“sintaksis” bo’limini o’qitish metodikasi

DOCX 115,6 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1666813856.docx “sintaksis” bo’limini o’qitish metodikasi reja: 1. ”sintaksis” o’qitishning maqsadi, vazifalari va tamoyillari. 2. “sintaksis” o’qitishning boshqa bo’limlar bilan bog’liqligi. 3. so’zshakl va so’z birikmasini o’qitish metodikasi. 4. gap sintaksisini o’qitish metodikasi. umumiy o’rta ta’lim maktablarida o’quvchilar “sintaksis” bo’limi mavzulari bilan 5-sinfda qisman hamda 8-9-sinflarda batafsil tanishadilar. jumladan, 5-sinfning “muqaddima” qismida sintaksisga oid quyidagi mavzular ta’limi nazarda tutiladi: ―sintaksis va punktuatsiya‖. bunda gap (gap – aloqa- aralashuvning eng kichik birligi; u tugallangan ohang bilan aytiladi; gap nisbiy tugallangan fikrni ifodalaydi; gap grammatik jihatdan shakllangan bo’ladi); gapda so’zlarning bog’lanishi (tobe (ukamning kitobi) va teng (opam va akam; daftar, kitob, ruchka kabi) bog’lanadi); so’z birikmasi (tobe va hokim so’zning o’zaro uyg’unligi), gaplarning ifoda maqsadiga ko’ra turlari (darak gap, so’roq gap, buyruq gap, istak gap); so’roq olmoshlari yordamida ifodalangan so’roq gaplar (sinfda kim a’lochi?, kimga qaysi mashg’ulot yoqadi?, men qanday odam bo’lishim kerak? va b.); so’roq yuklamalari yordamida ifodalangan so’roq gaplar (sen bahorni …

lamaslikning iloji yo’q (masalan, karim – a’lochi o’quvchi.; bahor keldi seni so’roqlab (zulfiya) yoki egani qo’llamasak ham kesim tarkibidagi shaxs/son qo’shimchasidan ega sezilib turgan (masalan, kitobingni o’qidingmi? (sen kitobingni o’qidingmi?), bugun onamga ko’maklashdim (men bugun onamga ko’maklashdim) kabi) va egasiz gaplar (masalan, rasmda mo’yqalamdan foydalanilgan.; jo’jani kuzda sanaydilar) bilan sodda misollarda bog’lanishi, xulosalar, albatta, ilmiy asosga tayanishi va buni fan o’qituvchisi aniq bilishi zarur. bunda ega gapning bosh bo’lagi ekanligiga e’tibor qaratish muhim. ―hol va uning ifodalanishi‖. mavzu talqinida berilgan kesimlar(masalan, keldim.; dam oldik.; tingladik )ni qachon?, qanday?, qayerda?, qanday qilib? kаbi so’roqlarga javob bo’ladigan so’zlar bilan kengaytirish (hozir keldim.; miriqib dam oldik.; oromgohda miriqib dam oldik.; buvimning ertaklarini maza qilib tingladik), ega+hol+kesim qolipli gaplar tuzish (men hozir keldim.; biz miriqib dam oldik.; biz oromgohda miriqib dam oldik.; bizlar buvimning ertaklarini maza qilib tingladik), berilgan so’roqlarga javob bo’ladigan so’zlar tanlab, yoyiq gaplar hosil qilish, hol haqida xulosa chiqarish (odatda, hol …

iq bo’lakli gaplarga mos umumlashtiruvchi bo’laklarni qo’yib gaplarni ko’chiring. tinish belgilarining ishlatilishiga diqqat qiling. 1. serquyosh o’zbekistonimizda olma, o’rik, nok, shaftoli, olxo’ri va gilos qadimdan yetishtirilgan. 2. do’kondan o’zimga kerakli daftar, ro’chka, qalam, o’chirg’ich, rangli qog’ozlar sotib oldim. 3.bahorda atirgul, safsargul, chinnigul, lola, qizg’aldoq ochladi. 4. karima opasiga kosa, tarelka, qoshiq, sanchqi, qozon, tavoqlarni yuvishda ko’maklashdi. 5.ustozimiz bizga abdulla qodiriy, abdulla qahhor, pirimqul qodirov, o’tkir hoshimov asarlarini o’qishni tavsiya etdilar. umumlashtiruvchi so’zlar: o’zbek adiblari, sarxil mevalar, oshxona buyumlari, o’quv qurollari, anvoyi gullar namuna: ...umumlashtiruvchi bo’lak: uyushiq bo’lak, uyushiq bo’lak, uyushiq bo’lak, uyushiq bo’lak ... ...uyushiq bo’lak, uyushiq bo’lak, uyushiq bo’lak, uyushiq bo’lak – umumlashtiruvchi bo’lak ... ―undalma― mavzusi ta’limida quyidagi amaliy ishlar bajariladi: 1) undalma(so’zlovchining nutqi qaratilgan shaxs yoki narsa- buyum, tushuncha, jarayon, voqea-hodisa)ning gapdagi o’rni va ularda tinish belgilarining qo’llanishi. masalan, 1- topshiriq. berilgan qoliplarga mos gaplar tuzing. tinish belgilarining ishlatilishiga diqqat qiling. undalma, ii darajali bo’laklar+kesim. undalma! ii …

