punktuatsiya. tinish belgilari imlosi

DOC 44,5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405745893_56434.doc punktuatsiya. tinish belgilari imlosi reja: 1. krish 2. punktuatsiya 3. nutqning ishlatilishi 4. sodda gap punktuatsiya. tinish belgilari va ularning yozma nutqda to’g’ri qo’llash yo’l-yo’riqlarini o’rgatuvchi tilshunoslik bo’limiga aytiladi. berilgan gaplarning ma’nosi tinish belgisini qo’yish bilan o’zgartiring. har bir gapni o’zgarguncha o’zgargandan keyin o’qing, hamda ohangiga e’tibor qarating. sobir akam keldi. yaxshi bolalar vaqtini bekor o’tkazmaydi. xona katta kishilarga yoqdi. gullar chiroyli stolni bezab turibdi. akam kecha kelgan mehmonlarni o’zi kutib oldi. ajdodlarimiz ulug’ temuriylarga borib tutashadi. nutqning ishlatilishi.nuqta quyidagi: 1. tinch ohang bilan aytiladigan darak, buyruq va undov gapdan keyin: oltin kuz fasli kirib keldi.darslarni o’zvaqtida tayyorlab yurgin.koshki ,uning kuchi yetsa. 2. birinchi qismda nuqta, ko’p nuqta, undov yoki so’roq belgisi bo’lgan ko’chirma gap o’rtasida kelgan muallif gapdan keyin: men hozir jo’nayman, - dedi u. – siz esa yarim soatlardan keyin yo’lga chiqing. 3. qisqartirilgan ism va familiyaning birinchi harf yoki qismidan keyin: m. ism. (mirzakalom ismoilov) 4. …

’roq gap mazmuniy umumiy bir fikrni ifodalasa va qo’shma gap tarzida bo’lsa, eng so’nggi so’roq gapdan keyin qo’yiladi: kim kelyapti: sarvimi, rahbarmi yo akangning bolalarini yetaklab kelyaptilarmi? 3. gap darak gap bo’lib undagi biror so’z yoki ibora noaniq bo’lsa va gumon ifodalansa, undan keyin so’roq belgisi qo’yiladi: bu ishning hammasidan yarim soat (?) ichida bajarar ekanmiz. eslatma. bazan qo’shma gap tarkibidagi sodda gapning oldingisi so’roq qolgani esa uning izohi sifatida kelishi mumkin bunday holda ular orasiga yoki tire qo’yilishi mumkin lekin qo’shma gapning qismi vergul yoki tire bilan ajratish shart bo’lganligi tufayli so’roq belgisi qo’yilmaydi. u ertaga keladimi, kelmaydimi, bu men uchun qorong’u. undov belgisining ishlatilishi. undov belgisi quyidagi hollarda ishlatiladi. 1. his-hayajon ifodalangan gapdan keyin: yoshligimizda naqadar baxtiyor edik. 2. buyurish, tilak orzu ma’nosini ifodalagan gapdan keyin: hoziroq bularni ko’zimdan yo’qoting! qani endi quyosh kabi osmonda parvoz qilsa! 3. gap boshida kelib, kuchli his-hayajon ifodalangan undalma, undov hamda ha …

lgan savolni ifodalaydigan so’roq gapdan so’ng avval so’roq, keyin undov belgisi birikkan holda qo’yiladi: a?!-xonkeldiyeva turgan yerida surat bo’lib qoldi. 3. kuchli his-hayajon ifodalangan va mazmunan tugallanmagan gapdan keyin avval undov keyin ko’p nuqta birikkan holda (! …) qo’yiladi:-nafisa! … 4. mazmunan tugallanmagan so’roq gapdan so’ng avval so’roq keyin nuqta birikkan holda (? …) ishlatiladi:-nima dedingiz? bularni hammasi men uchun? … vergulning ishlatilishi. 1. uyushiq bolak orasida. 2. bog’lovchisiz birikkan uyushiq bo’lak orasida. andijon, namangan, qo’qon-o’zbekning chamani, bog’u bo’stoni. 3. takrorlanuvchi bog’lovchi bilan birikkan uyushiq bo’lak orasida: u goh kulimsiraydi, goh chuqur o’yga toladi. 4. zidlovchi bog’lovchi yordamida birikkan uyushiq bo’lak orasida: zamiraning baland, ammo mayin ovozi bor edi. 5. undalmani gapdan ajratish uchun. 6. kirish so’zni va tuzulishiga ko’ra murakkab bo’lmagan kirish gapni ajratish uchun: xullas, ertaga shu yerda yotiladigan bo’ldi. men sizga aytsam, odamning yomoni bo’lmaydi. 7. ha va yo’q so’zini gap bo’lagidan ajratish uchun: ha, bu gapingiz …

