquqiy muassasalarida, rasmiy diplomatik munosabatlarida namoyon bo‘ladigan ko‘rinishidir. qonun matnlari, farmonlar, farmoyishlar, buyruqlar, xullas barcha rasmiy ish qog‘ozlari ana shu uslubda shakllanadi. bu usluhning og‘zaki va yozma ko‘rinishlari, binobarin, ushbu ko‘rinishlarning o‘z me’yorlari mavjud. jumladan, aniqlik. ushbu uslubda shakllangan matnda noaniqlikka, izohtalab o‘rinlarga yo‘l qo‘yilmasligi lozim. fikr va mazmun sodda, aniq va tushunarli tilda bayon qilinishi kerak: o‘zbekiston respublikosida davlat hokimiyati xalq manfaatlarini ko‘zlab va o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasi hamda uning asosida qabul qilingan qonunlar vakolat beradigan idoralar tomonidangina amalga oshiriladi. (o‘zr konstitutsiyasi, 7-modda). ommabop uslub o‘zbek tilshunosligida filologiya fanlari nomzodi t.qurbonov tomonidan monografik yo‘nalishda o‘rganilgan. til taraqqiyotida muhim omil sanaladigan publitsistika o‘z navbatida tilning imkoniyatlaridan ham keng foydalanadi. ommabop uslub imkoniyatlarining kengligini lingvistik va ekstralingvistik (paralingvistik) – tildan tashqaridagi omillarning mustahkam aloqadorligida kuzatamiz. radio va televideniyedagi ayrim chiqishlar shuni …
4 / 23
hegaralangan. badiiy adabiyot tilidagi fonetik o‘zgarishlar asosan matnda tovushlarning qisqargan va orttirilgan (so‘rma mendan, kim diloro / do‘stmi yo jonona deb. e.vohidov; ne balolig‘ kip edikim. oshino bo‘ldim sango. alisher navoiy; shabboda men seni ko‘rmayman, / qo‘limga tutmayman. shuningdek, badiiy uslubda, xususan poetik nutqda hozirgi adabiy orfografik me’yor talablariga muvofiq kelmaydigan qaro, yamon, yaro, oshno, talosh singari so‘zlar ham ishlatilaveradi. so‘zlashuv uslubi kishilarning kundalik rasmiy-norasmiy, erkin muomalalari doirasida til birliklarining o‘ziga xos tarzda amal qilishidir. uni ma’lum ma’noda tildagi boshqa uslublarga qarama-qarshi qo‘yish mumkin. bu uslubning o‘ziga xos xususiyati nutq jarayonida til va tildan tashqari omillarning uyg‘un bo‘lishida ko‘rinadi. ayni paytda bu holat so‘zlashuv uslubidagi me’yoriy holatlarni belgilashni qiyinlashtiradi. chunki tildan foydalanuvchining shaxsi, buning ustiga, nutqiy vaziyat yagona bir me’yorni tayin etishga imkon bermaydi. image1.jpg image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.emf image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png uslubshunoslik ikki xil ko‘rinishga ega nutq uslubshunosligi lingvistik (til) uslubshunosligi /docprops/thumbnail.jpeg
5 / 23
nutq madaniyati va nutq uslublari - Page 5

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq madaniyati va nutq uslublari"

prezentatsiya powerpoint ma’ruza nutq madaniyati va nutq uslublari mavzu rejasi: 1. nutq uslublari. 2. nutq uslublarida nutq madaniyatining o‘ziga xosliklari. 3. nutq madaniyatining nazariy asoslari. uslubshunoslikning tilda tutgan o‘rni beqiyosdir. uslubshunoslik me’yorlarni shakllantirish, mashhur tilshunos olim g.o.vinokur ta’kidlaganidek, nutq madaniyatining o‘z oldiga qo‘ygan asosiy maqsadi, uning eng muhim vazifasidir. chunki uslubiy me’yorni yaxshi bilmasdan, ularni mukammal egallamasdan turib, nutq madaniyatiga, madaniy nutqqa erishib bo‘lmaydi. eto izobrajenie, avtor: neizvestniy avtor, litsenziya: cc by-nc-nd ma’lumki, har bir so‘zni o‘ylab, tanlab, ularning har bir ma’nosiga, ma’no qirralariga yaxshi e’tibor qilib, o‘rinli ishlatish haqida juda ko‘plab xalq maqollari, hikmatlari...

This file contains 23 pages in PPTX format (1.0 MB). To download "nutq madaniyati va nutq uslublari", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq madaniyati va nutq uslubla… PPTX 23 pages Free download Telegram