hilar, fitrat uy-muzeyiga boramiz.– ertaga fitrat uy-muzeyiga borishimiz aytildi. 3- topshiriq. undalmali va undalmasiz gaplarga o’zingiz misollar toping va ularni taqqoslang. 3) undovli undalma ishtirok etgan gaplar ustida ishlash. masalan, 1.hoy quyosh, botma bir nafas. 2. eh bolalik, bolalik! buncha beg’uborsan, sodda, yoqimli. 3. ey salima, qalamingni berib tur. 4.mening shodligimga ibrat o’ling, hoy yulduzlar. 4) undalmalardan foydalanib e’lon va murojaat matnlari tuzish. masalan, 4- topshiriq. berilgan undalmalardan foydalanib e’lon matnini tuzing. ustozlar, jamoatchi o’quvchilar, ota-onalar... undalmalar, shuningdek, kirish so’zlar va ularning gapdagi o’rni bilan bog’liq topshiriqlar tuzishning yo’llari nihoyatda ko’p va rang- barangdir. 5- sinfda o’quvchilar ―qo’shma gap― mavzusi bilan ham tanishadilar. gapning tuzilishiga ko’ra turlari gap tarkibidagi kesimlar miqdoriga qarab belgilanadi. jumladan, gapda birgina kesim munosabati ifodalansa, tuzilishiga ko’ra bunday gaplar sodda gap hisoblanadi: bahor keldi.; gullar ochildi kabi. agar gapda birdan ortiq kesimlar munosabati ifodalansa, tuzilishiga ko’ra bunday gaplar qo’shma gap sanaladi: bahor keldi va gullar ochildi. …

ldirgan. astrobod voqealari tufayli podshoh bilan alisher navoiy o’rtalarida sovuqchilik tushadi-yu, shu sabab u saroyni tark etadi. biroq oradan ko’p vaqt o’tmay podshoh uni yana saroyga chorlaydi... qo’shma va sodda gaplarni taqqoslash uchun o’quvchilarning o’zlariga muayyan mavzu asosida kichik bog’lanishl matn tuzdirish ham mumkin. ―ko’chirma gap―. o’zgalarning hech o’zgarishsiz keltirilgan gapi ko’chirma gap bo’lib u, odatda, muallif gapi bilan birga qo’llaniladi. bu borada o’quvchilar ko’chirma gapda tinish belgilarining qo’llanishini bilishi talab etiladi. shuningdek, ular berilgan qoliplar (masalan, “k,”–m.; m: “k”.; “k,–m,–k”…) asosida ko’chirma gaplar tuzish topshiriqlarini bajaradilar. ko’chirma gaplarning dialog ko’rinishi xususida ham shu o’rinda ishlanadi. tom ma’noda, o’quvchilar 5-sinfda sintaksisning tayanch mavzulari bilan, atamalari bilan tanishadilar. ularda nafaqat sodda, balki qo’shma gaplar tuzish ko’nikmalari shakllanadi. sintaksisning o’rganish obyеkti so’zhakl, so’z birikmasi va gapdir. bu bo’lim oldin o’rganilgan bo’limlar: fonеtika, so’zshunoslik, so’zlarning lug’aviy shakllari va ma’noviy guruhlari, so’zlarning aloqa-munosabat shakllari bilan uzviy bog’langan. chunonchi, gap bo’laklari o’rganilar ekan, so’z turkumlaridan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "“sintaksis” bo’limini o’qitish metodikasi"

1666813856.docx “sintaksis” bo’limini o’qitish metodikasi reja: 1. ”sintaksis” o’qitishning maqsadi, vazifalari va tamoyillari. 2. “sintaksis” o’qitishning boshqa bo’limlar bilan bog’liqligi. 3. so’zshakl va so’z birikmasini o’qitish metodikasi. 4. gap sintaksisini o’qitish metodikasi. umumiy o’rta ta’lim maktablarida o’quvchilar “sintaksis” bo’limi mavzulari bilan 5-sinfda qisman hamda 8-9-sinflarda batafsil tanishadilar. jumladan, 5-sinfning “muqaddima” qismida sintaksisga oid quyidagi mavzular ta’limi nazarda tutiladi: ―sintaksis va punktuatsiya‖. bunda gap (gap – aloqa- aralashuvning eng kichik birligi; u tugallangan ohang bilan aytiladi; gap nisbiy tugallangan fikrni ifodalaydi; gap grammatik jihatdan shakllangan bo’ladi); gapda so’zlarning bog’lanishi (tobe (ukamning kitobi) va teng ...

Формат DOCX, 115,6 КБ. Чтобы скачать "“sintaksis” bo’limini o’qitish metodikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: “sintaksis” bo’limini o’qitish … DOCX Бесплатная загрузка Telegram