tinish belgilari

DOCX 22 pages 32,8 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 32,8 KB

Fayl turi DOCX

Pages 22

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

toshkent davlat o’zbek tili va adabiyoti universitetining o’zbek tili va adabiyoti fakultetining 302-guruh talabasi jumaqulov mansurbekning tayyorlagan kurs ishi mavzu: o’zbek tilida tinish belgilarining qo’llanish o’rinlari tinish belgilari - muayyan tilda yozma nutqni toʻgʻri, ifodali, mantiqli bayon qilishda, uni ixchamlashda, yozma nutq qismlari ning oʻzaro mantiqiygrammatik munosabatlarini koʻrsatish uchun xizmat qiladigan muhim grafik vositalar. tinish belgilari markaziy, asosiy belgilar tizimiga mansub boʻlib, u qoʻshimcha, yordamchi belgilar tizimidan (raqamlar, turli fanlarga oid ilmiy belgilar, bosmaxona belgilari) maʼlum jihatlari bilan farq qiladi. tinish belgilari ning yozuvda qoʻllanishi oʻziga xos tizimga ega. bu tizim — tinish belgilari miqdori, qoʻyilish tartibi va qoʻllanish prinsiplari yigʻindisi — punktuatsiyanp vujudga keltiradi. bular yozuvning boshqa vositalari (harflar, raqamlar, diakritik belgilar) xamda til birliklari (soʻzlar, morfemalar) bilan koʻrsatish mumkin boʻlmagan turlicha fikriy munosabatlar va psixologik holatlarni ifodalashda ham muhim ahamiyatga ega boʻlib, yozma nutqning tushunilishini osonlashtiradi. tinish belgilari ning asosiy vazifasi nutqning mazmuniy boʻlinishini koʻrsatish, shuningdek, uning sintaktik …

2 / 22

n xizmat qiluvchi t.6.: qavs, qoʻshtirnoq, yagona qoʻshaloq belgi sifatida qoʻllanuvchi vergul, ayni shu vazifadagi tire; b) ajratuvchi tinish belgilari — mustaqil gaplarni, ularning qismlari (bosh va ergash gaplar, bogʻlangan va bogʻlovchisiz qoʻshma gaplarning predikativ qismlari)ni, gapning uyushgan boʻlaklarini, birgalik ergashishli qoʻshma gagsharni, gapning ifoda maqsadiga koʻra turlarini, nutqning boʻlinganligini koʻrsatuvchi t.6.: nuqta, soʻroq va undov belgilari, vergul, nuqtali vergul, ikki nuqta, tire, koʻp nuqta. baʼzi tinish belgilari ham chegaralash, ham ajratish vazifalarini namoyon eta oladi. tinish belgilari tuzilish jiqatdan ham 2 ga boʻlinadi: a) bir elementli tinish belgilari — vergul, tire, nuqta; b) koʻp elementli tinish belgilari bu guruh, oʻz navbatida, 2 elementli (surok, va undov belgilari, ikki nuqta, nuqtali vergul, qavs), 3 elementli (koʻp nuqta) va 4 elementli (qoʻshtirnoq) tinish belgilari ga ajraladi. qoʻllanish oʻrniga koʻra, tinish belgilari 3 guruhga boʻlinadi: gap oxirida qoʻllanadigan tinish belgilari (nuqta, soʻroq va undov belgilari), gap oʻrtasida qoʻlanadigan tinish belgilari (vergul) va …

3 / 22

esa yarim soatlardan keyin yo`lga chiqing”. 3) qisqartirilgan ism va familiyaning birinchi harfi yoki qismidan keyin: m.ism. (mirzakalon ismoiliy). 4) sanash yoki ayrim fikrning qismini ifodalagan va oy, kun, yilni bir-biridan ajratish uchun qo`llangan raqam yoki harfdan keyin: 27.09.2002 kabi. qavsga olingan manbadan oldingi gap oxiridagi tinish belgisi o`z o`rnida saqlanadi va qavsdan keyin hech qanday tinish belgisi qo`yilmaydi: ketdi. (a.qah.) shuningdek, sarlavhadan keyin (darak gap bo`lsa) nuqta qo`yilmaydi. lekin sarlavha birdan ortiq mustaqil sodda gapdan tuzilgan bo`lsa, oldingilaridan keyin nuqta qo`yilib, oxirgisidan keyin qo`yilmaydi: gap. sodda gap 2) so`roq belgisi so`roq belgisi quyidagi holda ishlatiladi: 1) so`roq gapdan keyin: ishga tayyormisiz? 2) so`roq gap birdan ortiq bo`lishi mumkin. bunda: a) so`roq gap mustaqil bo`lsa, har biridan so`ng so`roq belgisi qo`yiladi: qishloq qanday? og`aynilar yaxshi yurishibdimi? b) agar so`roq gap mazmunan umumiy bir fikrni ifodalasa, va qo`shma gap tarzida bo`lsa, eng so`nggi so`roq gapdan keyin qo`yiladi: – kim kelyapti: savrimi, …

