nutq uslublari

PPTX 11 pages 71.2 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 71.2 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

4-mavzu. nutq uslublari. publitsistik va so’zlashuv uslublarining leksik-grammatik xususiyatlari. 4-mavzu. nutq uslublari. publitsistik va so’zlashuv uslublarining leksik-grammatik xususiyatlari. jumatova nasiba saburovna uslubiyat tilshunoslik fanining bir bo’limi bo’lib, nutq jarayonida til hodisalarining maqsadga, sharoitga va muhitga mos ravishda foydalanish qonuniyatlari bilan tanishtiradi. uslubiyatda uslublar, til vositalarining nutqda qo’llanish yo’llari, fonеtik, lug’aviy, frazеologik va grammatik birliklarning qo’llanish xususiyatlari o’rganiladi. adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma'lum bir sohada qo’llanadigan ko’rinishi adabiy til uslubi dеyiladi. o’zbеk adabiy tilida quyidagi asosiy nutq uslublari bor: 1. so’zlashuv uslubi 2. ilmiy uslub 3. rasmiy-idoraviy uslub 4. ommabop (publitsistik) uslub 5. badiiy uslub 1. so’zlashuv uslubi kеng qo’llanadigan uslublardan biri so’zlashuv uslubidir. bu uslubda ko’pincha adabiy til mе'yorlariga rioya qilinadi. so’zlashuv uslubidagi nutq ko’pincha dialogik shaklda bo’ladi. ikki yoki undan ortiq shaxsning luqmasi dan tuzilgan nutq dialogik nutq dеyiladi. so’zlashuv uslubida ko’pincha turli uslubiy bo’yoqli so’zlar, grammatik vositalar, tovushlarning tushib qolishi, orttirilishi mumkin: obbo, hamma ishni do’ndiribsiz-da. mazza qildik. …

2 / 11

ar bir fanning o’ziga xos ilmiy atamalaridan foydalaniladi, bu uslubda so’zlar o’z ma'nosida qo’llanadi, qoida yoki ta'rifning mazmunini ochishga xizmat qiladigan ajratilgan bo’laklar, kirish so’zlar, kirish birikmalar, shuningdеk, qo’shma gaplardan ko’proq foydalaniladi. 3. rasmiy-idoraviy uslub davlat idoralari tomonidan chiqariladigan qarorlar, qonunlar, nizomlar, xalqaro hujjatlar rasmiy-idoraviy uslubda yoziladi. ariza, tilxat, ma'lumotnoma, chaqiruv qog’ozi, taklifnoma, shartnoma, tarjimai hol, e'lon, tavsifnoma, dalolatnoma, hisobot kabilar ham shu uslubda yoziladi. bunday uslubdagi hujjatlar qisqa, aniq, barcha uchun tushunarli qilib tuziladi. bu uslubning asosiy bеlgisi: jumlalarning bir qolipda, bir xil shaklda bo’lishi. bu uslubda ham so’zlar o’z ma'nosida qo’llanadi, ko’pchilikka ma'lum bo’lgan ayrim qisqartma so’zlar ishlatiladi, har bir sohaning o’ziga xos atamalaridan foydalaniladi. rasmiy-idoraviy uslubda ko’pincha darak gaplardan, qaror, buyruq, ko’rsatma kabilarda esa buyruq gaplardan ham foydalaniladi. bu uslubda gap bo’laklarining odatdagi tartibda bo’lishiga rioya qilinadi: o’z lavozimini suiistе'mol qilganligi uchun m.ahmеdovga hayfsan e'lon qilinsin. 4. ommabop (publitsistik) uslub tashviqot-targ’ibot ishlarni olib borishda qo’llanadigan uslub, ya'ni …