a gaplar orasida hamda har xil turdagi gapni o’z ichiga olgan qo’shma gapda: daraxtlar, butalar shitirladi; kuzning salqin nafasi yuzga uruldi; 3. qavsli harf yoki raqam bilan tartiblangan gapning oxirgisidan boshqasida: qo’shma gap 3ga bo’linadi: a) bog’langan qo’shma gap; b) bolg’lovchisiz qo’shma gap; c) ergash gapli qo’shma gap. ikki nuqtaning ishlatilishi 1. uyushiq bo’lakdan oldin kelgan umumlashtiruvchi so’zdan so’ng: yig’ilishda tajribali ishchilar: salim aka, abdukarim aka va sobirjonlar so’zga chiqishdi. eslatma. ba’zan umumlashtiruvchi so’z yashirinishi mumkin, lekin ikki nuqta qo’yilaveradi: qilinishi kerak: traktorlar ta’mirdan chiqarilsin. 2. quyidagi ma’noni ifodalagan bog’lovchisiz qo’shma gapda: a) bir gap ikinchi gapdan anglashilgan ish-harakatning sababini ko’rsatsa. b) bir gap ikkinchi bir gapdan anglashilgan ish harakatining natijasini ko’rsatsa. c) agar biror gap boshqa bir gapning mazmunini to’ldirsa yoki izohlasa. d) ko’chirma gapdan oldin, muallif gapidan so’ng. tirening ishlatilishi. 1. ot, son, olmosh va harakat nomi bilan ifodalanib, kesim bilan bog’lamasiz birikkan ega va kesim orasida: o’zbekistonning …

qavsdan keyin qo’yiladi: chavandoz bu gapni ertoirga aytishni ham, aytmaslikni ham bilmay (aytsa ertoyev xafa bo’ladi, aytmasa bir joydan chatog’i chiqishi mumkin), boshi qotib… turganda… gulnora mojarosi chiqsa bo’ladimi? 2. kiritma gap yoki dramatik asardagi remarka qavs bilan beriladi: ukam (sen uni taniysan) bu yil maktabni bitirdi. 3. misol yoki ko’chirmaning manbai: eshik qars etib yopildi (o.yoq.); 4. kirish so’z yoki iboraga oid tinish belgi qavsning ichiga olinadi: to’satdan uning xayoliga ukasining bunday besh-olti oy oldin… yozgan xati (o’shandan beri undan dom darak yo’q!)… tushdi. qoshtirnoqning ishlatilishi. 1. ko’chirma gapni ajratib ko’rsatish uchun: ”ertaga kelaman”, -dedi. 2. ko’chma, shartli nom va taxallus ma’nosidagi ayrim so’z va so’z birikmasi ham qo’shtirnoqqa olinishi mumkin: “tog’ asali” sotadigan yigit… dovonning naryog’iga o’tib ketgan adabiyotlar: 1. o’zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining “davlat tili” “kadrlar tayyorlash milliy dasturi” haqidagi qonunlari. “xalq ta’limi”. 2. ne’matov h., bozorov o. til va nutq. t. 1993. 23 hozirgi o’zbek adabiy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "punktuatsiya. tinish belgilari imlosi"

1405745893_56434.doc punktuatsiya. tinish belgilari imlosi reja: 1. krish 2. punktuatsiya 3. nutqning ishlatilishi 4. sodda gap punktuatsiya. tinish belgilari va ularning yozma nutqda to’g’ri qo’llash yo’l-yo’riqlarini o’rgatuvchi tilshunoslik bo’limiga aytiladi. berilgan gaplarning ma’nosi tinish belgisini qo’yish bilan o’zgartiring. har bir gapni o’zgarguncha o’zgargandan keyin o’qing, hamda ohangiga e’tibor qarating. sobir akam keldi. yaxshi bolalar vaqtini bekor o’tkazmaydi. xona katta kishilarga yoqdi. gullar chiroyli stolni bezab turibdi. akam kecha kelgan mehmonlarni o’zi kutib oldi. ajdodlarimiz ulug’ temuriylarga borib tutashadi. nutqning ishlatilishi.nuqta quyidagi: 1. tinch ohang bilan aytiladigan darak, buyruq va undov gapdan keyin: oltin kuz fasli kirib keldi.darslarni o’zvaqt...

DOC format, 44,5 KB. To download "punktuatsiya. tinish belgilari imlosi", click the Telegram button on the left.

Tags: punktuatsiya. tinish belgilari … DOC Free download Telegram