4 / 22

ng qo'yiladi. oqpodsho yerdan bir siqim tuproq oladi. — ana tuproq, mana tuproq! — deydi. — bo'rsildoq tuproq, mag'izdor tuproq, hosildor tuproq. tuproqmisan-tuproq! (tog'ay murod). 136 2. buyurish, yalinish, istak, xohish va shu kabi ma'- nolarni ifodalovchi gaplarning oxirida ham ishlatiladi. siz ham oyoqni ishlating! — deb buyurdi. suv ostida o'pqonlar ko'p. tortib ketmasin! (p. qodirov). 3. so'z boshida kelib, kuchli his-hayajon bilan aytilgan undalmalardan so'ng qo'yiladi. ey arslonlar arsloni! mening yozuqlarimdan o't, me-ning qo'limni tut, belimni bog'la, muqaddas fotihangni ber! {a. fitrat). 4. ha, yo'q, xo'p, uzr, mayli, xayr, salom kabi so'z-gaplar hayajon bilan aytilsa, ulardan so'ng qo'yiladi. balli-balli! — dedi rahim va sharifga qarab im qoqdi {a. qodiriy). yo'q! borolmayman, — dedi qayrilib. 5. matn ichida alohida ta'kidlangan, ajratib ko'rsatilgan so'zlardan keyin qavs ichida berilishi mumkin. «boburnoma» da tarix, etnografiya, til, adabiyot geo-grafiya, biologiya, botanika, hatto tabobatga (!) oid g'oyat qimmatli ma'lumotlarni uchratish mumkin. 6. aytilishi lozim boigan …

5 / 22

(a. cho'lpon). 2. so'zlovchining cheksiz his-hayajonini, beqiyos tabiat manzaralarini ifodalash uchun. do'xtir ayol og'iz berkitib piq-piq yig'ladi. — men... men 0*zbekistonda besh-olti yii ishlab edim, — deya yig'ladi. — bechora xalq-a, bechoragina xalq-a.. {t. murod). qish... butun atrof oppoqlibosda... 3. matn (jumla) qisqartirilsa. anovi kuni menga bir oyat ayiib edingiz? -xo'sh, xo'sh? ilkimdin kelguncha... —- deb boshlanar edi. — ha-ha, bo'tam, lekin bu oyat emas, hazrat navoiy- ning hikmatlaridur (x. to'xtaboev). 4. fikr bo'lib-bo1 lib ifoda qilinsa yoki duduqlanib aytilsa. muhammadyor yolg'iz: — turkistonda birinchi m.. .m.. . m... artaba tia.. .t.. .t... tr, — dedi-da, fikrg'a tojdi (a. cho'lpon). 5. suhbatdoshining gapi javobsiz qoldirilsa. — manavi dub eshiklaringizni yelkamda tashib kelgan- man. tushundingizmi? — tushundingizmi, deyapman? (x.sultonov). 6. tushirib qoldirilgan harf, so'z yoki boshqalar o'rnida. nuqtalar o'rniga kerakli harfni qo'yib ko'chirib yozing. xayri...x, a...loq, ...abar. 148-m a s h q. gaplami o'qing. qavsning qo'yilish o'rinlarini izohlang. jamiyat va davlat …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "tinish belgilari"

toshkent davlat o’zbek tili va adabiyoti universitetining o’zbek tili va adabiyoti fakultetining 302-guruh talabasi jumaqulov mansurbekning tayyorlagan kurs ishi mavzu: o’zbek tilida tinish belgilarining qo’llanish o’rinlari tinish belgilari - muayyan tilda yozma nutqni toʻgʻri, ifodali, mantiqli bayon qilishda, uni ixchamlashda, yozma nutq qismlari ning oʻzaro mantiqiygrammatik munosabatlarini koʻrsatish uchun xizmat qiladigan muhim grafik vositalar. tinish belgilari markaziy, asosiy belgilar tizimiga mansub boʻlib, u qoʻshimcha, yordamchi belgilar tizimidan (raqamlar, turli fanlarga oid ilmiy belgilar, bosmaxona belgilari) maʼlum jihatlari bilan farq qiladi. tinish belgilari ning yozuvda qoʻllanishi oʻziga xos tizimga ega. bu tizim — tinish belgilari miqdori, qoʻyilish tartibi va qoʻllan...

This file contains 22 pages in DOCX format (32,8 KB). To download "tinish belgilari", click the Telegram button on the left.

Tags: tinish belgilari DOCX 22 pages Free download Telegram