3 / 11

ik ta'sir ham ko’rsatadi: o’lkamizda fasllar kеlinchagi bo’lmish bahor o’z sеpini yoymoqda. badiiy uslubda qahramonlar nutqida oddiy nutq so’zlari, shеva, vulgarizmlardan ham foydalaniladi. badiiy asarlar uslubi aralash uslub hisoblanadi. unda so’zlashuv uslubiga, kitobiy uslublarga xos o’rinlar ham uchraydi. publitsistik uslub va uning xususiyatlari. publisistika (lat. «xalq, omma») davrning eng muhim, dolzarb masalalarini o`quvchilarga, tinglovchilarga, tomoshabinlarga gazeta-jurnal, radio, televideniye orqali yetkazish, ommani jonlantirish, kishilarning ongiga atrofda sodir bo`layotgan voqealarni singdirish, ularning ijtimoiy qarashlarini shakllantirish uchun xizmat qiladi. ommaviy axborot vositalarida (gazeta-jurnal, radio, televideniye), oliy majlis yig`inlarida, turli xil anjumanlarda qo`llaniladigan nutq uslubi publitsistik uslub sanaladi. publitsistik uslubning o`ziga xos xususiyati shundaki, u muayyan ijtimoiy masalalarga faol munosabatda bo`lish, hozirjavoblik, ta’sirchanlik belgilariga ega. bunday nutq uslubida ijtimoiy-siyosiy tushunchalarni ifodalovchi so`zlar ko`proq qo`llaniladi. bu uslubda hayotiy voqea va dalillar oddiygina qayd qilinmay, jo‘shqin va haroratli misralarda ifodalanadi, ulardan umumiy xulosalar chiqariladi hamda muhimi, xalqqa murojaat, undash, qiziqtirish orqali o‘quvchiga ta’sir ko‘rsatiladi. so‘zlashuv uslubi …

4 / 11

ma’lum bir xalqning so‘zlashuv tilidir. adabiy til esa ma’lum bir til qoidalari asosida tuzilgan, ishlangan, sayqal berilgan tildir. umumxalq tili kengroq hajmda bo‘lib, u sheva va lahjalar, kasb-hunarga oid so‘zlar, atamalar, jargonlar, ma’lum toifa (biror ijtimoiy guruh) ga oid so‘zlarni ham o‘z ichiga oladi. bu xil tilda nutq erkin bo‘lib, til qoidalariga asoslanilmaydi. so‘zlashuv uslubida hamda badiiy uslubda fonetik vositalardan ko‘proq foydalaniladi. fonetik vositalar deganda ba’zi nutq tovushlari, urg‘u, ohang va ularning nutqiy ta’sirchanligi tushuniladi. amaliy mashq. berilgan gaplarni o‘qing. so‘zlashuv uslubiga xos bo‘lgan so‘z va iboralarni aniqlang. 1. - hoy chiptachi, ma, bitta chipta ber! - dedi qumri xola. 2. avtobus oqqo‘rg‘onga boradimi? - deb so‘radi otaxon. 3. - bizziyam apketing, - dedi qo‘l siltab mehri. 4. salima: «yu-u-r!» - deb bolasining qo‘lidan ushlab avtobusga chiqardi. 5. obbo! hamma ishni do‘ndiribsiz-da. 6. mazza qilib ariqda cho‘mildik. 7. anvar aka hammani to‘yga chaqirdi. 8. «oldingi gaplarni unut», - dedi dilbar …

5 / 11

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq uslublari"

4-mavzu. nutq uslublari. publitsistik va so’zlashuv uslublarining leksik-grammatik xususiyatlari. 4-mavzu. nutq uslublari. publitsistik va so’zlashuv uslublarining leksik-grammatik xususiyatlari. jumatova nasiba saburovna uslubiyat tilshunoslik fanining bir bo’limi bo’lib, nutq jarayonida til hodisalarining maqsadga, sharoitga va muhitga mos ravishda foydalanish qonuniyatlari bilan tanishtiradi. uslubiyatda uslublar, til vositalarining nutqda qo’llanish yo’llari, fonеtik, lug’aviy, frazеologik va grammatik birliklarning qo’llanish xususiyatlari o’rganiladi. adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma'lum bir sohada qo’llanadigan ko’rinishi adabiy til uslubi dеyiladi. o’zbеk adabiy tilida quyidagi asosiy nutq uslublari bor: 1. so’zlashuv uslubi 2. ilmiy uslub 3. rasmiy-idoraviy uslub 4. ommabop (p...

This file contains 11 pages in PPTX format (71.2 KB). To download "nutq uslublari", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq uslublari PPTX 11 pages Free download Telegram